9. Sınıf Kimya Çevre Kimyası
Soru 1
Toprağın pH değerinin değişmesi, bitkilerin besin elementlerini almasını zorlaştırır. Aşırı kimyasal gübreleme sonucu toprağın asitleşmesi durumunda çiftçiler toprağa kireç (CaO veya Ca(OH)2) eklerler. Bu işlem kimyasal olarak neyi ifade eder?
- Polimerleşme tepkimesini
- Yükseltgenme-indirgenme tepkimesini
- Nötralleşme tepkimesini (Doğru Cevap)
- Hidroliz tepkimesini
- Çökelme tepkimesini
Soru 2
Bir göl kenarında kurulan deterjan fabrikasının atık sularını arıtmadan göle boşalttığı tespit edilmiştir. Bir süre sonra gölde aşırı yosunlaşma gözlenmiş ve balık ölümleri başlamıştır. Bu ekolojik felaketin temel sebebi aşağıdakilerden hangisidir?
- Ağır metallerin balıkların solungaçlarını tıkaması
- Suyun pH değerinin bazikleşerek balıkları zehirlemesi
- Göl suyunun sıcaklığının deterjanlarla birlikte artması
- Deterjanlardaki fosfatların su bitkileri için aşırı besin kaynağı oluşturması (Ötrofikasyon) (Doğru Cevap)
- Deterjanların suyun yüzey gerilimini artırarak oksijen girişini engellemesi
Soru 3
Laboratuvarda çalışan bir kimyager, organik sıvı atıklarını lavaboya dökmek yerine atık toplama kaplarına koymaktadır. Bu davranışın temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?
- Laboratuvarın temiz görünmesini sağlamak
- Yeraltı sularının ve su ekosisteminin kimyasal kirlenmesini önlemek (Doğru Cevap)
- Kanalizasyon sistemindeki kokuyu azaltmak
- Organik sıvıların buharlaşmasını hızlandırmak
- Lavabonun tıkanmasını önlemek
Soru 4
Su kirliliğine neden olan organik sıvılar arasında petrol, yağlar ve boyalar yer alır. Bir tankerin denize sızdırdığı petrolün ekosisteme verdiği zarar ile ilgili hangisi yanlıştır?
- Deniz canlılarının zehirlenmesine neden olur
- Sudaki tuz oranını artırarak suyun donma noktasını düşürür (Doğru Cevap)
- Suyun yüzeyini kaplayarak atmosferden oksijen geçişini engeller
- Güneş ışığının alt katmanlara ulaşmasını engelleyerek fotosentezi durdurur
- Deniz kuşlarının tüylerine yapışarak uçmalarını ve ısı yalıtımlarını bozar
Soru 5
Bir bölgede kurulan termik santralin bacasından çıkan gazların filtrelenmediği gözlemlenmiştir. Bu durumun o bölgedeki su kaynaklarına etkisi en çok hangi yolla olur?
- Küllerin suyun yoğunluğunu azaltmasıyla
- Suyun radyoaktif hale gelmesiyle
- Suyun doğrudan buharlaşmasıyla
- Gazların suyun rengini değiştirmesiyle
- Baca gazlarının yağmur suyuyla birleşip asit olarak suya düşmesiyle (Doğru Cevap)
Soru 6
Fosil yakıtların yetersiz oksijenle yanması sonucu oluşan, renksiz, kokusuz ve oldukça zehirli olan 'sessiz katil' olarak bilinen gaz aşağıdakilerden hangisidir?
- Kükürt trioksit (SO3)
- Karbonmonoksit (CO) (Doğru Cevap)
- Azot dioksit (NO2)
- Metan (CH4)
- Karbondioksit (CO2)
Soru 7
Atmosferdeki karbondioksit (CO2) miktarının son yüzyılda hızla artması, güneşten gelen ışınların bir kısmının yeryüzünden geri yansımasını engelleyerek dünyanın ortalama sıcaklığının yükselmesine neden olmaktadır. Bu olay 'Sera Etkisi' olarak tanımlanır. Aşağıdakilerden hangisi sera etkisini azaltmaya yönelik bir uygulama olamaz?
