10. Sınıf Biyoloji Biyoçeşitlilik
25
Soru
Zor
Zorluk
25
Dakika
1 / 25
⏱️
25:00
⌨️ Klavye Kısayolları: Şıkları
A, B, C, D veya 1, 2, 3, 4 ile seçebilir, sorular arasında ← ve → tuşlarıyla gezinebilirsiniz.
📱 Dokunmatik Jestler: Sorular arasında geçiş yapmak için soru alanını sağa veya sola kaydırabilirsiniz.Endüstriyel devrimden sonra atmosferdeki CO2 miktarının artması okyanusların asitlenmesine yol açmıştır. Bu durum mercan resiflerinin kireçleşmesini engelleyerek büyük mercan ölümlerine neden olmaktadır. Mercan resiflerinin yok olması biyoçeşitliliği neden derinden etkiler?
Benzer Testleri Keşfet
Bu kategori için henüz başka test bulunmuyor.
Soru 1
Endüstriyel devrimden sonra atmosferdeki CO2 miktarının artması okyanusların asitlenmesine yol açmıştır. Bu durum mercan resiflerinin kireçleşmesini engelleyerek büyük mercan ölümlerine neden olmaktadır. Mercan resiflerinin yok olması biyoçeşitliliği neden derinden etkiler?
- Mercanlar balıkçılık için engel teşkil ettiği için.
- Mercanlar sadece derin denizlerde yaşadığı için.
- Mercanlar sudaki tuzu azalttığı için.
- Mercan resifleri okyanustaki canlı türlerinin yaklaşık %25'ine barınma ve beslenme sağladığı için. (Doğru Cevap)
- Mercanlar sadece okyanusun rengini belirlediği için.
Soru 2
Genetik sürüklenme, özellikle küçük popülasyonlarda genetik çeşitliliğin rastlantısal olarak azalmasıdır. Bir yangın sonrası hayatta kalan çok az sayıdaki bireyden oluşan yeni bir popülasyonda aşağıdakilerden hangisinin olması beklenir?
- Genetik çeşitliliğin artması.
- Mutasyon hızının sıfıra inmesi.
- Popülasyonun çevreye uyum yeteneğinin azalması. (Doğru Cevap)
- Popülasyonun tüm hastalıklara dirençli hale gelmesi.
- Tür içi varyasyonun maksimum seviyeye çıkması.
Soru 3
Genetik çeşitliliği yüksek olan bir popülasyon için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
- Popülasyondaki gen havuzu çok dardır.
- Evrimsel süreçte yok olma riski daha azdır. (Doğru Cevap)
- Sadece eşeysiz üreme ile çoğalırlar.
- Bireylerin tamamı aynı fenotipe sahiptir.
- Çevresel değişimlere karşı direnci düşüktür.
Soru 4
Bir göl ekosistemine karışan evsel atıklar ve tarımsal gübreler, suda azot ve fosfor miktarının aşırı artmasına (ötrofikasyon) neden olur. Ötrofikasyon sürecinde gözlenen olayların sırası aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
I. Sudaki oksijen miktarının azalması
II. Alglerin yüzeyde aşırı çoğalması
III. Işığın alt tabakalara ulaşamaması
IV. Balık ölümlerinin başlaması
- II - I - III - IV
- III - II - I - IV
- IV - I - II - III
- I - II - III - IV
- II - III - I - IV (Doğru Cevap)
Soru 5
Türkiye, Avrupa kıtasının tamamına yakın sayıda bitki türüne ev sahipliği yapmaktadır ve bu türlerin yaklaşık üçte biri endemiktir. Türkiye'nin bu denli yüksek biyoçeşitliliğe sahip olmasında aşağıdakilerden hangisinin etkisi en azdır?
- Yeryüzü şekillerinin kısa mesafelerde büyük değişiklikler göstermesi.
- Anadolu'nun farklı fitocoğrafik bölgelerin (Avrupa-Sibirya, Akdeniz, İran-Turan) kesişim noktasında olması.
- Üç tarafının denizlerle çevrili olması ve farklı iklim tiplerinin görülmesi.
- Jeolojik süreçlerde buzul dönemlerinde sığınak görevi görmesi.
- Tarım alanlarında kimyasal gübre kullanımının artması. (Doğru Cevap)
Soru 6
Biyoçeşitliliği korumak amacıyla imzalanan CITES sözleşmesinin temel amacı nedir?
- Karbon salınımını azaltmak.
- Ozon tabakasındaki incelmeyi durdurmak.
- Nesli tehlike altında olan yabani hayvan ve bitki türlerinin uluslararası ticaretini denetlemek. (Doğru Cevap)
- Sadece balina avcılığını yasaklamak.
- Tarımda GDO'lu ürün kullanımını teşvik etmek.
Soru 7
Biyoçeşitliliğin korunmasında 'Sürdürülebilir Kalkınma' modeli neyi ifade eder?
- Gelecek nesillerin ihtiyaçlarını karşılama yeteneğinden ödün vermeden bugünün ihtiyaçlarının karşılanmasını. (Doğru Cevap)
- Nüfus artışının kontrolsüz bir şekilde desteklenmesini.
