10. Sınıf Felsefe Siyaset Felsefesi

Francis Bacon'ın 'Yeni Atlantis' adlı ütopyasında, devleti bilim insanlarından oluşan bir kurul yönetir. Bu kurulun amacı doğayı keşfetmek ve insanlığın yaşamını kolaylaştırmaktır. Bu ütopya türü aşağıdakilerden hangisine odaklanmıştır?

Liberalizm, bireysel özgürlüğü ve piyasa ekonomisini savunurken; Sosyalizm, toplumsal eşitliği ve devletin ekonomiye müdahalesini önceler. Bu iki görüşün 'adalet' kavramına bakışındaki temel fark nedir?

Bir toplumda bireylerin temel hak ve özgürlükleri yasalarda tanımlanmış olsa bile, bu hakların kullanılabilmesi için ekonomik imkanların yetersiz olması durumunda 'sosyal devlet' anlayışı devreye girer. Sosyal devletin temel görevi nedir?

Anarşizm, 'insan üzerinde insanın otoritesine' karşı çıkar. Onlara göre devlet, ne kadar demokratik olursa olsun, bireyin özgürlüğünü kısıtlayan bir baskı aracıdır. Bir anarşistin aşağıdaki ifadelerden hangisini kullanması beklenmez?

Bürokrasi, devlet işlerinin yürütülmesinde uzmanlaşmış memurlar hiyerarşisidir. Max Weber'e göre modern devletin işleyişi için bürokrasi kaçınılmazdır ancak bu durum 'demir kafes' denilen bir katılığı da beraberinde getirebilir. Aşağıdakilerden hangisi bürokrasinin olumsuz bir özelliği olarak gösterilebilir?

Farabi'nin 'Erdemli Şehir' (El-Medinetü'l Fazıla) anlayışında, şehrin yöneticisi bedendeki kalp gibidir. Kalp nasıl organları yönetiyorsa, erdemli yönetici de toplumu mutluluğa ulaştıracak şekilde yönetir. Farabi'ye göre ideal devletin temel amacı nedir?

J.J. Rousseau'ya göre, 'İnsan özgür doğar oysa her yerde zincire vurulmuştur.' Bu durumdan kurtuluş, bireylerin kendi iradelerini 'Genel İrade'ye devrederek bir toplum sözleşmesi yapmalarıyla mümkündür. Rousseau'nun 'Genel İrade' kavramı en çok hangi yönetim biçimiyle ilişkilendirilebilir?

Bir ülkede yasalar sadece belirli bir zümrenin çıkarlarını koruyor, halkın büyük çoğunluğu ise bu yasalara sadece ceza korkusuyla uyuyorsa, bu devlet için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Sivil toplum, devletin resmi kurumları dışında kalan, bireylerin kendi istekleriyle oluşturdukları dernek, vakıf ve sendika gibi yapıları ifade eder. Güçlü bir sivil toplumun olduğu bir ülkede aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmesi daha olasıdır?

Machiavelli, 'Hükümdar' adlı eserinde 'Amaca ulaşmak için her yol mübahtır' anlayışını savunur. Ona göre hükümdar, devletin bekası için gerektiğinde ahlak kurallarını göz ardı edebilir. Bu yaklaşım siyaset felsefesindeki hangi temel ayrımı vurgular?

Hukuk devleti ilkesine göre, 'Yönetenler de dahil olmak üzere herkes yasalara uymak zorundadır.' Bu ilkenin ihlal edildiği bir durumda aşağıdakilerden hangisinin yaşanması beklenir?

Modern demokrasilerde 'çoğulculuk' ilkesi, farklı görüşlerin, inançların ve yaşam tarzlarının yönetimde temsil edilmesini ve korunmasını savunur. Sadece çoğunluğun dediğinin olması ise 'çoğunlukçuluk' olarak adlandırılır. Buna göre çoğulcu bir demokraside azınlık hakları için ne söylenebilir?

John Stuart Mill, 'Hürriyet Üstüne' adlı eserinde, bireyin özgürlüğüne müdahale edilebilecek tek durumun 'başkalarına zarar verilmesini önlemek' olduğunu savunur. Buna 'Zarar İlkesi' denir. Bu ilkeye göre aşağıdaki davranışlardan hangisi devlet tarafından kısıtlanamaz?

