9. Sınıf Kimya Atomun Yapısı ve Temel Tanecikler
Soru 1
Havai fişeklerin patlatılması sırasında farklı renklerin oluşması, metallerin ısıtıldığında ışık yayması Bohr atom modelindeki hangi kavramla açıklanır?
- Temel halden uyarılmış hale geçen elektronun geri dönerken enerji yayması (emisyon) (Doğru Cevap)
- Nötronların parçalanması
- Protonların enerji soğurması (absorbsiyon)
- Elektronun çekirdeğe düşmesi
- Atomun iyonlaşması
Soru 2
Aşağıdaki taneciklerden hangisinin elektron sayısı en fazladır? (8O, 9F, 11Na, 12Mg, 13Al)
- F-
- O2- (Doğru Cevap)
- Al
- Na+
- Mg2+
Soru 3
X ve Y tanecikleri birbirinin 'izotonu'dur. X'in atom numarası 11, kütle numarası 23'tür. Y'nin kütle numarası 24 olduğuna göre, Y elementinin atom numarası kaçtır?
- 13
- 12 (Doğru Cevap)
- 11
- 24
- 10
Soru 4
Rutherford, altın levha deneyi ile atomun merkezinde çok küçük bir hacimde pozitif yüklü bir 'çekirdek' olduğunu keşfetmiştir. Eğer atom, Thomson'ın 'Üzümlü Kek' modelindeki gibi tamamen dolu ve homojen bir yapıya sahip olsaydı, Rutherford'un deneyinde aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmesi beklenirdi?
- Alfa ışınlarının büyük bir kısmının hiç sapmadan veya çok az saparak levhayı geçmesi (Doğru Cevap)
- Alfa ışınlarının levhanın her yerinden farklı açılarla saçılması
- Alfa ışınlarının tamamının geriye yansıması
- Atomun parçalanarak enerji açığa çıkarması
- Alfa ışınlarının levha tarafından tamamen soğurulması
Soru 5
Aşağıdaki bilim insanlarından hangisi nötronun varlığını deneysel olarak kanıtlamıştır?
- Niels Bohr
- Ernest Rutherford
- John Dalton (Doğru Cevap)
- James Chadwick
- J.J. Thomson
Soru 6
Bir atomun çekirdeğindeki temel taneciklerin sayıları toplamı 30'dur. Bu atomun nötron sayısı proton sayısından 2 fazla olduğuna göre, bu elementin atom numarası kaçtır?
- 15
- 17
- 16
- 13
- 14 (Doğru Cevap)
Soru 7
40Ca2+ iyonu ile ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır? (Atom numarası: 20)
- Çekirdek yükü +2'dir.
- Nötron sayısı 20'dir.
- Elektron sayısı 18'dir.
- Proton sayısı 20'dir. (Doğru Cevap)
- Nükleon sayısı 40'tır.
Soru 8
Bir X atomunun çekirdeğinde 15 proton ve 16 nötron bulunmaktadır. Bu atom 3 elektron aldığında oluşan tanecik için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
- Anyondur ve kütle numarası 31'dir. (Doğru Cevap)
- Katyondur ve elektron sayısı 12'dir.
- Katyondur ve kütle numarası 34'tür.
- Anyondur ve proton sayısı 18'dir.
- Nötrdür ve nükleon sayısı 15'tir.
Soru 9
Bir X atomu X2+ iyonuna dönüştüğünde gerçekleşen değişimlerle ilgili bir öğrenci şu notları alıyor:
I. Proton sayısı azalır.
II. Tanecik çapı küçülür.
III. Kimyasal özelliği değişir.
Bu notlardan hangileri doğrudur?
- Yalnız I
- Yalnız II
- I ve II
- I, II ve III
- II ve III (Doğru Cevap)
Soru 10
Thomson atom modelinde geçen 'Atom nötr bir yapıdadır' ifadesi, modeldeki hangi durumla desteklenmektedir?
- Elektronların yörüngelerde dönmesiyle
- Pozitif yüklerin çekirdekte toplanmasıyla
- Negatif yüklü elektronların pozitif yük içinde homojen dağılmasıyla
- Atomun büyük kısmının boşluk olmasıyla
- Pozitif yük miktarının negatif yük miktarına eşit olmasıyla (Doğru Cevap)
Soru 11
Aşağıdaki tanecik çiftlerinden hangisi birbirinin 'izoelektroniği'dir? (11Na, 12Mg, 9F, 10Ne, 19K)
- Ne ve K+
- Na ve Na+
- Na+ ve Mg2+ (Doğru Cevap)
- Mg ve Ne
- F- ve K+
Soru 12
Arkeolojik kazılarda bulunan fosillerin yaşını belirlemek için Karbon-14 (14C) izotopu kullanılır. Karbonun doğada en çok bulunan izotopu ise Karbon-12 (12C) atomudur. Bu iki atomun kimyasal özelliklerinin aynı, fiziksel özelliklerinin farklı olmasının temel sebebi aşağıdakilerden hangisidir?
