10. Sınıf Kimya Asit ve Bazların Tanınması

Ortanca bitkisi (Hydrangea macrophylla), yetiştiği toprağın pH değerine göre farklı renklerde çiçek açar. Toprak asidik ise mavi, bazik ise pembe çiçekler oluşur. Bahçesindeki pembe ortancaların mavi açmasını isteyen bir bahçıvan toprağa aşağıdakilerden hangisini eklemelidir?

Çözüm: Mavi çiçek açması için toprağın asidik olması gerekir. Seçenekler arasında kireç, kül ve çamaşır suyu baziktir. Alüminyum sülfat asidik özellik göstererek toprağın pH'ını düşürür.

Günlük hayatta kullanılan temizlik malzemeleriyle ilgili aşağıda verilen uyarılardan hangisi kimyasal bir tehlikeyi önlemeye yöneliktir?

Çözüm: Çamaşır suyu (bazik/NaOCl) ve tuz ruhu (asidik/HCl) karıştırıldığında zehirli klor gazı (Cl2) açığa çıkar, bu ölümcül olabilir.

Aşağıdaki kaplardan hangisinde saklanan madde, kabın yapıldığı malzemeye zamanla zarar verir?

Çözüm: Limon asidiktir ve mermer (CaCO3) yüzeylerle tepkimeye girerek mermeri aşındırır ve leke bırakır.

Kalsiyum karbonat (CaCO3) içeren kireç kalıntılarını temizlemek için ev hanımları genellikle sirke veya kireç çözücü kullanır. Bu işlemin kimyasal temeli aşağıdakilerden hangisidir?

Çözüm: Kireç (CaCO3) bir karbonattır ve asitlerle (sirke, kireç çözücü) tepkimeye girerek çözünür, bu sırada karbondioksit gazı açığa çıkar.

Bir çözeltiye daldırılan pH kağıdının koyu mavi/mor renk aldığı gözleniyor. Bu çözelti aşağıdakilerden hangisi olabilir?

Çözüm: pH kağıdı bazik ortamlarda mavi ve mor tonlarına döner. Lavabo açıcı (NaOH) kuvvetli bir bazdır.

Bir madde ile ilgili şu bilgiler veriliyor: - Sulu çözeltisi elektrik akımını iletir. - Turnusol kağıdının rengine etki etmez. - Oda koşullarında pH değeri 7'dir. Bu madde aşağıdakilerden hangisi olabilir?

Çözüm: Verilen özellikler nötr bir tuza aittir. NaCl (sofra tuzu) nötrdür, sulu çözeltisi elektrolittir ve pH'ı 7'dir.

Bir maddenin asit mi yoksa baz mı olduğunu anlamak için; I. Tadına bakmak II. pH kağıdı kullanmak III. Turnusol kağıdı kullanmak yöntemlerinden hangilerinin laboratuvar ortamında uygulanması güvenlik açısından sakıncalıdır?

Çözüm: Laboratuvarda hiçbir kimyasalın tadına bakılmamalıdır, bu çok tehlikelidir. pH ve turnusol kağıdı güvenli yöntemlerdir.

Asit yağmurları, atmosferdeki kükürt dioksit (SO2) ve azot dioksit (NO2) gibi gazların su buharı ile tepkimeye girmesi sonucu oluşur. Asit yağmurlarının çevreye etkileriyle ilgili; I. Mermerden yapılmış tarihi eserlerin aşınmasına neden olur. II. Toprağın pH dengesini bozarak bitki gelişimini olumsuz etkiler. III. Göllerdeki asitliği artırarak su canlılarının yaşamını tehlikeye atar. yargılarından hangileri doğrudur?

Çözüm: Asitler kalsiyum karbonat yapısındaki mermeri aşındırır, toprağın ve suyun pH değerini düşürerek ekosisteme zarar verir.

Bir çözeltinin pH değeri 2'den 5'e çıkarıldığında, bu çözelti ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Çözüm: pH değeri arttıkça (7'ye yaklaştıkça) asitlik azalır. Ancak pH 5 hala asidik bölgededir, çözelti bazik olmamıştır.

Laboratuvarda bir asit çözeltisi hazırlanırken izlenmesi gereken en güvenli yöntem aşağıdakilerden hangisidir?

Çözüm: Asit üzerine su döküldüğünde açığa çıkan aşırı ısı suyun aniden buharlaşmasına ve asidin sıçramasına neden olur. Bu yüzden 'asit suya eklenir'.

Mutfaktaki bazı maddelerin pH değerleri şu şekildedir: Sirke (2.9), Süt (6.6), Saf Su (7.0), Karbonatlı su (8.4), Amonyaklı temizleyici (11.5). Bu bilgilere dayanarak yapılan yorumlardan hangisi yanlıştır?

Çözüm: Fenolftalein sadece bazik ortamlarda (pH > 8.2 civarı) pembe renk verir. Nötr olan saf suda renk değişimi olmaz.

25°C sıcaklıkta pH değeri 0 olan bir çözelti için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Çözüm: pH skalası 0-14 arasıdır. 0'a yakın değerler çok kuvvetli asitliği temsil eder.

I. NH3 (Amonyak) II. H2SO4 (Sülfürik asit) III. Ca(OH)2 (Kalsiyum hidroksit) Yukarıdaki maddelerden hangilerinin sulu çözeltisi kırmızı turnusol kağıdını maviye çevirir?

Çözüm: Kırmızı turnusolu maviye çevirenler bazlardır. Amonyak (NH3) ve Kalsiyum hidroksit bazdır, Sülfürik asit ise asittir.