Siyaset felsefesinde 'egemenlik' kavramı, devletin ülke sınırları içinde en üstün güç olmasını ve dışarıya karşı bağımsızlığını ifade eder. Demokratik devletlerde egemenliğin kaynağı aşağıdakilerden hangisidir?

İbn-i Haldun'a göre devletler de canlılar gibi doğar, büyür, yaşlanır ve ölürler. Devletin ayakta kalmasını sağlayan temel güç 'asabiye' (toplumsal dayanışma ruhu) duygusudur. Bu duygu zayıfladığında devlet çöker. İbn-i Haldun'un bu görüşü siyaset felsefesinde hangi yaklaşıma örnektir?

Siyaset felsefesi 'olanı' değil, 'olması gerekeni' (ideal olanı) inceler. Siyaset bilimi ise 'olanı' olduğu gibi betimler. Buna göre aşağıdakilerden hangisi siyaset felsefesinin bir sorusu olabilir?

Ütopya, 'olmayan ama hayal edilen ideal düzen' demektir. Thomas More'un 'Ütopya'sı veya Platon'un 'Devlet'i bu türe örnektir. Distopyalar (ters ütopyalar) ise gelecekteki kötü senaryoları betimler. Aşağıdakilerden hangisi bir distopyanın temel özelliği olabilir?

John Locke'a göre insan doğuştan özgürdür ve mülkiyet hakkına sahiptir. Devlet, bu doğal hakları korumak için kurulmuş bir hizmet aracıdır. Eğer devlet bu hakları ihlal ederse, halkın direnme hakkı doğar. Locke'un bu görüşü modern siyasetin hangi ilkesine temel oluşturmuştur?

Platon'a göre devlet, insan organizmasının büyütülmüş bir kopyasıdır. İnsanda akıl, irade ve iştah bölümleri olduğu gibi; devlette de yöneticiler, koruyucular ve üreticiler sınıfları bulunur. Bu benzetmeden hareketle Platon'un ideal devlet anlayışı hakkında ne söylenebilir?

Montesquieu, 'Kuvvetler Ayrılığı' ilkesini savunurken yasama, yürütme ve yargı güçlerinin farklı ellerde toplanması gerektiğini belirtir. Bu ilkenin temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?

Thomas Hobbes 'Leviathan' adlı eserinde, insanların 'herkesin herkesle savaştığı' bir doğa durumundan kurtulmak için haklarını mutlak bir güce devrettiklerini savunur. Günümüzde bir vatandaşın, can güvenliğinin sağlanması karşılığında bazı özgürlüklerinin kısıtlanmasını kabul etmesi bu görüşle paralellik gösterir. Bu parçaya göre devletin varlık nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Karl Marx'a göre devlet, egemen sınıfın (burjuvazi) ezilen sınıfı (proletarya) baskı altında tutmak için kullandığı bir aygıttır. Sınıfsız topluma geçildiğinde devlete de gerek kalmayacaktır. Marx'ın bu görüşü devletin kökeni hakkındaki hangi yaklaşıma bir eleştiridir?

John Rawls, 'Adalet Teorisi'nde 'Bilinmezlik Perdesi' (Veil of Ignorance) kavramını ortaya atar. Buna göre, toplumun kurallarını koyacak kişiler kendi toplumsal konumlarını, zenginliklerini veya yeteneklerini bilmeselerdi, en adil kuralları koyarlardı. Rawls'un bu yöntemiyle ulaşmak istediği temel ilke nedir?

Eski Yunan'da Sofistler, yasaların ve devletin doğadan gelmediğini, insanların kendi aralarında yaptıkları uzlaşımlar (sözleşmeler) sonucu oluştuğunu savunmuşlardır. Bu görüş devletin kökeniyle ilgili hangi sınıflamaya girer?

Aristoteles'e göre insan 'zoon politikon'dur (siyasal hayvandır). İnsan ancak bir toplum içinde ve devlet çatısı altında tam potansiyeline ulaşabilir. Bu görüşe göre devletin kaynağı aşağıdakilerden hangisidir?