- Proton sayılarının farklı, nötron sayılarının aynı olması
- Çekirdek yüklerinin farklı olması
- Proton sayılarının aynı, nötron sayılarının farklı olması (Doğru Cevap)
- Elektron sayılarının farklı olması
- Her iki atomun da nötr olması
Soru 13
Kütle numaraları aynı, atom numaraları farklı olan atomlara 'İzobar' atomlar denir. Buna göre 40Ar ve 40Ca tanecikleri için aşağıdakilerden hangisi kesinlikle aynıdır?
- Kimyasal özellikler
- Toplam temel tanecik sayıları
- Nükleon sayıları (Doğru Cevap)
- Elektron sayıları
- Nötron sayıları
Soru 14
Atom altı taneciklerin (proton, nötron, elektron) kütleleri arasındaki ilişki aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?
- Proton > Nötron > Elektron
- Nötron = Proton > Elektron
- Proton = Elektron > Nötron
- Nötron > Proton > Elektron (Doğru Cevap)
- Elektron > Proton > Nötron
Soru 15
Bir elementin 'kimlik numarası' olarak kabul edilen ve periyodik cetveldeki yerini belirleyen nicelik aşağıdakilerden hangisidir?
- Kütle numarası
- Nükleon sayısı
- Elektron sayısı
- Atom numarası (Proton sayısı) (Doğru Cevap)
- Nötron sayısı
Soru 16
Nötr bir atom elektron alarak anyon oluşturduğunda aşağıdakilerden hangisi gerçekleşmez?
- Çekirdek çekim gücü değişmez.
- Kimyasal özellikleri değişir.
- Elektron başına düşen çekim kuvveti azalır.
- Proton sayısı artar. (Doğru Cevap)
- Tanecik hacmi artar.
Soru 17
Modern atom teorisine göre elektronlar, Bohr modelindeki gibi belirli dairesel yörüngelerde değil, bulunma olasılığının yüksek olduğu 'orbital' adı verilen bölgelerde bulunur. Bohr modelinin yetersiz kaldığı temel nokta aşağıdakilerden hangisidir?
- Protonların çekirdekte toplandığını bulamaması
- Nötronun varlığını açıklayamaması
- Çok elektronlu sistemlerin spektrumlarını açıklayamaması (Doğru Cevap)
- Atomun boşluklu yapıda olduğunu reddetmesi
- Çekirdeğin pozitif yüklü olduğunu görememesi
Soru 18
Dalton Atom Teorisi'nde yer alan bazı görüşler günümüzde geçerliliğini yitirmiştir. Aşağıdakilerden hangisi Dalton'un hatalı olduğu görüşlerden biri değildir?
- Atomlar parçalanamaz içi dolu kürelerdir. (Doğru Cevap)
- Farklı element atomları birbirinden farklıdır.
- Atomlar radyoaktif tepkimelerle başka atomlara dönüşemez.
- Bir elementin bütün atomları her bakımdan özdeştir.
- Bileşikler atomların belirli oranlarda birleşmesiyle oluşur.
Soru 19
Laboratuvarda çalışan bir bilim insanı, bir elementin atomlarının kütlelerini ölçtüğünde bazı atomların diğerlerinden daha ağır olduğunu fark ediyor. Bu durum aşağıdakilerden hangisi ile en iyi açıklanır?
- Bazı atomların iyon haline geçmesi
- Atomların farklı miktarda elektron içermesi
- Elementin izotoplarının bulunması (Doğru Cevap)
- Çekirdekteki proton sayısının değişmesi
- Atomların farklı enerji seviyelerinde olması
Soru 20
X3- iyonunun toplam 18 elektronu bulunmaktadır. X atomunun nötron sayısı proton sayısından 1 fazla olduğuna göre kütle numarası kaçtır?
- 33
- 30
- 31 (Doğru Cevap)
- 15
- 16
1 / 20
20:00
Klavye Kısayolları: Şıkları
A, B, C, D veya 1, 2, 3, 4 ile seçebilir, sorular arasında ← ve → tuşlarıyla gezinebilirsiniz. Dokunmatik Jestler: Sorular arasında geçiş yapmak için soru alanını sağa veya sola kaydırabilirsiniz.Havai fişeklerin patlatılması sırasında farklı renklerin oluşması, metallerin ısıtıldığında ışık yayması Bohr atom modelindeki hangi kavramla açıklanır?
