9. Sınıf Kimya Güçlü Etkileşimler
Soru 1
Bir kimya öğretmeni, tahtaya Lewis nokta yapısını çizdiği X elementinin 3. periyotta bulunduğunu ve hidrojen (1H) ile sadece XH2 bileşiğini oluşturduğunu söylüyor. Buna göre X elementi ile ilgili hangisi yanlıştır?
- Hidrojen ile iyonik bağlı bileşik oluşturur.
- Değerlik elektron sayısı 2'dir. (Doğru Cevap)
- Bileşik oluştururken elektron ortaklaşması yapar.
- Toprak alkali metal grubundadır.
- Kendi atomları arasında metalik bağ bulunur.
Soru 2
Aşağıdaki Lewis yapılarından hangisi yanlıştır? (1H, 6C, 7N, 8O, 17Cl)
- O :: C :: O
- :N ::: N:
- H : H
- :O :: O:
- H : Cl : (Doğru Cevap)
Soru 3
Metalik bağlar ile ilgili;
I. Metallere parlaklık kazandırır.
II. Metallerin tel ve levha haline gelmesini sağlar.
III. Sadece farklı cins metaller arasında oluşur.
yargılarından hangileri doğrudur?
- I, II ve III
- Yalnız III
- II ve III
- Yalnız I
- I ve II (Doğru Cevap)
Soru 4
Bakır (Cu) metalinin elektrik akımını iletmesi ile yemek tuzunun (NaCl) sulu çözeltisinin elektriği iletmesi arasındaki temel fark nedir?
- Her iki durumda da iletim sadece elektron hareketiyle olur.
- Bakırda iletim fiziksel, NaCl çözeltisinde kimyasal bir değişimdir.
- NaCl çözeltisi elektriği metallerden daha iyi iletir.
- Bakırda iletim iyonlarla, NaCl çözeltisinde elektronlarla gerçekleşir.
- Bakırda iletim serbest elektronlarla, NaCl çözeltisinde ise serbest iyonlarla sağlanır. (Doğru Cevap)
Soru 5
Aşağıdaki bileşik adlandırmalarından hangisi hatalıdır?
- N2O5: Diazot pentaoksit
- PCl3: Fosfor triklorür
- CO: Karbon monoksit
- SO2: Kükürt dioksit
- AlCl3: Alüminyum triklorür (Doğru Cevap)
Soru 6
Yemek tuzu (NaCl) kristalinin üzerine sert bir darbe vurulduğunda kristal parçalanır. Bu durumun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
- Atomlar arası kovalent bağların kopması.
- İyonik bağların çok zayıf olması.
- Elektron denizinin hareketliliğinin azalması.
- Kristal yapıda boşlukların çok olması.
- Darbe etkisiyle aynı yüklü iyonların birbirini itmesi. (Doğru Cevap)
Soru 7
Elektronegatiflik farkı arttıkça bağın iyonik karakteri artar. Buna göre aşağıdaki bağlardan hangisinin iyonik karakteri en yüksektir? (9F, 17Cl, 11Na, 19K, 1H)
- HCl
- NaCl
- KCl
- KF (Doğru Cevap)
- NaF
Soru 8
Metalik bağın kuvveti, metalin erime noktasını belirler. Metalik bağ kuvveti değerlik elektron sayısı ile doğru, atom yarıçapı ile ters orantılıdır. Buna göre hangisinin erime noktasının en yüksek olması beklenir?
- 20Ca
- 13Al (Doğru Cevap)
- 11Na
- 19K
- 12Mg
Soru 9
Bir laboratuvar analizinde X, Y ve Z saf maddeleri için şu bilgiler edinilmiştir:
- X: Katı halde iletmiyor, sıvı halde iletiyor.
- Y: Katı ve sıvı halde iletiyor.
- Z: Hiçbir halde iletmiyor.
Buna göre maddelerin bağ türleri aşağıdakilerden hangisi olabilir?