- Doğal kaynakların hiç kullanılmadan korunmasını.
- Ekonomik büyüme için tüm doğal alanların feda edilmesini.
- Sadece teknolojik gelişmelere odaklanılmasını.
Soru 8
Aşağıdaki uygulamalardan hangisi biyoçeşitliliğin korunmasına yönelik 'sürdürülebilir' bir yaklaşım değildir?
- Nesli tehlike altında olan türler için gen bankaları kurulması.
- Milli park alanlarının genişletilmesi.
- Tarımda zararlılarla mücadele için kimyasal ilaçlar yerine biyolojik yöntemlerin kullanılması.
- Balıkçılıkta ağ gözü genişliğinin kontrol edilmesi.
- Orman alanlarının yerleşime açılıp yerine parklar yapılması. (Doğru Cevap)
Soru 9
Sulak alanların (bataklıklar, sazlıklar) kurutularak tarım arazisine dönüştürülmesi geçmişte bir başarı olarak görülürken, günümüzde büyük bir ekolojik hata olarak kabul edilmektedir. Bunun temel sebebi aşağıdakilerden hangisidir?
- Tarım ürünlerinin sulak alanlarda daha yavaş büyümesi.
- Tarım arazilerinin çok fazla su istemesi.
- Sulak alanların sadece turistik amaçla kullanılması.
- Sulak alanların biyoçeşitlilik deposu olması ve su döngüsünde kritik rol oynaması. (Doğru Cevap)
- Bataklıkların sadece sinek üretmesi.
Soru 10
Aşırı avlanma sonucu bir göldeki büyük balık popülasyonu hızla tükenmiştir. Bu durumun göl ekosistemindeki biyoçeşitlilik üzerindeki etkisiyle ilgili hangisi gerçekleşmez?
- Büyük balıkların avladığı küçük balık sayısında aşırı artış olabilir.
- Ekosistemin dengesi bozulur.
- Besin ağındaki enerji akışı kesintiye uğrar.
- Bazı türlerin popülasyonları kontrolsüz büyüyerek diğer türleri baskılayabilir.
- Küçük balıkların beslendiği zooplankton miktarı artar. (Doğru Cevap)
Soru 11
Aşağıdakilerden hangisi ekosistem çeşitliliğine bir örnektir?
- Bir göldeki balık türlerinin farklılığı.
- Bir bölgedeki orman, göl, mera ve akarsu gibi farklı yaşam alanlarının bulunması. (Doğru Cevap)
- İnsan popülasyonundaki göz rengi farklılıkları.
- Bir bitki türünün farklı yükseltilerde farklı boylarda olması.
- Bir türün içindeki mutasyonlar.
Soru 12
Bir bölgede yaşayan endemik bir bitki türünün popülasyonu, plansız yapılaşma nedeniyle kritik seviyeye düşmüştür. Bu türü kurtarmak için yapılacak en etkili ve öncelikli çalışma hangisidir?
- Türün tohumlarını toplayıp başka bir ülkeye göndermek.
- Türün yapay ortamda (laboratuvar) klonlanmasını beklemek.
- Bölgeye daha hızlı büyüyen yabancı bitki türleri dikmek.
- Bölgedeki tüm hayvanları başka yere nakletmek.
- Kalan yaşam alanını acilen koruma altına alarak (milli park vb.) habitat tahribatını durdurmak. (Doğru Cevap)
Soru 13
Bir ekosistemde kilit taşı türlerin (keystone species) yok olması, ekosistemin çökmesine neden olabilir. Örneğin, deniz samurlarının avlanması sonucu deniz kestaneleri aşırı çoğalmış ve dev yosun ormanlarını yok ederek tüm ekosistemi bozmuştur. Bu olaydan çıkarılacak en kapsamlı sonuç nedir?
- Her ekosistemde sadece bir tür baskındır.
- Bazı türler, sayıca az olsalar bile ekosistemin dengesi için kritik öneme sahiptir. (Doğru Cevap)
- Avcı türlerin yok edilmesi biyoçeşitliliği her zaman artırır.
- Deniz samurları sadece deniz kestanesi ile beslenir.
- Deniz kestaneleri ekosistemin en yararlı canlılarıdır.
Soru 14
Bir bölgedeki biyoçeşitliliği ölçmek isteyen bir biyolog, sadece tür sayısına (tür zenginliği) bakmanın yeterli olmadığını, türlerin birey sayılarının birbirine oranının (tür eşitliği) da önemli olduğunu savunmaktadır. Buna göre, aşağıdaki ekosistemlerden hangisinin daha sağlıklı ve dengeli bir biyoçeşitliliğe sahip olduğu söylenebilir?
- Tür sayısının çok fazla olduğu ancak bir türün diğerlerini baskıladığı ekosistem.
- 100 bireyin 99'unun tek bir türe ait olduğu ekosistem.
- Toplam 5 türün bulunduğu ve her türün eşit sayıda bireye sahip olduğu ekosistem. (Doğru Cevap)
- Sadece tek bir besin zincirinden oluşan ekosistem.
- Sadece istilacı türlerin bulunduğu ekosistem.