Benzer Testleri Keşfet
Havai fişeklerin patlatılması sırasında farklı renklerin oluşması, metallerin ısıtıldığında ışık yayması Bohr atom modelindeki hangi kavramla açıklanır?
- Temel halden uyarılmış hale geçen elektronun geri dönerken enerji yayması (emisyon)
- Nötronların parçalanması
- Protonların enerji soğurması (absorbsiyon)
- Elektronun çekirdeğe düşmesi
- Atomun iyonlaşması
Doğru Cevap: B) Temel halden uyarılmış hale geçen elektronun geri dönerken enerji yayması (emisyon)
Çözüm: Isı enerjisi alan elektronlar üst enerji seviyelerine çıkar (uyarılma). Kararsız olan bu halden temel hale dönerken aradaki enerji farkını ışık (foton) olarak yayarlar.
Aşağıdaki taneciklerden hangisinin elektron sayısı en fazladır? (8O, 9F, 11Na, 12Mg, 13Al)
- F-
- O2-
- Al
- Na+
- Mg2+
Doğru Cevap: E) Al
Çözüm: O2- (8+2=10), F- (9+1=10), Na+ (11-1=10), Mg2+ (12-2=10) elektronludur. Nötr Al atomu ise 13 elektrona sahiptir.
X ve Y tanecikleri birbirinin 'izotonu'dur. X'in atom numarası 11, kütle numarası 23'tür. Y'nin kütle numarası 24 olduğuna göre, Y elementinin atom numarası kaçtır?
- 13
- 12
- 11
- 24
- 10
Doğru Cevap: C) 12
Çözüm: X'in nötron sayısı = 23 - 11 = 12'dir. İzoton oldukları için Y'nin de nötron sayısı 12 olmalıdır. Y'nin atom numarası = 24 (Kütle no) - 12 (Nötron no) = 12 bulunur.
Rutherford, altın levha deneyi ile atomun merkezinde çok küçük bir hacimde pozitif yüklü bir 'çekirdek' olduğunu keşfetmiştir. Eğer atom, Thomson'ın 'Üzümlü Kek' modelindeki gibi tamamen dolu ve homojen bir yapıya sahip olsaydı, Rutherford'un deneyinde aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmesi beklenirdi?
- Alfa ışınlarının büyük bir kısmının hiç sapmadan veya çok az saparak levhayı geçmesi
- Alfa ışınlarının levhanın her yerinden farklı açılarla saçılması
- Alfa ışınlarının tamamının geriye yansıması
- Atomun parçalanarak enerji açığa çıkarması
- Alfa ışınlarının levha tarafından tamamen soğurulması
Doğru Cevap: B) Alfa ışınlarının büyük bir kısmının hiç sapmadan veya çok az saparak levhayı geçmesi
Çözüm: Thomson modelinde artı yükler homojen dağıldığı için, alfa parçacıklarının ciddi bir dirençle karşılaşmadan geçmesi beklenirdi. Rutherford'un deneyinde küçük bir kısmın sapması, çekirdekli yapıyı kanıtlamıştır.
Aşağıdaki bilim insanlarından hangisi nötronun varlığını deneysel olarak kanıtlamıştır?
- Niels Bohr
- Ernest Rutherford
- John Dalton
- James Chadwick
- J.J. Thomson
Doğru Cevap: E) James Chadwick
Çözüm: 1932 yılında James Chadwick, berilyum atomlarını alfa parçacıklarıyla bombardıman ederek nötronu keşfetmiştir.
Bir atomun çekirdeğindeki temel taneciklerin sayıları toplamı 30'dur. Bu atomun nötron sayısı proton sayısından 2 fazla olduğuna göre, bu elementin atom numarası kaçtır?
- 15
- 17
- 16
- 13
- 14
Doğru Cevap: B) 14
Çözüm: Çekirdekte proton (p) ve nötron (n) bulunur. p + n = 30. Soruda n = p + 2 verilmiş. Yerine koyarsak: p + (p + 2) = 30 => 2p = 28 => p = 14 (Atom numarası).
40Ca2+ iyonu ile ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır? (Atom numarası: 20)
- Çekirdek yükü +2'dir.
- Nötron sayısı 20'dir.
- Elektron sayısı 18'dir.
- Proton sayısı 20'dir.
- Nükleon sayısı 40'tır.
Doğru Cevap: E) Çekirdek yükü +2'dir.