- Güneş ve rüzgar enerjisi kullanımının yaygınlaştırılması
- Fosil yakıt kullanımının azaltılması
- Ormanlık alanların artırılması
- Toplu taşıma yerine bireysel araç kullanımının teşvik edilmesi (Doğru Cevap)
- Enerji verimliliği yüksek binaların inşa edilmesi
Soru 8
Bir sanayi şehrinde yaşayan Ahmet, tarihi mermer heykellerin zamanla aşındığını ve bitki örtüsünün sarardığını fark eder. Yapılan araştırmalar, bölgedeki fabrika bacalarından kükürt dioksit (SO2) ve azot dioksit (NO2) gazlarının yoğun şekilde salındığını göstermektedir. Bu duruma neden olan temel çevre sorunu aşağıdakilerden hangisidir?
- Ozon tabakasının incelmesi
- Sera etkisi
- Küresel ısınma
- Asit yağmurları (Doğru Cevap)
- Ötrofikasyon
Soru 9
Sürdürülebilir bir çevre için 'Yeşil Kimya' ilkeleri benimsenmektedir. Aşağıdakilerden hangisi Yeşil Kimya'nın hedeflerinden biri olamaz?
- Atıkların oluşmadan önlenmesi
- Yenilenebilir hammadde kullanımı
- Tasarlanan kimyasalların doğada kolayca parçalanabilir olması
- Üretim hızını artırmak için çevreye zararlı katalizörlerin kullanımı (Doğru Cevap)
- Daha az enerji tüketen üretim yöntemlerinin geliştirilmesi
Soru 10
Aşağıdaki maddelerden hangisi 'kalıcı organik kirletici' (KOK) olarak sınıflandırılır ve doğada parçalanması çok zor olduğu için besin zincirinde birikir?
- Nişasta
- Şeker
- Etanol
- Sodyum klorür
- DDT (böcek ilacı) (Doğru Cevap)
Soru 11
Asit yağmurları sadece çevreye değil, insan sağlığına ve ekonomiye de zarar verir. Aşağıdakilerden hangisi asit yağmurlarının doğrudan bir sonucu değildir?
- Tarihi eserlerin kimyasal aşınmaya uğraması (Doğru Cevap)
- Cilt hastalıkları ve solunum yolu problemlerinin tetiklenmesi
- Ozon tabakasındaki deliğin büyümesi
- Göl sularının asitliğinin artarak balık neslinin tehlikeye girmesi
- Topraktaki minerallerin çözünerek yıkanması ve toprağın verimsizleşmesi
Soru 12
Aşağıdaki olaylardan hangisi atmosferdeki karbondioksit (CO2) dengesini bozarak küresel ısınmayı hızlandıran insan kaynaklı (antropojenik) bir faaliyet değildir?
- Volkanik patlamalar sonucu atmosfere gaz salınması (Doğru Cevap)
- Çimento üretim süreçleri
- Hayvancılık faaliyetlerinin (metan üretimi dahil) aşırı artması
- Tropikal ormanların tarım arazisi açmak için yakılması
- Kömürle çalışan termik santrallerin işletilmesi
Soru 13
Kloroflorokarbon (CFC) gazları geçmişte buzdolaplarında soğutucu akışkan olarak ve spreylerde itici gaz olarak kullanılmıştır. Bu gazların kullanımı neden dünya genelinde yasaklanmıştır?
- Sera etkisine CO2'den binlerce kat daha fazla katkı yaptıkları ve ozonu parçaladıkları için (Doğru Cevap)
- Çok pahalı oldukları için
- Çok yanıcı ve patlayıcı oldukları için
- Kötü kokulu oldukları için
- Sadece asit yağmurlarına neden oldukları için
Soru 14
Bir öğrenci 'Sıfır Atık' projesi kapsamında evindeki çöpleri sınıflandırmaktadır. Cam şişe, kağıt gazete, plastik süt kutusu ve metal içecek kutusunu ayırırken hangisini 'Geri Dönüşüm' yerine 'Yeniden Kullanım' kategorisine dahil etmesi çevre için en verimli önceliktir?
- Boş cam kavanozun temizlenip baharatlık yapılması (Doğru Cevap)
- Atık yağların lavaboya dökülmesi
- Plastik şişenin parçalanıp tekstil lifi yapılması
- Metal kutunun eritilmesi
- Kağıt gazetenin yakılması
Soru 15
Gelecek nesillere yaşanabilir bir dünya bırakmak için 'Ekolojik Ayak İzi'ni küçültmek gerekir. Aşağıdakilerden hangisi ekolojik ayak izini büyüten bir davranıştır?