- X: Metalik, Y: İyonik, Z: Kovalent
- X: İyonik, Y: Metalik, Z: Kovalent (Doğru Cevap)
- X: Kovalent, Y: Metalik, Z: İyonik
- X: Metalik, Y: Kovalent, Z: İyonik
- X: İyonik, Y: Kovalent, Z: Metalik
Soru 10
Aşağıdaki moleküllerden hangisi polardır? (1H, 5B, 6C, 8O, 17Cl)
- Cl2
- CO2
- H2O (Doğru Cevap)
- BH3
- CH4
Soru 11
Kovalent bağlı bileşiklerin sistematik adlandırılmasında hangisi en son söylenir?
- Bileşiğin toplam atom sayısı
- Birinci ametalin sayısı
- İkinci ametalin anyon adı (Doğru Cevap)
- Birinci ametalin adı
- İkinci ametalin sayısı
Soru 12
Apolar kovalent bağlar ile ilgili;
I. Aynı cins ametal atomları arasında oluşur.
II. Elektronlar atomlar tarafından eşit paylaşılır.
III. Kalıcı dipol oluştururlar.
yargılarından hangileri doğrudur?
- I ve III
- I, II ve III
- Yalnız I
- I ve II (Doğru Cevap)
- II ve III
Soru 13
Azot molekülünde (N2) atomlar arasındaki bağın oluşumuyla ilgili hangisi yanlıştır? (7N)
- Toplam 3 tane kovalent bağ oluşur.
- 6 tane elektron ortaklaşa kullanılır. (Doğru Cevap)
- Bağlar polar kovalent karakterdedir.
- Her iki atom da oktetini tamamlar.
- Güçlü etkileşim sınıfındadır.
Soru 14
Amonyum nitrat (NH4NO3) bileşiği ile ilgili hangisi yanlıştır?
- İki farklı kök iyondan oluşmuştur.
- Hem iyonik hem kovalent bağ içerir. (Doğru Cevap)
- Yapısında sadece ametal atomları bulunur.
- Kristal örgü yapısındadır.
- Suda çözündüğünde moleküllerine ayrışır.
Soru 15
Kimyasal türler arası etkileşimlerde enerjinin 40 kJ/mol'den büyük olması genellikle güçlü etkileşimlerin koptuğunu veya oluştuğunu gösterir. Aşağıdaki olaylardan hangisinde güçlü etkileşimler değişmiştir?
- Demirin paslanması (Doğru Cevap)
- Suyun buharlaşması
- Alkolün damıtılması
- İyodun süblimleşmesi
- Şekerin suda çözünmesi
Soru 16
Magnezyum oksit (MgO) bileşiğinin erime noktası 2852 °C iken, Sodyum klorür (NaCl) bileşiğinin erime noktası 801 °C'dir. Bu büyük farkın temel sebebi nedir?
- MgO'nun kovalent karakterinin daha yüksek olması.
- NaCl'nin suda daha iyi çözünmesi.
- MgO'daki iyon yüklerinin (+2, -2) NaCl'den (+1, -1) daha büyük olması. (Doğru Cevap)
- Mg atomunun Na'dan daha ağır olması.
- Klorun elektronegatifliğinin oksijenden az olması.
Soru 17
Aşağıda verilen maddelerden hangisi 'elektron denizi' modeli ile açıklanan özelliklere sahip değildir?
- Bakır kablo
- Sofra tuzu (Doğru Cevap)
- Çelik tencere
- Altın yüzük
- Alüminyum folyo
Soru 18
Aşağıdaki tabloda bazı bağların bağ enerjileri verilmiştir:
H-H: 436 kJ/mol,
Cl-Cl: 242 kJ/mol,
H-Cl: 431 kJ/mol.
Bu verilere göre hangisi çıkarılamaz?
- H-H bağı, Cl-Cl bağından daha sağlamdır. (Doğru Cevap)
- H2 gazı, Cl2 gazından daha reaktiftir (tepkimeye girmeye isteklidir).
- H-Cl bağı oluşurken dışarıya enerji verilir.
- Cl2 molekülünü atomlarına ayırmak için 242 kJ enerji gerekir.