Soru 15
Hava kirliliğine karşı çok hassas olan likenler, bir bölgedeki hava kalitesinin düşmesiyle hızla yok olurlar. Bu nedenle likenler, çevre kirliliğini izlemek için kullanılırlar. Bu tarz türlere ne ad verilir?
- Kilit taşı tür
- Endemik tür
- İstilacı tür
- Baskın tür
- İndikatör (Gösterge) tür (Doğru Cevap)
Soru 16
Endemizm oranı yüksek olan bir bölge için aşağıdakilerden hangisi kesinlikle söylenebilir?
- Bölge çok geniş bir yüzölçümüne sahiptir.
- Bölge insan faaliyetlerine tamamen kapalıdır.
- Bölgede sadece o alana özgü, başka yerde bulunmayan türler yaşamaktadır. (Doğru Cevap)
- Bölge sadece tropikal kuşakta yer almaktadır.
- Bölgedeki tüm türlerin nesli tükenmek üzeredir.
Soru 17
Bir tarım arazisinde sadece genetik olarak birbirinin aynısı olan tek tip mısır bitkisi yetiştirilmektedir. Bölgeye yeni bir mısır hastalığı geldiğinde, tarladaki tüm ürünlerin kısa sürede yok olduğu gözlenmiştir. Bu durum biyoçeşitliliğin hangi düzeyi ile doğrudan ilgilidir ve temel sebebi nedir?
- Tür çeşitliliği; tarlada mısırdan başka bitki türünün bulunmaması.
- Genetik çeşitlilik; bireyler arası kalıtsal varyasyonun olmaması nedeniyle çevresel değişime direnç gösterilememesi. (Doğru Cevap)
- Ekosistem çeşitliliği; tarım arazisinin doğal dengesinin bozulmuş olması.
- Ekosistem çeşitliliği; mısır bitkisinin abiyotik faktörlere uyum sağlayamaması.
- Tür çeşitliliği; mısır bitkisinin ekosistemdeki baskın tür olması.
Soru 18
Küresel ısınma nedeniyle kutup ayılarının yaşam alanları olan buzullar erimektedir. Bu durum kutup ayılarının avlanma stratejilerini değiştirmesine ve daha fazla enerji harcamasına neden olmaktadır. Bu olay biyoçeşitliliğin korunması açısından en çok hangisini vurgular?
- İklim değişikliğinin habitat kaybı yoluyla türleri doğrudan tehdit ettiğini. (Doğru Cevap)
- Kutup ayılarının her türlü ortama uyum sağlayabileceğini.
- Sadece karasal ekosistemlerin korunması gerektiğini.
- Bireysel ağaç dikiminin önemini.
- Türlerin sadece hayvanat bahçelerinde korunabileceğini.
Soru 19
Süveyş Kanalı'nın açılmasıyla Kızıldeniz'den Akdeniz'e geçen balon balığı (Lagocephalus sceleratus), Akdeniz'in yerli türleriyle rekabete girmiş ve balıkçılık faaliyetlerine büyük zarar vermiştir. Bu durum biyoçeşitliliği tehdit eden hangi faktöre örnektir?
- Aşırı avlanma
- İstilacı türler (Doğru Cevap)
- Habitat kaybı
- Çevre kirliliği
- Aşırı otlatma
Soru 20
Bir bölgede yapılan ağaçlandırma çalışmalarında sadece tek bir çam türü kullanılmıştır. Bu orman alanı ile ilgili hangisi doğrudur?
- Yaban hayatı için ideal bir yaşam alanıdır.
- Tür çeşitliliği maksimum seviyededir.
- Olası bir böcek istilasında tüm ormanın yok olma riski yüksektir. (Doğru Cevap)
- Doğal bir ormanla aynı biyoçeşitlilik değerine sahiptir.
- Ekosistem hizmetleri açısından en verimli orman tipidir.
Soru 21
Arıların dünya genelinde popülasyonlarının azalması, sadece bal üretimini değil, birçok bitki türünün üremesini ve dolayısıyla insan gıda güvenliğini de tehdit etmektedir. Bu durum biyoçeşitliliğin hangi hizmetine bir örnektir?
- Estetik değer
- Rekreasyonel değer
- Ham madde kaynağı
- Genetik kaynak
- Ekosistem hizmetleri (Tozlaşm (Doğru Cevap)
Soru 22
Modern tıp ilaçlarının yaklaşık %25-50'si doğrudan veya dolaylı olarak bitkisel kaynaklıdır. Yağmur ormanlarının yok edilmesi, henüz keşfedilmemiş birçok bitki türünün ve potansiyel ilacın da yok olması demektir. Bu durum biyoçeşitliliğin hangi önemini vurgular?
- Ekonomik ve tıbbi değerini. (Doğru Cevap)
- Erozyonu önleme görevini.
- Küresel ısınmayı durdurma potansiyelini.
- Sadece atmosferdeki oksijen dengesini.
- Sadece estetik önemini.
Soru 23
Bir orman ekosisteminden geçen otoyol inşaatı sonucunda orman ikiye bölünmüştür. Bu durum 'habitat parçalanması' olarak adlandırılır. Habitat parçalanmasının ekosistem üzerindeki etkileriyle ilgili hangisi yanlıştır?