- Kısa mesafeleri yürüyerek gitmek
- Yerel ve mevsimsel gıdalarla beslenmek
- Tek kullanımlık plastik ürünleri tercih etmek (Doğru Cevap)
- Kağıt tüketimini dijitalleşerek azaltmak
- Gereksiz ışıkları söndürmek
Soru 16
Stratosfer tabakasında bulunan ozon (O3) gazı, güneşten gelen zararlı ultraviyole (UV) ışınlarını soğurarak canlıları korur. Bazı kimyasallar bu tabakanın incelmesine neden olur. Aşağıdakilerden hangisi ozon tabakasına zarar veren maddelerden biri değildir?
- Metil bromür (tarım ilacı)
- Azot oksitler
- Argon gazı (Doğru Cevap)
- Halonlar (yangın söndürücülerde kullanılır)
- Kloroflorokarbonlar (CF
Soru 17
Hava kirliliğini ölçmek için kullanılan Hava Kalitesi İndeksi (AQI), belirli bir bölgedeki kirlilik düzeyini gösterir. AQI değeri 200'ün üzerine çıktığında 'Çok Sağlıksız' uyarısı verilir. Bu durumda havadaki hangi gazın artışı doğrudan bu indeksin yükselmesine neden olmaz?
- Helyum (H
- Partikül Maddeler (PM10) (Doğru Cevap)
- Karbonmonoksit (CO)
- Ozon (O3)
- Kükürt dioksit (SO2)
Soru 18
Toprak kirliliği, zararlı maddelerin toprağa karışarak yapısını bozmasıdır. Tarım arazilerinde verimi artırmak için bilinçsizce kullanılan pestisitler ve kimyasal gübreler toprak ekosistemine zarar verir. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi toprak kirliliğini önlemek için alınabilecek bir önlem değildir?
- Çiftçilerin bilinçli gübre kullanımı konusunda eğitilmesi
- Organik tarım uygulamalarının yaygınlaştırılması
- Plastik kullanımının azaltılması ve geri dönüştürülmesi
- Endüstriyel atıkların toprağa doğrudan gömülmesi (Doğru Cevap)
- Atık pillerin geri dönüşüm kutularına atılması
Soru 19
Plastikler modern yaşamın her alanında kullanılsa da doğada binlerce yıl bozulmadan kalabilirler. Mikroplastikler ise 5 mm'den küçük plastik parçacıklarıdır. Mikroplastiklerin deniz ekosistemine etkisi ile ilgili hangisi yanlıştır?
- Mercan resiflerinin büyümesini engelleyebilirler
- Deniz suyundaki diğer zehirli kimyasalları yüzeylerine çekebilirler
- Besin zinciri yoluyla insanlara kadar ulaşabilirler
- Sadece görsel kirlilik oluştururlar, biyolojik etkileri yoktur (Doğru Cevap)
- Deniz canlıları tarafından besin zannedilerek yutulabilirler
Soru 20
Ağır metaller (kurşun, cıva, kadmiyum vb.) çevreye yayıldıklarında canlı vücudunda birikirler ve toksik etki yaratırlar. Bir gölde yaşayan canlılarda cıva birikimi incelendiğinde, besin zincirinin en üstündeki canlıda en yüksek miktarda cıva olduğu görülmüştür. Bu durumun nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
- Biyolojik birikim yoluyla toksik maddelerin üst basamaklara aktarılması (Doğru Cevap)
- Cıvanın suyun yüzeyinde toplanması
- Küçük balıkların cıvayı dışarı atabilme yeteneği
- Cıvanın sadece büyük balıklar tarafından üretilmesi
- Büyük canlıların daha fazla su içmesi
1 / 20
20:00
Klavye Kısayolları: Şıkları
A, B, C, D veya 1, 2, 3, 4 ile seçebilir, sorular arasında ← ve → tuşlarıyla gezinebilirsiniz. Dokunmatik Jestler: Sorular arasında geçiş yapmak için soru alanını sağa veya sola kaydırabilirsiniz.Toprağın pH değerinin değişmesi, bitkilerin besin elementlerini almasını zorlaştırır. Aşırı kimyasal gübreleme sonucu toprağın asitleşmesi durumunda çiftçiler toprağa kireç (CaO veya Ca(OH)2) eklerler. Bu işlem kimyasal olarak neyi ifade eder?