- Bağ enerjisi arttıkça bağın sağlamlığı artar.
Soru 19
Aşağıdaki moleküllerden hangisinin Lewis yapısında ortaklanmamış (bağ yapımına katılmayan) elektron çifti sayısı en fazladır? (1H, 6C, 7N, 8O, 9F)
- H2O
- CH4
- O2
- F2 (Doğru Cevap)
- NH3
Soru 20
İyonik bağlı bir bileşik olan CaF2 (Kalsiyum florür) oluşumuyla ilgili hangisi doğrudur? (20Ca, 9F)
- F atomu dubletini tamamlar.
- Moleküler yapılı bir bileşiktir.
- Ca atomu 2 elektron alır.
- Ca+2 ve F- iyonları arasında elektrostatik çekim oluşur. (Doğru Cevap)
- Ca ve F arasında elektron ortaklaşması olur.
1 / 20
20:00
Klavye Kısayolları: Şıkları
A, B, C, D veya 1, 2, 3, 4 ile seçebilir, sorular arasında ← ve → tuşlarıyla gezinebilirsiniz. Dokunmatik Jestler: Sorular arasında geçiş yapmak için soru alanını sağa veya sola kaydırabilirsiniz.Bir kimya öğretmeni, tahtaya Lewis nokta yapısını çizdiği X elementinin 3. periyotta bulunduğunu ve hidrojen (1H) ile sadece XH2 bileşiğini oluşturduğunu söylüyor. Buna göre X elementi ile ilgili hangisi yanlıştır?
Benzer Testleri Keşfet
Bir kimya öğretmeni, tahtaya Lewis nokta yapısını çizdiği X elementinin 3. periyotta bulunduğunu ve hidrojen (1H) ile sadece XH2 bileşiğini oluşturduğunu söylüyor. Buna göre X elementi ile ilgili hangisi yanlıştır?
- Hidrojen ile iyonik bağlı bileşik oluşturur.
- Değerlik elektron sayısı 2'dir.
- Bileşik oluştururken elektron ortaklaşması yapar.
- Toprak alkali metal grubundadır.
- Kendi atomları arasında metalik bağ bulunur.
Doğru Cevap: E) Bileşik oluştururken elektron ortaklaşması yapar.
Çözüm: 3. periyot 2A grubunda bulunan X bir metaldir (Magnezyum). Metaller hidrojenle iyonik bağlı hidrür bileşikleri oluşturur. Elektron ortaklaşması kovalent bağın özelliğidir, iyonik bağda elektron alışverişi olur.
Aşağıdaki Lewis yapılarından hangisi yanlıştır? (1H, 6C, 7N, 8O, 17Cl)
- O :: C :: O
- :N ::: N:
- H : H
- :O :: O:
- H : Cl :
Doğru Cevap: D) H : Cl :
Çözüm: HCl yapısında Cl atomu üzerinde bağa katılmayan 3 çift (6 tane) elektron daha olmalıdır. D şıkkında Cl'nin etrafındaki noktalar eksik gösterilmiştir.
Metalik bağlar ile ilgili; I. Metallere parlaklık kazandırır. II. Metallerin tel ve levha haline gelmesini sağlar. III. Sadece farklı cins metaller arasında oluşur. yargılarından hangileri doğrudur?
- I, II ve III
- Yalnız III
- II ve III
- Yalnız I
- I ve II
Doğru Cevap: C) I ve II
Çözüm: Metalik bağ aynı cins metal atomları arasında da (saf metaller) oluşur. Parlaklık ve işlenebilirlik serbest elektronların sonucudur.
Bakır (Cu) metalinin elektrik akımını iletmesi ile yemek tuzunun (NaCl) sulu çözeltisinin elektriği iletmesi arasındaki temel fark nedir?
- Her iki durumda da iletim sadece elektron hareketiyle olur.
- Bakırda iletim fiziksel, NaCl çözeltisinde kimyasal bir değişimdir.
- NaCl çözeltisi elektriği metallerden daha iyi iletir.