- Popülasyonların büyüklüğünü artırarak türlerin daha hızlı evrimleşmesini sağlar. (Doğru Cevap)
- Göç yollarını kapatarak bazı hayvan türlerinin besin bulmasını zorlaştırır.
- Küçük popülasyonların oluşmasına ve genetik sürüklenme riskinin artmasına yol açar.
- Türler arası gen akışının azalmasına neden olabilir.
- Kenar etkisi (edge effect) artarak iç kısımlarda yaşayan hassas türlerin yaşam alanını daraltır.
Soru 24
Biyoçeşitlilik sıcak noktaları (biodiversity hotspots), hem tür çeşitliliği bakımından çok zengin olan hem de ciddi tehdit altında bulunan bölgelerdir. Bir bölgenin 'sıcak nokta' ilan edilmesi için temel kriter nedir?
- Bölgede hiçbir insan faaliyetinin bulunmaması.
- Sadece egzotik meyvelerin yetiştiği tropikal bir bölge olması.
- Bölgenin sadece deniz kıyısında yer alması.
- Yüksek oranda endemik tür içermesi ve orijinal habitatının büyük kısmını kaybetmiş olması. (Doğru Cevap)
- Sadece çok geniş bir yüzölçümüne sahip olması.
Soru 25
Svalbard Küresel Tohum Deposu, Norveç'te buzulların içinde yer alan ve dünyanın dört bir yanından gelen bitki tohumlarının saklandığı bir tesistir. Bu depo biyoçeşitliliği koruma yöntemlerinden hangisine örnektir?
- Ex-situ koruma (Gurbette/Alan dışında korum (Doğru Cevap)
- Sürdürülebilir kalkınma
- Ekosistem restorasyonu
- In-situ koruma (Yerinde korum
- Biyolojik mücadele
Rapor Hazırla
Bu test üzerinde bir sorun mu fark ettiniz? Aşağıdaki formu doldurarak bize bildirin.
Endüstriyel devrimden sonra atmosferdeki CO2 miktarının artması okyanusların asitlenmesine yol açmıştır. Bu durum mercan resiflerinin kireçleşmesini engelleyerek büyük mercan ölümlerine neden olmaktadır. Mercan resiflerinin yok olması biyoçeşitliliği neden derinden etkiler?
- Mercanlar balıkçılık için engel teşkil ettiği için.
- Mercanlar sadece derin denizlerde yaşadığı için.
- Mercanlar sudaki tuzu azalttığı için.
- Mercan resifleri okyanustaki canlı türlerinin yaklaşık %25'ine barınma ve beslenme sağladığı için.
- Mercanlar sadece okyanusun rengini belirlediği için.
Doğru Cevap: B) Mercan resifleri okyanustaki canlı türlerinin yaklaşık %25'ine barınma ve beslenme sağladığı için.
Çözüm: Mercan resifleri 'denizlerin yağmur ormanları' olarak bilinir. Çok yüksek tür çeşitliliğine ev sahipliği yaptıkları için onların kaybı zincirleme bir yok oluşa neden olur.
Genetik sürüklenme, özellikle küçük popülasyonlarda genetik çeşitliliğin rastlantısal olarak azalmasıdır. Bir yangın sonrası hayatta kalan çok az sayıdaki bireyden oluşan yeni bir popülasyonda aşağıdakilerden hangisinin olması beklenir?
- Genetik çeşitliliğin artması.
- Mutasyon hızının sıfıra inmesi.
- Popülasyonun çevreye uyum yeteneğinin azalması.
- Popülasyonun tüm hastalıklara dirençli hale gelmesi.
- Tür içi varyasyonun maksimum seviyeye çıkması.
Doğru Cevap: B) Popülasyonun çevreye uyum yeteneğinin azalması.
Çözüm: Az sayıda bireyden oluşan popülasyonlarda genetik havuz daralır. Bu durum, değişen çevre koşullarına karşı gerekli olan genetik varyasyonu azaltır ve uyum yeteneğini düşürür.
Genetik çeşitliliği yüksek olan bir popülasyon için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
- Popülasyondaki gen havuzu çok dardır.
- Evrimsel süreçte yok olma riski daha azdır.
- Sadece eşeysiz üreme ile çoğalırlar.
- Bireylerin tamamı aynı fenotipe sahiptir.
- Çevresel değişimlere karşı direnci düşüktür.
Doğru Cevap: C) Evrimsel süreçte yok olma riski daha azdır.
Çözüm: Yüksek genetik çeşitlilik, değişen koşullara (hastalık, iklim vb.) uyum sağlayabilecek bireylerin bulunma olasılığını artırarak türün devamlılığını sağlar.
Bir göl ekosistemine karışan evsel atıklar ve tarımsal gübreler, suda azot ve fosfor miktarının aşırı artmasına (ötrofikasyon) neden olur. Ötrofikasyon sürecinde gözlenen olayların sırası aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir? I. Sudaki oksijen miktarının azalması II. Alglerin yüzeyde aşırı çoğalması III. Işığın alt tabakalara ulaşamaması IV. Balık ölümlerinin başlaması
- II - I - III - IV
- III - II - I - IV
- IV - I - II - III
- I - II - III - IV
- II - III - I - IV
Doğru Cevap: A) II - III - I - IV
Çözüm: Besin tuzları artınca önce algler patlama yapar (II). Bu tabaka ışığı keser (III). Işık olmayınca fotosentez durur, ayrıştırıcı faaliyeti artar ve oksijen tükenir (I). Sonuçta oksijensiz kalan balıklar ölür (IV).