Benzer Testleri Keşfet
Toprağın pH değerinin değişmesi, bitkilerin besin elementlerini almasını zorlaştırır. Aşırı kimyasal gübreleme sonucu toprağın asitleşmesi durumunda çiftçiler toprağa kireç (CaO veya Ca(OH)2) eklerler. Bu işlem kimyasal olarak neyi ifade eder?
- Polimerleşme tepkimesini
- Yükseltgenme-indirgenme tepkimesini
- Nötralleşme tepkimesini
- Hidroliz tepkimesini
- Çökelme tepkimesini
Doğru Cevap: B) Nötralleşme tepkimesini
Çözüm: Kireç bazik karakterli bir maddedir. Asidik toprağa eklendiğinde asit-baz nötralleşme tepkimesi vererek toprağın pH değerini dengeler.
Bir göl kenarında kurulan deterjan fabrikasının atık sularını arıtmadan göle boşalttığı tespit edilmiştir. Bir süre sonra gölde aşırı yosunlaşma gözlenmiş ve balık ölümleri başlamıştır. Bu ekolojik felaketin temel sebebi aşağıdakilerden hangisidir?
- Ağır metallerin balıkların solungaçlarını tıkaması
- Suyun pH değerinin bazikleşerek balıkları zehirlemesi
- Göl suyunun sıcaklığının deterjanlarla birlikte artması
- Deterjanlardaki fosfatların su bitkileri için aşırı besin kaynağı oluşturması (Ötrofikasyon)
- Deterjanların suyun yüzey gerilimini artırarak oksijen girişini engellemesi
Doğru Cevap: A) Deterjanlardaki fosfatların su bitkileri için aşırı besin kaynağı oluşturması (Ötrofikasyon)
Çözüm: Deterjanlardaki fosfatlar alglerin kontrolsüz büyümesine (ötrofikasyon) neden olur. Ölen alglerin parçalanması sudaki oksijeni tüketerek diğer canlıların ölümüne yol açar.
Laboratuvarda çalışan bir kimyager, organik sıvı atıklarını lavaboya dökmek yerine atık toplama kaplarına koymaktadır. Bu davranışın temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?
- Laboratuvarın temiz görünmesini sağlamak
- Yeraltı sularının ve su ekosisteminin kimyasal kirlenmesini önlemek
- Kanalizasyon sistemindeki kokuyu azaltmak
- Organik sıvıların buharlaşmasını hızlandırmak
- Lavabonun tıkanmasını önlemek
Doğru Cevap: C) Yeraltı sularının ve su ekosisteminin kimyasal kirlenmesini önlemek
Çözüm: Organik çözücüler ve kimyasallar lavaboya döküldüğünde arıtma tesislerinden geçerek veya toprağa sızarak su kaynaklarını zehirler.
Su kirliliğine neden olan organik sıvılar arasında petrol, yağlar ve boyalar yer alır. Bir tankerin denize sızdırdığı petrolün ekosisteme verdiği zarar ile ilgili hangisi yanlıştır?
- Deniz canlılarının zehirlenmesine neden olur
- Sudaki tuz oranını artırarak suyun donma noktasını düşürür
- Suyun yüzeyini kaplayarak atmosferden oksijen geçişini engeller
- Güneş ışığının alt katmanlara ulaşmasını engelleyerek fotosentezi durdurur
- Deniz kuşlarının tüylerine yapışarak uçmalarını ve ısı yalıtımlarını bozar
Doğru Cevap: D) Sudaki tuz oranını artırarak suyun donma noktasını düşürür
Çözüm: Petrol sızıntısı suyun tuzluluk oranını değiştirmez; ancak fiziksel ve kimyasal etkileriyle yaşamı felç eder.
Bir bölgede kurulan termik santralin bacasından çıkan gazların filtrelenmediği gözlemlenmiştir. Bu durumun o bölgedeki su kaynaklarına etkisi en çok hangi yolla olur?
- Küllerin suyun yoğunluğunu azaltmasıyla
- Suyun radyoaktif hale gelmesiyle
- Suyun doğrudan buharlaşmasıyla
- Gazların suyun rengini değiştirmesiyle
- Baca gazlarının yağmur suyuyla birleşip asit olarak suya düşmesiyle
Doğru Cevap: B) Baca gazlarının yağmur suyuyla birleşip asit olarak suya düşmesiyle
Çözüm: Hava kirliliği (SOx ve NOx) doğrudan su kirliliğine (asit yağmurları yoluyla) neden olan en büyük etkendir.