Mide özsuyu oldukça asidiktir (pH ~1.5-2.0). Mide yanması şikayeti olan bir kişiye doktorun önerdiği ilaçların (antasitler) kimyasal özelliği ne olmalıdır?

Çözüm: Midedeki fazla asidi nötralize etmek için bazik maddeler kullanılır. Ancak vücuda zarar vermemesi için bu maddeler zayıf baz (Mg(OH)2 gibi) olmalıdır.

Ayşe Hanım, evde doğal bir indikatör hazırlamak için kırmızı lahanayı haşlayıp suyunu süzüyor. Hazırladığı bu mor renkli lahana suyunu üç farklı bardağa paylaştırıyor. 1. bardağa limon suyu eklediğinde renk kırmızıya, 2. bardağa karbonat eklediğinde renk yeşile dönüyor, 3. bardağa ise saf su eklediğinde renk değişmiyor. Bu deneye göre aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Çözüm: Asitlerin pH değeri 7'den küçüktür (limon suyu), bazların pH değeri ise 7'den büyüktür (karbonat). Dolayısıyla limon suyunun pH değeri karbonattan küçük olmalıdır.

Bir kimya laboratuvarında üzerinde etiket bulunmayan üç şişedeki sıvıların asit, baz veya nötr olduğunu belirlemek isteyen bir öğrenci şu testleri yapıyor: 1. Şişe: Mavi turnusol kağıdını kırmızıya çeviriyor. 2. Şişe: Ele kayganlık hissi veriyor. 3. Şişe: Magnezyum metali ile tepkimeye girerek H2 gazı açığa çıkarıyor. Buna göre şişelerin içerikleri aşağıdakilerden hangisi olabilir?

Çözüm: Mavi turnusolu kırmızıya çevirmek asitlerin özelliğidir. Ele kayganlık hissi vermek bazların özelliğidir. Aktif metallerle (Mg gibi) tepkime verip H2 gazı çıkarmak asitlerin özelliğidir.

X, Y ve Z sıvıları hakkında şu bilgiler biliniyor: - X sıvısına metil oranj damlatıldığında renk sarı oluyor. - Y sıvısı çinko (Zn) metali ile tepkime vererek gaz çıkışı sağlıyor. - Z sıvısı cam kapları aşındırabiliyor. Buna göre X, Y, Z maddelerinin sınıflandırılması aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir? (Metil oranj: Asitte kırmızı, Bazda sarı)

Çözüm: Metil oranj bazda sarıdır (X: Baz). Çinko amfoter bir metaldir ama asitlerle kesin tepkime verir (Y: Asit). Camı aşındıran tek asit HF'dir.

Aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?

Çözüm: NH3 amonyaktır. Sönmüş kireç ise Ca(OH)2 formülüne sahiptir.

Diş çürümelerini önlemek için diş hekimleri dişlerin fırçalanmasını önerir. Yemeklerden sonra ağız ortamının asitliği artar. Diş macunlarının genellikle bazik olmasının temel nedeni nedir?

Çözüm: Ağızdaki asit diş minesine zarar verir. Bazik diş macunu bu asidi nötralize ederek koruma sağlar.

Bir indikatör olan fenolftalein, asidik ve nötr ortamlarda renksiz, bazik ortamda ise pembe renklidir. Bir öğrenci içinde şeffaf sıvılar bulunan üç kaba fenolftalein damlatıyor. Sadece 2. kapta renk pembeleşiyor. Buna göre aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?

Çözüm: Fenolftalein sadece bazik ortamda pembeleşir. Bu nedenle 2. kabın pH'ı 7'den büyüktür. 1 ve 3 asit de olabilir nötr de, kesinlik yoktur.

Arı sokmalarında, arının türüne göre tedavi değişebilir. Bal arısının salgısı asidik iken, eşek arısının salgısı baziktir. Buna göre; I. Bal arısı sokan yere karbonatlı su sürmek. II. Eşek arısı sokan yere sirke sürmek. III. Bal arısı sokan yere limon suyu sürmek. uygulamalarından hangileri acıyı azaltmak için mantıklı bir nötrleşme yöntemidir?

Çözüm: Asidik salgıya (bal arısı) bazik madde (karbonat), bazik salgıya (eşek arısı) asidik madde (sirke) sürülerek nötrleşme sağlanır.

Isırgan otu temas ettiğinde cildi yakar ve kaşındırır. Bunun sebebi yapısındaki formik asittir. Bu acıyı hafifletmek için bölgeye aşağıdakilerden hangisinin sürülmesi en uygundur?

Çözüm: Asidin etkisini azaltmak için bazik bir madde kullanılmalıdır. Karbonat bazik bir maddedir.

Aşağıda verilen maddelerden hangisinin tadı ekşidir ve mavi turnusol kağıdını kırmızıya çevirir?

Çözüm: Yoğurt laktik asit içerir. Asitlerin tadı ekşidir ve mavi turnusolu kırmızıya çevirirler. Diğer seçenekler baziktir.

Aşağıdaki oksitlerden hangisinin sulu çözeltisi mavi turnusol kağıdının rengini kırmızıya çevirir?

Çözüm: Ametallerin oksijence zengin oksitleri (CO2, SO2, NO2 vb.) asidik oksittir ve sulu çözeltileri asit özelliği gösterir. Metal oksitler ise genellikle baziktir.

Aşağıdaki maddelerden hangisinin sulu çözeltisinde OH- iyonu sayısı H+ iyonu sayısından daha fazladır?

Çözüm: OH- iyonu sayısının H+ iyonu sayısından fazla olması maddenin bazik olduğunu gösterir. Lavabo açıcılar (genellikle NaOH veya KOH) kuvvetli bazlardır.