- Bakırda iletim iyonlarla, NaCl çözeltisinde elektronlarla gerçekleşir.
- Bakırda iletim serbest elektronlarla, NaCl çözeltisinde ise serbest iyonlarla sağlanır.
Doğru Cevap: D) Bakırda iletim serbest elektronlarla, NaCl çözeltisinde ise serbest iyonlarla sağlanır.
Çözüm: Metallerde (Bakır) elektrik iletimi 'elektron denizi'ndeki serbest elektronlar sayesinde gerçekleşirken; iyonik bileşiklerin çözeltilerinde iletim, sıvı ortamda hareket edebilen iyonlar (anyon ve katyonlar) aracılığıyla olur.
Aşağıdaki bileşik adlandırmalarından hangisi hatalıdır?
- N2O5: Diazot pentaoksit
- PCl3: Fosfor triklorür
- CO: Karbon monoksit
- SO2: Kükürt dioksit
- AlCl3: Alüminyum triklorür
Doğru Cevap: B) AlCl3: Alüminyum triklorür
Çözüm: Alüminyum klorür iyonik bir bileşiktir. İyonik bileşiklerde latince sayılar (di-, tri-) kullanılmaz. Doğru adlandırma 'Alüminyum klorür' olmalıdır.
Yemek tuzu (NaCl) kristalinin üzerine sert bir darbe vurulduğunda kristal parçalanır. Bu durumun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
- Atomlar arası kovalent bağların kopması.
- İyonik bağların çok zayıf olması.
- Elektron denizinin hareketliliğinin azalması.
- Kristal yapıda boşlukların çok olması.
- Darbe etkisiyle aynı yüklü iyonların birbirini itmesi.
Doğru Cevap: B) Darbe etkisiyle aynı yüklü iyonların birbirini itmesi.
Çözüm: İyonik kristaller kırılgandır. Darbe uygulandığında iyon katmanları kayar, aynı yüklü iyonlar karşı karşıya gelir ve elektrostatik itme kuvveti nedeniyle kristal parçalanır.
Elektronegatiflik farkı arttıkça bağın iyonik karakteri artar. Buna göre aşağıdaki bağlardan hangisinin iyonik karakteri en yüksektir? (9F, 17Cl, 11Na, 19K, 1H)
- HCl
- NaCl
- KCl
- KF
- NaF
Doğru Cevap: C) KF
Çözüm: İyonik karakter, metalin en az (sol alt), ametalin en çok (sağ üst) elektronegatif olduğu durumda en yüksektir. K (potasyum) periyodik cetvelde Na'dan aşağıda (daha az EN), F ise Cl'den yukarıda (en yüksek EN) olduğu için KF bağı en yüksek iyonik karaktere sahiptir.
Metalik bağın kuvveti, metalin erime noktasını belirler. Metalik bağ kuvveti değerlik elektron sayısı ile doğru, atom yarıçapı ile ters orantılıdır. Buna göre hangisinin erime noktasının en yüksek olması beklenir?
- 20Ca
- 13Al
- 11Na
- 19K
- 12Mg
Doğru Cevap: C) 13Al
Çözüm: Alüminyum (Al) 3 değerlik elektronuna sahiptir ve yarıçapı 3. periyotta sağa gidildikçe küçülür. Hem en çok elektron veren hem de en küçük olan Al, en güçlü metalik bağa ve en yüksek erime noktasına sahiptir.
Bir laboratuvar analizinde X, Y ve Z saf maddeleri için şu bilgiler edinilmiştir: - X: Katı halde iletmiyor, sıvı halde iletiyor. - Y: Katı ve sıvı halde iletiyor. - Z: Hiçbir halde iletmiyor. Buna göre maddelerin bağ türleri aşağıdakilerden hangisi olabilir?