Türkiye, Avrupa kıtasının tamamına yakın sayıda bitki türüne ev sahipliği yapmaktadır ve bu türlerin yaklaşık üçte biri endemiktir. Türkiye'nin bu denli yüksek biyoçeşitliliğe sahip olmasında aşağıdakilerden hangisinin etkisi en azdır?
- Yeryüzü şekillerinin kısa mesafelerde büyük değişiklikler göstermesi.
- Anadolu'nun farklı fitocoğrafik bölgelerin (Avrupa-Sibirya, Akdeniz, İran-Turan) kesişim noktasında olması.
- Üç tarafının denizlerle çevrili olması ve farklı iklim tiplerinin görülmesi.
- Jeolojik süreçlerde buzul dönemlerinde sığınak görevi görmesi.
- Tarım alanlarında kimyasal gübre kullanımının artması.
Doğru Cevap: D) Tarım alanlarında kimyasal gübre kullanımının artması.
Çözüm: Kimyasal gübre kullanımı biyoçeşitliliği artırmaz, aksine toprak kirliliğine ve yerel türlerin zarar görmesine neden olarak biyoçeşitliliği tehdit eder. Diğer seçenekler Türkiye'nin doğal biyoçeşitlilik zenginliğinin temel nedenleridir.
Biyoçeşitliliği korumak amacıyla imzalanan CITES sözleşmesinin temel amacı nedir?
- Karbon salınımını azaltmak.
- Ozon tabakasındaki incelmeyi durdurmak.
- Nesli tehlike altında olan yabani hayvan ve bitki türlerinin uluslararası ticaretini denetlemek.
- Sadece balina avcılığını yasaklamak.
- Tarımda GDO'lu ürün kullanımını teşvik etmek.
Doğru Cevap: B) Nesli tehlike altında olan yabani hayvan ve bitki türlerinin uluslararası ticaretini denetlemek.
Çözüm: CITES (Nesli Tehlike Altında Olan Yabani Hayvan ve Bitki Türlerinin Uluslararası Ticaretine İlişkin Sözleşme), türlerin aşırı ticaret nedeniyle yok olmasını engellemeyi amaçlar.
Biyoçeşitliliğin korunmasında 'Sürdürülebilir Kalkınma' modeli neyi ifade eder?
- Gelecek nesillerin ihtiyaçlarını karşılama yeteneğinden ödün vermeden bugünün ihtiyaçlarının karşılanmasını.
- Nüfus artışının kontrolsüz bir şekilde desteklenmesini.
- Doğal kaynakların hiç kullanılmadan korunmasını.
- Ekonomik büyüme için tüm doğal alanların feda edilmesini.
- Sadece teknolojik gelişmelere odaklanılmasını.
Doğru Cevap: C) Gelecek nesillerin ihtiyaçlarını karşılama yeteneğinden ödün vermeden bugünün ihtiyaçlarının karşılanmasını.
Çözüm: Sürdürülebilirlik, doğa ile ekonomi arasında bir denge kurarak kaynakların verimli ve yenilenebilir şekilde kullanılmasını hedefler.
Aşağıdaki uygulamalardan hangisi biyoçeşitliliğin korunmasına yönelik 'sürdürülebilir' bir yaklaşım değildir?
- Nesli tehlike altında olan türler için gen bankaları kurulması.
- Milli park alanlarının genişletilmesi.
- Tarımda zararlılarla mücadele için kimyasal ilaçlar yerine biyolojik yöntemlerin kullanılması.
- Balıkçılıkta ağ gözü genişliğinin kontrol edilmesi.
- Orman alanlarının yerleşime açılıp yerine parklar yapılması.
Doğru Cevap: D) Orman alanlarının yerleşime açılıp yerine parklar yapılması.
Çözüm: Doğal orman ekosistemlerinin yok edilip yerine yapay parkların yapılması biyoçeşitliliği korumaz, aksine karmaşık ekosistem yapısını bozarak biyoçeşitliliği azaltır.
Sulak alanların (bataklıklar, sazlıklar) kurutularak tarım arazisine dönüştürülmesi geçmişte bir başarı olarak görülürken, günümüzde büyük bir ekolojik hata olarak kabul edilmektedir. Bunun temel sebebi aşağıdakilerden hangisidir?
- Tarım ürünlerinin sulak alanlarda daha yavaş büyümesi.
- Tarım arazilerinin çok fazla su istemesi.
- Sulak alanların sadece turistik amaçla kullanılması.
- Sulak alanların biyoçeşitlilik deposu olması ve su döngüsünde kritik rol oynaması.
- Bataklıkların sadece sinek üretmesi.
Doğru Cevap: B) Sulak alanların biyoçeşitlilik deposu olması ve su döngüsünde kritik rol oynaması.