Çözüm: Çekirdek yükü, çekirdekteki proton sayısıdır ve bu örnekte 20'dir. +2 olan değer 'iyon yükü'dür. Çekirdek yükü ile iyon yükü karıştırılmamalıdır.
Bir X atomunun çekirdeğinde 15 proton ve 16 nötron bulunmaktadır. Bu atom 3 elektron aldığında oluşan tanecik için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
- Anyondur ve kütle numarası 31'dir.
- Katyondur ve elektron sayısı 12'dir.
- Katyondur ve kütle numarası 34'tür.
- Anyondur ve proton sayısı 18'dir.
- Nötrdür ve nükleon sayısı 15'tir.
Doğru Cevap: A) Anyondur ve kütle numarası 31'dir.
Çözüm: Elektron alan atom eksi yüklenir (anyon). Kütle numarası p+n olduğu için 15+16=31'dir ve elektron alışverişiyle değişmez.
Bir X atomu X2+ iyonuna dönüştüğünde gerçekleşen değişimlerle ilgili bir öğrenci şu notları alıyor: I. Proton sayısı azalır. II. Tanecik çapı küçülür. III. Kimyasal özelliği değişir. Bu notlardan hangileri doğrudur?
- Yalnız I
- Yalnız II
- I ve II
- I, II ve III
- II ve III
Doğru Cevap: D) II ve III
Çözüm: Atom iyon haline geçerken sadece elektron sayısı değişir, proton sayısı (çekirdek yapısı) değişmez. Elektron verdiği için çap küçülür ve elektron sayısı değiştiği için kimyasal özellik değişir.
Thomson atom modelinde geçen 'Atom nötr bir yapıdadır' ifadesi, modeldeki hangi durumla desteklenmektedir?
- Elektronların yörüngelerde dönmesiyle
- Pozitif yüklerin çekirdekte toplanmasıyla
- Negatif yüklü elektronların pozitif yük içinde homojen dağılmasıyla
- Atomun büyük kısmının boşluk olmasıyla
- Pozitif yük miktarının negatif yük miktarına eşit olmasıyla
Doğru Cevap: C) Pozitif yük miktarının negatif yük miktarına eşit olmasıyla
Çözüm: Thomson'a göre atomdaki artı ve eksi yüklerin toplamı birbirine eşit olduğu için atom elektriksel olarak nötrdür.
Aşağıdaki tanecik çiftlerinden hangisi birbirinin 'izoelektroniği'dir? (11Na, 12Mg, 9F, 10Ne, 19K)
- Ne ve K+
- Na ve Na+
- Na+ ve Mg2+
- Mg ve Ne
- F- ve K+
Doğru Cevap: A) Na+ ve Mg2+
Çözüm: Na+ (11 proton, 10 elektron) ve Mg2+ (12 proton, 10 elektron) taneciklerinin elektron sayıları ve dizilimleri aynı, proton sayıları farklıdır.
Arkeolojik kazılarda bulunan fosillerin yaşını belirlemek için Karbon-14 (14C) izotopu kullanılır. Karbonun doğada en çok bulunan izotopu ise Karbon-12 (12C) atomudur. Bu iki atomun kimyasal özelliklerinin aynı, fiziksel özelliklerinin farklı olmasının temel sebebi aşağıdakilerden hangisidir?
- Proton sayılarının farklı, nötron sayılarının aynı olması
- Çekirdek yüklerinin farklı olması
- Proton sayılarının aynı, nötron sayılarının farklı olması
- Elektron sayılarının farklı olması
- Her iki atomun da nötr olması
Doğru Cevap: A) Proton sayılarının aynı, nötron sayılarının farklı olması
Çözüm: İzotop atomların proton sayıları (atom numaraları) aynıdır, bu yüzden kimyasal özellikleri aynıdır. Ancak nötron sayıları farklı olduğu için kütle numaraları ve fiziksel özellikleri farklılık gösterir.
Kütle numaraları aynı, atom numaraları farklı olan atomlara 'İzobar' atomlar denir. Buna göre 40Ar ve 40Ca tanecikleri için aşağıdakilerden hangisi kesinlikle aynıdır?
- Kimyasal özellikler
- Toplam temel tanecik sayıları
- Nükleon sayıları
- Elektron sayıları
- Nötron sayıları
Doğru Cevap: D) Nükleon sayıları
Çözüm: Nükleon sayısı, kütle numarasının diğer adıdır. İzobar atomların kütle numaraları (nükleon sayıları) aynıdır.
Atom altı taneciklerin (proton, nötron, elektron) kütleleri arasındaki ilişki aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?