- X: Metalik, Y: İyonik, Z: Kovalent
- X: İyonik, Y: Metalik, Z: Kovalent
- X: Kovalent, Y: Metalik, Z: İyonik
- X: Metalik, Y: Kovalent, Z: İyonik
- X: İyonik, Y: Kovalent, Z: Metalik
Doğru Cevap: A) X: İyonik, Y: Metalik, Z: Kovalent
Çözüm: İyonik bileşikler katıda iletmez, sıvı/çözeltide iletir (X). Metaller her halde iletir (Y). Kovalent (moleküler) yapılar genellikle iletmez (Z).
Aşağıdaki moleküllerden hangisi polardır? (1H, 5B, 6C, 8O, 17Cl)
- Cl2
- CO2
- H2O
- BH3
- CH4
Doğru Cevap: D) H2O
Çözüm: H2O'da merkez atom (O) üzerinde ortaklanmamış elektron çiftleri bulunduğu için molekül geometrisi kırıktır ve molekül polardır. Diğerleri simetrik yük dağılımına sahip apolar moleküllerdir.
Kovalent bağlı bileşiklerin sistematik adlandırılmasında hangisi en son söylenir?
- Bileşiğin toplam atom sayısı
- Birinci ametalin sayısı
- İkinci ametalin anyon adı
- Birinci ametalin adı
- İkinci ametalin sayısı
Doğru Cevap: D) İkinci ametalin anyon adı
Çözüm: Adlandırma kuralı: (Sayı) + 1. Ametal Adı + (Sayı) + 2. Ametal Anyon Adı (Örn: Karbon di-oksit).
Apolar kovalent bağlar ile ilgili; I. Aynı cins ametal atomları arasında oluşur. II. Elektronlar atomlar tarafından eşit paylaşılır. III. Kalıcı dipol oluştururlar. yargılarından hangileri doğrudur?
- I ve III
- I, II ve III
- Yalnız I
- I ve II
- II ve III
Doğru Cevap: B) I ve II
Çözüm: Apolar kovalent bağlar (H-H, O=O gibi) aynı atomlar arası oluşur ve elektronlar eşit paylaşılır. Kalıcı dipol (kutuplanma) polar bağlarda görülür.
Azot molekülünde (N2) atomlar arasındaki bağın oluşumuyla ilgili hangisi yanlıştır? (7N)
- Toplam 3 tane kovalent bağ oluşur.
- 6 tane elektron ortaklaşa kullanılır.
- Bağlar polar kovalent karakterdedir.
- Her iki atom da oktetini tamamlar.
- Güçlü etkileşim sınıfındadır.
Doğru Cevap: C) Bağlar polar kovalent karakterdedir.
Çözüm: N2 molekülünde aynı tür atomlar (N-N) bağ yaptığı için bağlar apolar kovalenttir. Diğer tüm seçenekler azotun 5A grubu olması ve 3 bağ yapmasıyla uyumludur.
Amonyum nitrat (NH4NO3) bileşiği ile ilgili hangisi yanlıştır?
- İki farklı kök iyondan oluşmuştur.
- Hem iyonik hem kovalent bağ içerir.
- Yapısında sadece ametal atomları bulunur.
- Kristal örgü yapısındadır.
- Suda çözündüğünde moleküllerine ayrışır.
Doğru Cevap: E) Suda çözündüğünde moleküllerine ayrışır.
Çözüm: NH4NO3 iyonik bir bileşiktir (NH4+ ve NO3- iyonlarından oluşur). Suda çözündüğünde moleküllerine değil, iyonlarına ayrışır. Köklerin kendi içinde kovalent bağlar vardır.
Kimyasal türler arası etkileşimlerde enerjinin 40 kJ/mol'den büyük olması genellikle güçlü etkileşimlerin koptuğunu veya oluştuğunu gösterir. Aşağıdaki olaylardan hangisinde güçlü etkileşimler değişmiştir?
- Demirin paslanması
- Suyun buharlaşması
- Alkolün damıtılması
- İyodun süblimleşmesi
- Şekerin suda çözünmesi
Doğru Cevap: C) Demirin paslanması
Çözüm: Paslanma kimyasal bir olaydır ve atomlar arası güçlü bağlar (metalik bağ kopar, iyonik bağ oluşur) değişir. Diğer şıklar fiziksel değişimdir.