Fosil yakıtların yetersiz oksijenle yanması sonucu oluşan, renksiz, kokusuz ve oldukça zehirli olan 'sessiz katil' olarak bilinen gaz aşağıdakilerden hangisidir?
- Kükürt trioksit (SO3)
- Karbonmonoksit (CO)
- Azot dioksit (NO2)
- Metan (CH4)
- Karbondioksit (CO2)
Doğru Cevap: B) Karbonmonoksit (CO)
Çözüm: Karbonmonoksit (CO), kandaki hemoglobine oksijenden daha sıkı bağlanarak dokulara oksijen gitmesini engeller ve ölüme yol açar.
Atmosferdeki karbondioksit (CO2) miktarının son yüzyılda hızla artması, güneşten gelen ışınların bir kısmının yeryüzünden geri yansımasını engelleyerek dünyanın ortalama sıcaklığının yükselmesine neden olmaktadır. Bu olay 'Sera Etkisi' olarak tanımlanır. Aşağıdakilerden hangisi sera etkisini azaltmaya yönelik bir uygulama olamaz?
- Güneş ve rüzgar enerjisi kullanımının yaygınlaştırılması
- Fosil yakıt kullanımının azaltılması
- Ormanlık alanların artırılması
- Toplu taşıma yerine bireysel araç kullanımının teşvik edilmesi
- Enerji verimliliği yüksek binaların inşa edilmesi
Doğru Cevap: D) Toplu taşıma yerine bireysel araç kullanımının teşvik edilmesi
Çözüm: Bireysel araç kullanımı fosil yakıt tüketimini artırarak atmosfere daha fazla CO2 salınmasına neden olur, bu da sera etkisini artırır.
Bir sanayi şehrinde yaşayan Ahmet, tarihi mermer heykellerin zamanla aşındığını ve bitki örtüsünün sarardığını fark eder. Yapılan araştırmalar, bölgedeki fabrika bacalarından kükürt dioksit (SO2) ve azot dioksit (NO2) gazlarının yoğun şekilde salındığını göstermektedir. Bu duruma neden olan temel çevre sorunu aşağıdakilerden hangisidir?
- Ozon tabakasının incelmesi
- Sera etkisi
- Küresel ısınma
- Asit yağmurları
- Ötrofikasyon
Doğru Cevap: C) Asit yağmurları
Çözüm: SO2 ve NO2 gazları atmosferdeki su buharı ile tepkimeye girerek asitleri oluşturur. Bu asitlerin yağışlarla yeryüzüne inmesi mermer (kalsiyum karbonat) yapıların aşınmasına ve bitkilere zarar vermesine neden olur.
Sürdürülebilir bir çevre için 'Yeşil Kimya' ilkeleri benimsenmektedir. Aşağıdakilerden hangisi Yeşil Kimya'nın hedeflerinden biri olamaz?
- Atıkların oluşmadan önlenmesi
- Yenilenebilir hammadde kullanımı
- Tasarlanan kimyasalların doğada kolayca parçalanabilir olması
- Üretim hızını artırmak için çevreye zararlı katalizörlerin kullanımı
- Daha az enerji tüketen üretim yöntemlerinin geliştirilmesi
Doğru Cevap: D) Üretim hızını artırmak için çevreye zararlı katalizörlerin kullanımı
Çözüm: Yeşil Kimya, üretim süreçlerinde çevreye ve insan sağlığına en az zarar veren yöntemleri seçmeyi hedefler.
Aşağıdaki maddelerden hangisi 'kalıcı organik kirletici' (KOK) olarak sınıflandırılır ve doğada parçalanması çok zor olduğu için besin zincirinde birikir?
- Nişasta
- Şeker
- Etanol
- Sodyum klorür
- DDT (böcek ilacı)
Doğru Cevap: C) DDT (böcek ilacı)
Çözüm: DDT gibi klorlu organik bileşikler doğada çok kararlıdır ve canlı dokularında (özellikle yağda) birikerek nesiller boyu aktarılabilir.
Asit yağmurları sadece çevreye değil, insan sağlığına ve ekonomiye de zarar verir. Aşağıdakilerden hangisi asit yağmurlarının doğrudan bir sonucu değildir?