- Proton > Nötron > Elektron
- Nötron = Proton > Elektron
- Proton = Elektron > Nötron
- Nötron > Proton > Elektron
- Elektron > Proton > Nötron
Doğru Cevap: B) Nötron > Proton > Elektron
Çözüm: Nötronun kütlesi protondan çok az daha büyüktür. Elektronun kütlesi ise proton ve nötronun yaklaşık 1/1836'sı kadardır, yani ihmal edilecek kadar küçüktür.
Bir elementin 'kimlik numarası' olarak kabul edilen ve periyodik cetveldeki yerini belirleyen nicelik aşağıdakilerden hangisidir?
- Kütle numarası
- Nükleon sayısı
- Elektron sayısı
- Atom numarası (Proton sayısı)
- Nötron sayısı
Doğru Cevap: C) Atom numarası (Proton sayısı)
Çözüm: Atom numarası (proton sayısı) elementin kimliğini belirler. Aynı elementin tüm atomlarının proton sayıları aynıdır.
Nötr bir atom elektron alarak anyon oluşturduğunda aşağıdakilerden hangisi gerçekleşmez?
- Çekirdek çekim gücü değişmez.
- Kimyasal özellikleri değişir.
- Elektron başına düşen çekim kuvveti azalır.
- Proton sayısı artar.
- Tanecik hacmi artar.
Doğru Cevap: D) Proton sayısı artar.
Çözüm: Elektron alışverişi sırasında çekirdekteki proton ve nötron sayıları asla değişmez. Sadece elektron sayısı değişir.
Modern atom teorisine göre elektronlar, Bohr modelindeki gibi belirli dairesel yörüngelerde değil, bulunma olasılığının yüksek olduğu 'orbital' adı verilen bölgelerde bulunur. Bohr modelinin yetersiz kaldığı temel nokta aşağıdakilerden hangisidir?
- Protonların çekirdekte toplandığını bulamaması
- Nötronun varlığını açıklayamaması
- Çok elektronlu sistemlerin spektrumlarını açıklayamaması
- Atomun boşluklu yapıda olduğunu reddetmesi
- Çekirdeğin pozitif yüklü olduğunu görememesi
Doğru Cevap: C) Çok elektronlu sistemlerin spektrumlarını açıklayamaması
Çözüm: Bohr atom modeli sadece tek elektronlu (H, He+, Li2+) taneciklerin davranışlarını açıklayabilmiş, çok elektronlu atomlarda yetersiz kalmıştır.
Dalton Atom Teorisi'nde yer alan bazı görüşler günümüzde geçerliliğini yitirmiştir. Aşağıdakilerden hangisi Dalton'un hatalı olduğu görüşlerden biri değildir?
- Atomlar parçalanamaz içi dolu kürelerdir.
- Farklı element atomları birbirinden farklıdır.
- Atomlar radyoaktif tepkimelerle başka atomlara dönüşemez.
- Bir elementin bütün atomları her bakımdan özdeştir.
- Bileşikler atomların belirli oranlarda birleşmesiyle oluşur.
Doğru Cevap: E) Bileşikler atomların belirli oranlarda birleşmesiyle oluşur.
Çözüm: Sabit Oranlar ve Katlı Oranlar yasalarını destekleyen 'bileşiklerin belirli oranlarda birleşmesi' görüşü bugün de geçerliliğini korumaktadır. Diğerleri izotopların keşfi ve radyoaktivite ile geçerliliğini yitirmiştir.
Laboratuvarda çalışan bir bilim insanı, bir elementin atomlarının kütlelerini ölçtüğünde bazı atomların diğerlerinden daha ağır olduğunu fark ediyor. Bu durum aşağıdakilerden hangisi ile en iyi açıklanır?
- Bazı atomların iyon haline geçmesi
- Atomların farklı miktarda elektron içermesi
- Elementin izotoplarının bulunması
- Çekirdekteki proton sayısının değişmesi
- Atomların farklı enerji seviyelerinde olması
Doğru Cevap: B) Elementin izotoplarının bulunması
Çözüm: Aynı elementin (aynı proton sayısı) farklı kütleli (farklı nötron sayısı) atomlarına izotop denir. Kütle farkının sebebi nötron sayısıdır.
X3- iyonunun toplam 18 elektronu bulunmaktadır. X atomunun nötron sayısı proton sayısından 1 fazla olduğuna göre kütle numarası kaçtır?
- 33
- 30
- 31
- 15
- 16
Doğru Cevap: D) 31
Çözüm: X3- 18 elektronu varsa proton sayısı p = 18 - 3 = 15'tir. Nötron sayısı n = p + 1 = 16'dır. Kütle no = p + n = 15 + 16 = 31.