Çözüm: Sulak alanlar, suyu süzer, sel baskınlarını önler, yeraltı sularını besler ve çok sayıda türe ev sahipliği yapar. Bu alanların kaybı ekosistem çeşitliliğini ciddi oranda azaltır.
Aşırı avlanma sonucu bir göldeki büyük balık popülasyonu hızla tükenmiştir. Bu durumun göl ekosistemindeki biyoçeşitlilik üzerindeki etkisiyle ilgili hangisi gerçekleşmez?
- Büyük balıkların avladığı küçük balık sayısında aşırı artış olabilir.
- Ekosistemin dengesi bozulur.
- Besin ağındaki enerji akışı kesintiye uğrar.
- Bazı türlerin popülasyonları kontrolsüz büyüyerek diğer türleri baskılayabilir.
- Küçük balıkların beslendiği zooplankton miktarı artar.
Doğru Cevap: D) Küçük balıkların beslendiği zooplankton miktarı artar.
Çözüm: Büyük balıklar azalınca küçük balıklar artar. Küçük balıklar arttığı için onların besini olan zooplanktonlar daha fazla tüketilir ve miktarları azalır.
Aşağıdakilerden hangisi ekosistem çeşitliliğine bir örnektir?
- Bir göldeki balık türlerinin farklılığı.
- Bir bölgedeki orman, göl, mera ve akarsu gibi farklı yaşam alanlarının bulunması.
- İnsan popülasyonundaki göz rengi farklılıkları.
- Bir bitki türünün farklı yükseltilerde farklı boylarda olması.
- Bir türün içindeki mutasyonlar.
Doğru Cevap: C) Bir bölgedeki orman, göl, mera ve akarsu gibi farklı yaşam alanlarının bulunması.
Çözüm: Ekosistem çeşitliliği, bir coğrafi bölgedeki farklı ekosistemlerin (habitatların) ve bu ekosistemlerdeki etkileşimlerin çeşitliliğidir.
Bir bölgede yaşayan endemik bir bitki türünün popülasyonu, plansız yapılaşma nedeniyle kritik seviyeye düşmüştür. Bu türü kurtarmak için yapılacak en etkili ve öncelikli çalışma hangisidir?
- Türün tohumlarını toplayıp başka bir ülkeye göndermek.
- Türün yapay ortamda (laboratuvar) klonlanmasını beklemek.
- Bölgeye daha hızlı büyüyen yabancı bitki türleri dikmek.
- Bölgedeki tüm hayvanları başka yere nakletmek.
- Kalan yaşam alanını acilen koruma altına alarak (milli park vb.) habitat tahribatını durdurmak.
Doğru Cevap: B) Kalan yaşam alanını acilen koruma altına alarak (milli park vb.) habitat tahribatını durdurmak.
Çözüm: Bir türü korumanın en etkili yolu, onun doğal yaşam alanını (habitatını) korumaktır (In-situ koruma). Habitat yok olursa türün dışarıda korunması sürdürülebilir bir çözüm değildir.
Bir ekosistemde kilit taşı türlerin (keystone species) yok olması, ekosistemin çökmesine neden olabilir. Örneğin, deniz samurlarının avlanması sonucu deniz kestaneleri aşırı çoğalmış ve dev yosun ormanlarını yok ederek tüm ekosistemi bozmuştur. Bu olaydan çıkarılacak en kapsamlı sonuç nedir?
- Her ekosistemde sadece bir tür baskındır.
- Bazı türler, sayıca az olsalar bile ekosistemin dengesi için kritik öneme sahiptir.
- Avcı türlerin yok edilmesi biyoçeşitliliği her zaman artırır.
- Deniz samurları sadece deniz kestanesi ile beslenir.
- Deniz kestaneleri ekosistemin en yararlı canlılarıdır.
Doğru Cevap: C) Bazı türler, sayıca az olsalar bile ekosistemin dengesi için kritik öneme sahiptir.
Çözüm: Kilit taşı türler, ekosistemdeki diğer birçok türün varlığını ve bolluğunu kontrol eden, ekosistem dengesini sağlayan kritik türlerdir.
Bir bölgedeki biyoçeşitliliği ölçmek isteyen bir biyolog, sadece tür sayısına (tür zenginliği) bakmanın yeterli olmadığını, türlerin birey sayılarının birbirine oranının (tür eşitliği) da önemli olduğunu savunmaktadır. Buna göre, aşağıdaki ekosistemlerden hangisinin daha sağlıklı ve dengeli bir biyoçeşitliliğe sahip olduğu söylenebilir?
- Tür sayısının çok fazla olduğu ancak bir türün diğerlerini baskıladığı ekosistem.
- 100 bireyin 99'unun tek bir türe ait olduğu ekosistem.
- Toplam 5 türün bulunduğu ve her türün eşit sayıda bireye sahip olduğu ekosistem.
- Sadece tek bir besin zincirinden oluşan ekosistem.
- Sadece istilacı türlerin bulunduğu ekosistem.
Doğru Cevap: B) Toplam 5 türün bulunduğu ve her türün eşit sayıda bireye sahip olduğu ekosistem.