- Tarihi eserlerin kimyasal aşınmaya uğraması
- Cilt hastalıkları ve solunum yolu problemlerinin tetiklenmesi
- Ozon tabakasındaki deliğin büyümesi
- Göl sularının asitliğinin artarak balık neslinin tehlikeye girmesi
- Topraktaki minerallerin çözünerek yıkanması ve toprağın verimsizleşmesi
Doğru Cevap: E) Ozon tabakasındaki deliğin büyümesi
Çözüm: Ozon tabakasının incelmesi asit yağmurları ile değil, CFC gibi klor içeren gazların stratosfere çıkmasıyla ilgilidir.
Aşağıdaki olaylardan hangisi atmosferdeki karbondioksit (CO2) dengesini bozarak küresel ısınmayı hızlandıran insan kaynaklı (antropojenik) bir faaliyet değildir?
- Volkanik patlamalar sonucu atmosfere gaz salınması
- Çimento üretim süreçleri
- Hayvancılık faaliyetlerinin (metan üretimi dahil) aşırı artması
- Tropikal ormanların tarım arazisi açmak için yakılması
- Kömürle çalışan termik santrallerin işletilmesi
Doğru Cevap: C) Volkanik patlamalar sonucu atmosfere gaz salınması
Çözüm: Volkanik patlamalar doğal olaylardır, insan faaliyeti değildir. Diğer seçenekler doğrudan insan eliyle gerçekleşen kirlilik kaynaklarıdır.
Kloroflorokarbon (CFC) gazları geçmişte buzdolaplarında soğutucu akışkan olarak ve spreylerde itici gaz olarak kullanılmıştır. Bu gazların kullanımı neden dünya genelinde yasaklanmıştır?
- Sera etkisine CO2'den binlerce kat daha fazla katkı yaptıkları ve ozonu parçaladıkları için
- Çok pahalı oldukları için
- Çok yanıcı ve patlayıcı oldukları için
- Kötü kokulu oldukları için
- Sadece asit yağmurlarına neden oldukları için
Doğru Cevap: B) Sera etkisine CO2'den binlerce kat daha fazla katkı yaptıkları ve ozonu parçaladıkları için
Çözüm: CFC'ler hem güçlü sera gazlarıdır hem de stratosferde serbest kalan klor atomları vasıtasıyla binlerce ozon molekülünü yok ederler.
Bir öğrenci 'Sıfır Atık' projesi kapsamında evindeki çöpleri sınıflandırmaktadır. Cam şişe, kağıt gazete, plastik süt kutusu ve metal içecek kutusunu ayırırken hangisini 'Geri Dönüşüm' yerine 'Yeniden Kullanım' kategorisine dahil etmesi çevre için en verimli önceliktir?
- Boş cam kavanozun temizlenip baharatlık yapılması
- Atık yağların lavaboya dökülmesi
- Plastik şişenin parçalanıp tekstil lifi yapılması
- Metal kutunun eritilmesi
- Kağıt gazetenin yakılması
Doğru Cevap: C) Boş cam kavanozun temizlenip baharatlık yapılması
Çözüm: Yeniden kullanım, bir eşyanın işlemden geçmeden (enerji harcanmadan) tekrar kullanılmasıdır. Geri dönüşümden daha öncelikli ve çevreci bir adımdır.
Gelecek nesillere yaşanabilir bir dünya bırakmak için 'Ekolojik Ayak İzi'ni küçültmek gerekir. Aşağıdakilerden hangisi ekolojik ayak izini büyüten bir davranıştır?
- Kısa mesafeleri yürüyerek gitmek
- Yerel ve mevsimsel gıdalarla beslenmek
- Tek kullanımlık plastik ürünleri tercih etmek
- Kağıt tüketimini dijitalleşerek azaltmak
- Gereksiz ışıkları söndürmek
Doğru Cevap: C) Tek kullanımlık plastik ürünleri tercih etmek
Çözüm: Tek kullanımlık plastikler atık miktarını ve üretim için gereken enerji/kaynak kullanımını artırarak ekolojik ayak izini büyütür.
Stratosfer tabakasında bulunan ozon (O3) gazı, güneşten gelen zararlı ultraviyole (UV) ışınlarını soğurarak canlıları korur. Bazı kimyasallar bu tabakanın incelmesine neden olur. Aşağıdakilerden hangisi ozon tabakasına zarar veren maddelerden biri değildir?
