10. Sınıf Kimya Yaygın Polimerler

Kışın yolların buzlanmasını önlemek amacıyla kullanılan tuzlar ve kimyasallar otomobillerin metal aksamlarına zarar verirken, polimerden yapılan tampon ve çamurluklar bu durumdan etkilenmez. Bu durum polimerlerin hangi özelliğini kanıtlar?

Çözüm: Polimerler asit, baz ve tuz gibi kimyasallara karşı metallerden çok daha dayanıklıdır, korozyona uğramazlar.

Isıtıldığında yumuşayan, soğutulduğunda tekrar sertleşen ve bu işlem defalarca tekrarlanabilen polimerlere 'termoplastik' denir. Buna göre aşağıdakilerden hangisi termoplastik bir polimer örneğidir?

Çözüm: Polietilen, PVC, PET gibi polimerler termoplastiktir; ısı etkisiyle eritilip tekrar şekillendirilebilirler.

Bir fabrikada üretilen plastik oyuncakların içeriğinde 'Bisfenol A (BPA)' bulunduğu tespit edilmiştir. Bu durumla ilgili yapılan yorumlardan hangisi doğrudur?

Çözüm: Bisfenol A (BPA), sert plastiklerin üretiminde kullanılır ancak vücuda geçtiğinde hormon taklidi yaparak ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir.

I. Ambalaj atıklarını azaltmak II. Tekrar kullanılabilir ürünleri tercih etmek III. Tüm plastikleri çöpe atmak Yukarıdakilerden hangileri polimer kirliliğini önlemek için alınabilecek bireysel önlemlerdendir?

Çözüm: Plastikleri çöpe atmak yerine geri dönüşüme kazandırmak gerekir. Ambalaj azaltımı ve tekrar kullanım kirliliği doğrudan önler.

Polietilen (PE) polimeri ile ilgili; I. Esnek ve kolay şekil alabilen bir yapısı vardır. II. Oyuncaklar, poşetler ve süt şişeleri üretiminde kullanılır. III. LDPE ve HDPE olmak üzere farklı yoğunlukta türleri vardır. yargılarından hangileri doğrudur?

Çözüm: Polietilen çok yönlü bir polimerdir; düşük yoğunluklu (LDPE) türü poşetlerde, yüksek yoğunluklu (HDPE) türü ise daha sert kaplarda kullanılır.

Polimerlerin sağlık alanında kullanımıyla ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

Çözüm: Tüm polimerler biyouyumlu değildir. Bazı polimerler veya içerdikleri katkı maddeleri alerjik reaksiyonlara veya toksik etkilere neden olabilir.

Polimerlerin kullanımının çevreye verdiği zararları azaltmak için bir grup öğrenci proje geliştirmektedir. Bu projede aşağıdaki önerilerden hangisinin yer alması 'sürdürülebilirlik' ilkesine aykırıdır?

Çözüm: Polimerlerin toprağa gömülmesi toprak ve yeraltı suyu kirliliğine neden olur, yüzlerce yıl yok olmazlar. Bu durum sürdürülebilirliğe aykırıdır.

Mutfak gereçlerinde 'yapışmaz yüzey' teknolojisi sağlayan polimer, karbon atomlarına flor atomlarının bağlanmasıyla oluşur. Bu polimerin kimyasal aşınmaya karşı direnci çok yüksektir. Hakkında bilgi verilen bu polimerin yaygın adı nedir?

Çözüm: Politetraflorometilen (PTFE) olarak bilinen Teflon, sürtünme katsayısı çok düşük, ısıya ve kimyasallara dayanıklı, yapışmazlık özelliği olan bir polimerdir.

Bir marketten alınan plastik su şişesinin altında '1' numaralı geri dönüşüm sembolü ve 'PET' yazısı görülmektedir. Bu şişenin özellikleri ve kullanımıyla ilgili hangisi yanlıştır?

Çözüm: PET şişeler genellikle tek kullanımlık olarak tasarlanmıştır. Uzun süreli kullanımda ve aşınmada yapısal bozulmalar ve bakteri üremesi riski taşır.

Bir gıda mühendisi, sıcak çorba servisi için en uygun plastik kabı seçmek istiyor. Kabın yüksek sıcaklıkta yapısının bozulmaması ve gıdaya zararlı madde geçirmemesi önceliğidir. Bu durumda hangi polimer türü (genellikle yoğurt kaplarında da kullanılan) daha güvenli kabul edilir?

Çözüm: Polipropilen (PP), ısı direnci yüksek olan ve gıda saklama kaplarında, yoğurt kaplarında güvenle kullanılan bir polimerdir. 5 numaralı geri dönüşüm koduna sahiptir.

Aşağıdaki ifadelerden hangisi polimerlerin olumsuz yanlarından biri değildir?

Çözüm: Korozyona dayanıklı olmaları polimerlerin bir avantajıdır, olumsuz bir özellik değildir.

Doğal kauçuk, kauçuk ağacının gövdesinden sızan 'lateks' sıvısından elde edilir. Ancak günümüzde petrolden sentetik kauçuk da üretilmektedir. Kauçuğun en temel kullanım alanı aşağıdakilerden hangisidir?

Çözüm: Kauçuk, yüksek esneklik ve aşınma direnci nedeniyle otomobil lastiği, ayakkabı tabanı ve eldiven yapımında birincil malzemedir.