Çözüm: Biyoçeşitlilik hem tür sayısını hem de bu türlerin popülasyon dengesini (eşitliğini) kapsar. Bir türün aşırı baskın olması ekosistemi kırılgan hale getirir.
Hava kirliliğine karşı çok hassas olan likenler, bir bölgedeki hava kalitesinin düşmesiyle hızla yok olurlar. Bu nedenle likenler, çevre kirliliğini izlemek için kullanılırlar. Bu tarz türlere ne ad verilir?
- Kilit taşı tür
- Endemik tür
- İstilacı tür
- Baskın tür
- İndikatör (Gösterge) tür
Doğru Cevap: C) İndikatör (Gösterge) tür
Çözüm: Çevresel değişimlere karşı duyarlı olan ve bu değişimler hakkında bilgi veren türlere gösterge (indikatör) tür denir.
Endemizm oranı yüksek olan bir bölge için aşağıdakilerden hangisi kesinlikle söylenebilir?
- Bölge çok geniş bir yüzölçümüne sahiptir.
- Bölge insan faaliyetlerine tamamen kapalıdır.
- Bölgede sadece o alana özgü, başka yerde bulunmayan türler yaşamaktadır.
- Bölge sadece tropikal kuşakta yer almaktadır.
- Bölgedeki tüm türlerin nesli tükenmek üzeredir.
Doğru Cevap: C) Bölgede sadece o alana özgü, başka yerde bulunmayan türler yaşamaktadır.
Çözüm: Endemik tür, yeryüzünün sadece belirli bir bölgesinde yaşayan, yayılış alanı sınırlı türdür.
Bir tarım arazisinde sadece genetik olarak birbirinin aynısı olan tek tip mısır bitkisi yetiştirilmektedir. Bölgeye yeni bir mısır hastalığı geldiğinde, tarladaki tüm ürünlerin kısa sürede yok olduğu gözlenmiştir. Bu durum biyoçeşitliliğin hangi düzeyi ile doğrudan ilgilidir ve temel sebebi nedir?
- Tür çeşitliliği; tarlada mısırdan başka bitki türünün bulunmaması.
- Genetik çeşitlilik; bireyler arası kalıtsal varyasyonun olmaması nedeniyle çevresel değişime direnç gösterilememesi.
- Ekosistem çeşitliliği; tarım arazisinin doğal dengesinin bozulmuş olması.
- Ekosistem çeşitliliği; mısır bitkisinin abiyotik faktörlere uyum sağlayamaması.
- Tür çeşitliliği; mısır bitkisinin ekosistemdeki baskın tür olması.
Doğru Cevap: C) Genetik çeşitlilik; bireyler arası kalıtsal varyasyonun olmaması nedeniyle çevresel değişime direnç gösterilememesi.
Çözüm: Genetik çeşitlilik, bir türün bireyleri arasındaki genetik farklardır. Bu farklar, değişen çevre koşullarına (hastalık, iklim değişikliği vb.) karşı türün hayatta kalma şansını artırır. Tek tip (monokültür) tarımda genetik varyasyon olmadığı için tüm bireyler aynı hastalıktan aynı şekilde etkilenir.
Küresel ısınma nedeniyle kutup ayılarının yaşam alanları olan buzullar erimektedir. Bu durum kutup ayılarının avlanma stratejilerini değiştirmesine ve daha fazla enerji harcamasına neden olmaktadır. Bu olay biyoçeşitliliğin korunması açısından en çok hangisini vurgular?
- İklim değişikliğinin habitat kaybı yoluyla türleri doğrudan tehdit ettiğini.
- Kutup ayılarının her türlü ortama uyum sağlayabileceğini.
- Sadece karasal ekosistemlerin korunması gerektiğini.
- Bireysel ağaç dikiminin önemini.
- Türlerin sadece hayvanat bahçelerinde korunabileceğini.
Doğru Cevap: C) İklim değişikliğinin habitat kaybı yoluyla türleri doğrudan tehdit ettiğini.
Çözüm: İklim değişikliği, canlıların doğal yaşam alanlarını fiziksel olarak değiştirerek veya yok ederek (habitat kaybı) biyoçeşitliliği tehdit eden en büyük faktörlerden biridir.
Süveyş Kanalı'nın açılmasıyla Kızıldeniz'den Akdeniz'e geçen balon balığı (Lagocephalus sceleratus), Akdeniz'in yerli türleriyle rekabete girmiş ve balıkçılık faaliyetlerine büyük zarar vermiştir. Bu durum biyoçeşitliliği tehdit eden hangi faktöre örnektir?
- Aşırı avlanma
- İstilacı türler
- Habitat kaybı
- Çevre kirliliği
- Aşırı otlatma
Doğru Cevap: B) İstilacı türler
Çözüm: Kendi doğal yaşam alanı dışındaki bir ekosisteme girip oradaki yerli türlere zarar veren ve hızla çoğalan türlere 'istilacı türler' denir.
Bir bölgede yapılan ağaçlandırma çalışmalarında sadece tek bir çam türü kullanılmıştır. Bu orman alanı ile ilgili hangisi doğrudur?
- Yaban hayatı için ideal bir yaşam alanıdır.