- Metil bromür (tarım ilacı)
- Azot oksitler
- Argon gazı
- Halonlar (yangın söndürücülerde kullanılır)
- Kloroflorokarbonlar (CF
Doğru Cevap: D) Argon gazı
Çözüm: Argon bir soygazdır ve atmosferde kararlı halde bulunur, ozon tabakası ile tepkimeye girmez. CFC'ler ve halonlar ise ozon moleküllerini parçalar.
Hava kirliliğini ölçmek için kullanılan Hava Kalitesi İndeksi (AQI), belirli bir bölgedeki kirlilik düzeyini gösterir. AQI değeri 200'ün üzerine çıktığında 'Çok Sağlıksız' uyarısı verilir. Bu durumda havadaki hangi gazın artışı doğrudan bu indeksin yükselmesine neden olmaz?
- Helyum (H
- Partikül Maddeler (PM10)
- Karbonmonoksit (CO)
- Ozon (O3)
- Kükürt dioksit (SO2)
Doğru Cevap: E) Helyum (He)
Çözüm: Helyum havada doğal olarak bulunan, tepkimeye girmeyen ve kirletici özelliği olmayan bir soygazdır.
Toprak kirliliği, zararlı maddelerin toprağa karışarak yapısını bozmasıdır. Tarım arazilerinde verimi artırmak için bilinçsizce kullanılan pestisitler ve kimyasal gübreler toprak ekosistemine zarar verir. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi toprak kirliliğini önlemek için alınabilecek bir önlem değildir?
- Çiftçilerin bilinçli gübre kullanımı konusunda eğitilmesi
- Organik tarım uygulamalarının yaygınlaştırılması
- Plastik kullanımının azaltılması ve geri dönüştürülmesi
- Endüstriyel atıkların toprağa doğrudan gömülmesi
- Atık pillerin geri dönüşüm kutularına atılması
Doğru Cevap: B) Endüstriyel atıkların toprağa doğrudan gömülmesi
Çözüm: Endüstriyel atıkların doğrudan toprağa gömülmesi ağır metallerin ve kimyasalların toprağa ve yeraltı sularına sızmasına neden olarak ciddi kirlilik yaratır.
Plastikler modern yaşamın her alanında kullanılsa da doğada binlerce yıl bozulmadan kalabilirler. Mikroplastikler ise 5 mm'den küçük plastik parçacıklarıdır. Mikroplastiklerin deniz ekosistemine etkisi ile ilgili hangisi yanlıştır?
- Mercan resiflerinin büyümesini engelleyebilirler
- Deniz suyundaki diğer zehirli kimyasalları yüzeylerine çekebilirler
- Besin zinciri yoluyla insanlara kadar ulaşabilirler
- Sadece görsel kirlilik oluştururlar, biyolojik etkileri yoktur
- Deniz canlıları tarafından besin zannedilerek yutulabilirler
Doğru Cevap: C) Sadece görsel kirlilik oluştururlar, biyolojik etkileri yoktur
Çözüm: Mikroplastikler sadece görsel kirlilik değil, ciddi biyolojik ve toksikolojik etkilere sahiptir; dokulara sızabilir ve hormon sistemini bozabilirler.
Ağır metaller (kurşun, cıva, kadmiyum vb.) çevreye yayıldıklarında canlı vücudunda birikirler ve toksik etki yaratırlar. Bir gölde yaşayan canlılarda cıva birikimi incelendiğinde, besin zincirinin en üstündeki canlıda en yüksek miktarda cıva olduğu görülmüştür. Bu durumun nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
- Biyolojik birikim yoluyla toksik maddelerin üst basamaklara aktarılması
- Cıvanın suyun yüzeyinde toplanması
- Küçük balıkların cıvayı dışarı atabilme yeteneği
- Cıvanın sadece büyük balıklar tarafından üretilmesi
- Büyük canlıların daha fazla su içmesi
Doğru Cevap: C) Biyolojik birikim yoluyla toksik maddelerin üst basamaklara aktarılması
Çözüm: Ağır metaller vücuttan atılamaz. Küçük canlıları yiyen büyük canlılar, onların bünyesindeki tüm ağır metalleri de almış olur. Bu sürece biyolojik birikim denir.