Magnezyum oksit (MgO) bileşiğinin erime noktası 2852 °C iken, Sodyum klorür (NaCl) bileşiğinin erime noktası 801 °C'dir. Bu büyük farkın temel sebebi nedir?
- MgO'nun kovalent karakterinin daha yüksek olması.
- NaCl'nin suda daha iyi çözünmesi.
- MgO'daki iyon yüklerinin (+2, -2) NaCl'den (+1, -1) daha büyük olması.
- Mg atomunun Na'dan daha ağır olması.
- Klorun elektronegatifliğinin oksijenden az olması.
Doğru Cevap: C) MgO'daki iyon yüklerinin (+2, -2) NaCl'den (+1, -1) daha büyük olması.
Çözüm: Coulomb yasasına göre iyonik bağın sağlamlığı iyon yüklerinin çarpımı ile doğru orantılıdır. (+2)x(-2) = 4 birim çekim sağlarken, (+1)x(-1) = 1 birim sağlar. Yük arttıkça bağ sağlamlaşır ve erime noktası yükselir.
Aşağıda verilen maddelerden hangisi 'elektron denizi' modeli ile açıklanan özelliklere sahip değildir?
- Bakır kablo
- Sofra tuzu
- Çelik tencere
- Altın yüzük
- Alüminyum folyo
Doğru Cevap: D) Sofra tuzu
Çözüm: Elektron denizi modeli metaller ve alaşımlar için geçerlidir. Sofra tuzu (NaCl) iyonik bir bileşiktir ve iyonik örgü yapısına sahiptir.
Aşağıdaki tabloda bazı bağların bağ enerjileri verilmiştir: H-H: 436 kJ/mol, Cl-Cl: 242 kJ/mol, H-Cl: 431 kJ/mol. Bu verilere göre hangisi çıkarılamaz?
- H-H bağı, Cl-Cl bağından daha sağlamdır.
- H2 gazı, Cl2 gazından daha reaktiftir (tepkimeye girmeye isteklidir).
- H-Cl bağı oluşurken dışarıya enerji verilir.
- Cl2 molekülünü atomlarına ayırmak için 242 kJ enerji gerekir.
- Bağ enerjisi arttıkça bağın sağlamlığı artar.
Doğru Cevap: E) H2 gazı, Cl2 gazından daha reaktiftir (tepkimeye girmeye isteklidir).
Çözüm: Bağ enerjisi ne kadar yüksekse bağ o kadar sağlam ve molekül o kadar kararlıdır. H2'nin bağ enerjisi (436) Cl2'den (242) yüksek olduğu için H2 daha kararlıdır, dolayısıyla daha az reaktiftir.
Aşağıdaki moleküllerden hangisinin Lewis yapısında ortaklanmamış (bağ yapımına katılmayan) elektron çifti sayısı en fazladır? (1H, 6C, 7N, 8O, 9F)
- H2O
- CH4
- O2
- F2
- NH3
Doğru Cevap: D) F2
Çözüm: F2 molekülünde her F atomu üzerinde 3 çift, toplam 6 çift ortaklanmamış elektron vardır. O2'de 4 çift, H2O'da 2 çift, NH3'te 1 çift, CH4'te ise hiç yoktur.
İyonik bağlı bir bileşik olan CaF2 (Kalsiyum florür) oluşumuyla ilgili hangisi doğrudur? (20Ca, 9F)
- F atomu dubletini tamamlar.
- Moleküler yapılı bir bileşiktir.
- Ca atomu 2 elektron alır.
- Ca+2 ve F- iyonları arasında elektrostatik çekim oluşur.
- Ca ve F arasında elektron ortaklaşması olur.
Doğru Cevap: D) Ca+2 ve F- iyonları arasında elektrostatik çekim oluşur.
Çözüm: Ca metaldir, 2e- vererek Ca+2 olur. F ametaldir, 1e- alarak F- olur. Aralarındaki çekim iyonik bağdır. İyonik bileşikler moleküler değil, kristal örgü yapılıdır.