Bir tekstil mühendisi, kurşun geçirmez yelek tasarımı için hafif fakat çelikten beş kat daha sağlam, yüksek ısıya dayanıklı bir malzeme aramaktadır. Bu mühendisin aşağıdaki polimerlerden hangisini seçmesi en uygundur?

Çözüm: Kevlar; çok yüksek çekme dayanımına sahip, ısıya dayanıklı, hafif ve sağlam bir polimerdir. Kurşun geçirmez yelek, gemi halatı ve yanmaz kıyafet yapımında tercih edilir.

Polimerlerin genel özellikleriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Çözüm: Polimerlerin çoğu elektrik yalıtkanıdır. Bu özellikleri sayesinde kablo yalıtımında kullanılırlar. (İletken polimerler çok özel ve nadir sınıflardır.)

Aşağıdakilerden hangisi doğal bir polimerdir?

Çözüm: Selüloz, bitkilerin hücre duvarında bulunan doğal bir polimerdir. Diğer seçenekler ise laboratuvar ortamında üretilen sentetik polimerlerdir.

Geri dönüşüm kutularının üzerinde bulunan üçgen ok işareti içindeki rakamlar malzemenin türünü belirtir. '2' ve '4' numaralı kodlar hangi polimer grubuna aittir?

Çözüm: Geri dönüşüm kodlarında 2 numara Yüksek Yoğunluklu Polietilen (HDPE), 4 numara ise Düşük Yoğunluklu Polietilen (LDPE) anlamına gelir.

Doğal kauçuğun dayanıklılığını artırmak için kükürt ile ısıtılması işlemine ne ad verilir?

Çözüm: Vulkanizasyon, kauçuk zincirleri arasında kükürt köprüleri kurarak malzemenin daha dayanıklı, esnek ve sıcaklığa dirençli olmasını sağlayan işlemdir.

Polimerleşme sırasında binlerce monomer bir araya gelerek uzun zincirler oluşturur. Bu zincirdeki her bir tekrarlayan birime ne ad verilir?

Çözüm: Polimer zincirini oluşturan en küçük tekrarlayan birime 'mer' denir. 'Poli-mer' kelimesi de 'çok-mer' anlamına gelir.

Polimer malzemelerin işlenmesini kolaylaştırmak, esneklik kazandırmak veya maliyeti düşürmek için eklenen kimyasallara 'katkı maddeleri' denir. Aşağıdakilerden hangisi polimer üretiminde kullanılan ve insan sağlığına zararlı olabileceği bilinen bir maddedir?

Çözüm: Fitalatlar, plastikleri esnetmek için kullanılır ancak hormon sistemini bozucu etkileri olduğu bilinmektedir. Bu nedenle özellikle oyuncaklarda kullanımı sınırlandırılmıştır.

Geri dönüşümün ekonomiye ve çevreye katkıları düşünüldüğünde, polimer atıkların geri kazanılmasıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Çözüm: Plastikler her geri dönüşüm döngüsünde zincir boyları kısaldığı için bir miktar kalite kaybına uğrarlar. Bu yüzden sonsuz kez ve aynı kalitede dönüştürülmeleri zordur.

Sıcak içeceklerin taşınmasında kullanılan köpük bardaklar, beyaz eşyaların taşınmasında darbe emici olarak kullanılan 'strafor' malzemeler hangi polimerden üretilir?

Çözüm: Polistiren (PS), yalıtım özelliği yüksek, hafif ve gözenekli yapıda (strafor) üretilebilen bir polimerdir. Tek kullanımlık tabak, çatal ve yalıtım malzemelerinde kullanılır.

Aşağıdaki polimer ve kullanım alanı eşleştirmelerinden hangisi hatalıdır?

Çözüm: Kurşun geçirmez yelek Kevlar'dan yapılır. Polistiren (PS) ise daha çok yalıtım malzemesi ve tek kullanımlık kaplarda kullanılır.

Polimerleşme tepkimesinde kullanılan en küçük birime 'monomer' denir. Buna göre, 'Polietilen' polimerinin monomeri aşağıdakilerden hangisidir?

Çözüm: Polietilen ismi, 'poli' (çok) ve 'etilen' (monomer adı) kelimelerinin birleşiminden oluşur. Monomeri etilen gazıdır.

İnşaat sektöründe pencere profilleri, kapı, atık su boruları ve elektrik kablolarının yalıtımında kullanılan, klor içeriği sayesinde alev alması zor olan polimer aşağıdakilerden hangisidir?

Çözüm: Polivinil klorür (PVC), dayanıklılığı, maliyetinin düşük olması ve zor alev alması nedeniyle yapı sektöründe en çok kullanılan polimerlerden biridir.

Polimerler hakkında verilen; I. Monomerlerin birbirine kovalent bağlarla bağlanması sonucu oluşurlar. II. Hepsi doğada kısa sürede kendiliğinden yok olur. III. Hafif, esnek ve kolay şekillendirilebilir olmaları birer avantajdır. yargılarından hangileri doğrudur?

Çözüm: Polimerler dev moleküllerdir ve monomerlerin kovalent bağlarla birleşmesiyle oluşur. Ancak çoğu sentetik polimer doğada çok uzun süre bozulmadan kalır (II yanlış). Avantajları arasında hafiflik ve kolay işlenebilirlik yer alır.