- Tür çeşitliliği maksimum seviyededir.
- Olası bir böcek istilasında tüm ormanın yok olma riski yüksektir.
- Doğal bir ormanla aynı biyoçeşitlilik değerine sahiptir.
- Ekosistem hizmetleri açısından en verimli orman tipidir.
Doğru Cevap: C) Olası bir böcek istilasında tüm ormanın yok olma riski yüksektir.
Çözüm: Monokültür (tek tip) ağaçlandırma, genetik ve tür çeşitliliği düşük olduğu için hastalıklara ve zararlılara karşı çok savunmasızdır.
Arıların dünya genelinde popülasyonlarının azalması, sadece bal üretimini değil, birçok bitki türünün üremesini ve dolayısıyla insan gıda güvenliğini de tehdit etmektedir. Bu durum biyoçeşitliliğin hangi hizmetine bir örnektir?
- Estetik değer
- Rekreasyonel değer
- Ham madde kaynağı
- Genetik kaynak
- Ekosistem hizmetleri (Tozlaşm
Doğru Cevap: B) Ekosistem hizmetleri (Tozlaşma)
Çözüm: Arıların bitkilerde tozlaşmayı sağlayarak ekosistemin devamlılığını ve tarımsal verimliliği sağlaması bir 'ekosistem hizmeti'dir.
Modern tıp ilaçlarının yaklaşık %25-50'si doğrudan veya dolaylı olarak bitkisel kaynaklıdır. Yağmur ormanlarının yok edilmesi, henüz keşfedilmemiş birçok bitki türünün ve potansiyel ilacın da yok olması demektir. Bu durum biyoçeşitliliğin hangi önemini vurgular?
- Ekonomik ve tıbbi değerini.
- Erozyonu önleme görevini.
- Küresel ısınmayı durdurma potansiyelini.
- Sadece atmosferdeki oksijen dengesini.
- Sadece estetik önemini.
Doğru Cevap: B) Ekonomik ve tıbbi değerini.
Çözüm: Biyoçeşitlilik, ilaç sanayii için devasa bir genetik kütüphanedir. Tür kaybı, gelecekteki tedavi imkanlarının da kaybı anlamına gelir.
Bir orman ekosisteminden geçen otoyol inşaatı sonucunda orman ikiye bölünmüştür. Bu durum 'habitat parçalanması' olarak adlandırılır. Habitat parçalanmasının ekosistem üzerindeki etkileriyle ilgili hangisi yanlıştır?
- Popülasyonların büyüklüğünü artırarak türlerin daha hızlı evrimleşmesini sağlar.
- Göç yollarını kapatarak bazı hayvan türlerinin besin bulmasını zorlaştırır.
- Küçük popülasyonların oluşmasına ve genetik sürüklenme riskinin artmasına yol açar.
- Türler arası gen akışının azalmasına neden olabilir.
- Kenar etkisi (edge effect) artarak iç kısımlarda yaşayan hassas türlerin yaşam alanını daraltır.
Doğru Cevap: D) Popülasyonların büyüklüğünü artırarak türlerin daha hızlı evrimleşmesini sağlar.
Çözüm: Habitat parçalanması popülasyon büyüklüğünü artırmaz, aksine onları daha küçük ve izole gruplara böler. Bu durum türlerin yok olma riskini artırır, adaptasyon yeteneklerini sınırlar.
Biyoçeşitlilik sıcak noktaları (biodiversity hotspots), hem tür çeşitliliği bakımından çok zengin olan hem de ciddi tehdit altında bulunan bölgelerdir. Bir bölgenin 'sıcak nokta' ilan edilmesi için temel kriter nedir?
- Bölgede hiçbir insan faaliyetinin bulunmaması.
- Sadece egzotik meyvelerin yetiştiği tropikal bir bölge olması.
- Bölgenin sadece deniz kıyısında yer alması.
- Yüksek oranda endemik tür içermesi ve orijinal habitatının büyük kısmını kaybetmiş olması.
- Sadece çok geniş bir yüzölçümüne sahip olması.
Doğru Cevap: C) Yüksek oranda endemik tür içermesi ve orijinal habitatının büyük kısmını kaybetmiş olması.
Çözüm: Biyoçeşitlilik sıcak noktaları, en az 1500 endemik bitki türüne sahip olan ve orijinal habitatının en az %70'ini kaybetmiş bölgeler olarak tanımlanır.
Svalbard Küresel Tohum Deposu, Norveç'te buzulların içinde yer alan ve dünyanın dört bir yanından gelen bitki tohumlarının saklandığı bir tesistir. Bu depo biyoçeşitliliği koruma yöntemlerinden hangisine örnektir?
- Ex-situ koruma (Gurbette/Alan dışında korum
- Sürdürülebilir kalkınma
- Ekosistem restorasyonu
- In-situ koruma (Yerinde korum
- Biyolojik mücadele
Doğru Cevap: C) Ex-situ koruma (Gurbette/Alan dışında koruma)
Çözüm: Türlerin kendi doğal yaşam alanları dışında (botanik bahçeleri, hayvanat bahçeleri, tohum bankaları) korunmasına 'ex-situ' koruma denir.
Yorum Ekle