10. Sınıf Fizik Işığın Kırılması ve Mercekler
25
Soru
Zor
Zorluk
25
Dakika
1 / 25
⏱️
25:00
⌨️ Klavye Kısayolları: Şıkları
A, B, C, D veya 1, 2, 3, 4 ile seçebilir, sorular arasında ← ve → tuşlarıyla gezinebilirsiniz.
📱 Dokunmatik Jestler: Sorular arasında geçiş yapmak için soru alanını sağa veya sola kaydırabilirsiniz.Kalın kenarlı bir merceğe, asal eksene paralel gelen bir ışık ışını mercekten nasıl kırılır?
Benzer Testleri Keşfet
Soru 1
Kalın kenarlı bir merceğe, asal eksene paralel gelen bir ışık ışını mercekten nasıl kırılır?
- Odak noktasından geçecek şekilde
- Uzantısı odak noktasından geçecek şekilde dağılarak (Doğru Cevap)
- Geldiği yoldan geri dönerek
- Kırılmadan yoluna devam ederek
- Optik merkezden geçecek şekilde
Soru 2
Yakını görme sorunu (hipermetrop) yaşayan bir birey, okuduğu kitabı netleştirmek için gözlük kullanmaktadır. Bu gözlükte kullanılan mercek türü ve gözdeki odaklanma sorunu hakkında hangisi doğrudur?
- İnce kenarlı mercek kullanılır; görüntü ağ tabakanın (retina) önüne düşmektedir.
- Silindirik mercek kullanılır; görüntü dağınık oluşmaktadır.
- İnce kenarlı mercek kullanılır; görüntü ağ tabakanın arkasına düşmektedir. (Doğru Cevap)
- Kalın kenarlı mercek kullanılır; görüntü ağ tabakanın önüne düşmektedir.
- Kalın kenarlı mercek kullanılır; görüntü ağ tabakanın arkasına düşmektedir.
Soru 3
Kalın kenarlı bir merceğin önüne konulan bir cismin görüntüsü her zaman nasıldır?
- Gerçek, ters ve küçük
- Sanal, düz ve büyük
- Sanal, düz ve küçük (Doğru Cevap)
- Sanal, ters ve büyük
- Gerçek, düz ve küçük
Soru 4
Işığın kırıcılık indisi n1 olan ortamdan n2 olan ortama geçerken izlediği yol verilmiştir. Işığın n2 ortamına geçemeyip yüzeyi yaladığı (90 derece kırıldığı) açıya ne ad verilir?
- Yansıma açısı
- Sınır açısı (Doğru Cevap)
- Kırılma açısı
- Sapma açısı
- Gelme açısı
Soru 5
Paralel yüzlü bir cam levhaya belirli bir açıyla gelen ışık ışını, levhadan çıkarken nasıl bir değişim yaşar?
- Hızı artarak çıkar.
- Geliş doğrultusuna paralel olarak kaymaya uğrar. (Doğru Cevap)
- Tam yansıma yaparak geri döner.
- Geliş doğrultusunu değiştirerek uzaklaşır.
- Sadece rengi değişir.
Soru 6
Gökkuşağı oluşumu sırasında güneş ışınları yağmur damlalarına girerken ve çıkarken hangi fiziksel olaylar gerçekleşir?
- Kırılma, tam yansıma ve renklerine ayrılma (Doğru Cevap)
- Sadece kırılma
- Girişim ve kırınım
- Sadece yansıma
- Sadece soğurulma
Soru 7
Fiber optik kablolar, veriyi ışık hızına yakın bir süratle ve çok az kayıpla iletmek için kullanılır. Bu teknolojinin çalışmasını sağlayan temel fiziksel olay aşağıdakilerden hangisidir?
- Işığın polarizasyonu
- Işığın soğurulması
- Işığın kırınımı
- Tam yansıma (Doğru Cevap)
- Işığın doğrusal yayılması
Soru 8
Bir gözlemci, suyun içinden havaya (dışarıya) doğru baktığında dışarıdaki kuşları olduklarından nerede görür?
- Daha uzakta (Doğru Cevap)
- Daha yakında
- Görünmezler
- Suyun yüzeyinde
- Oldukları yerde
Soru 9
Sıcak yaz günlerinde asfalt yolda ilerlerken ileride su birikintisi varmış gibi görünmesi (serap olayı), ışığın hangi özelliği ile açıklanabilir?
- Işığın gölge oluşturması
- Işığın soğurulması
- Asfaltın ışığı mükemmel yansıtması
- Işığın farklı yoğunluktaki hava katmanlarında kırılması ve tam yansıma yapması (Doğru Cevap)
- Işığın sadece doğrusal yayılması
Soru 10
Prizmaya gönderilen beyaz ışığın renklerine ayrılması olayında en az kırılan ve en çok kırılan renkler sırasıyla hangisidir?
- Sarı - Yeşil
- Mavi - Turuncu
- Kırmızı - Mavi
- Mor - Kırmızı
- Kırmızı - Mor (Doğru Cevap)
Soru 11
Bir büyüteç yardımıyla güneş ışığını bir kağıt üzerine odaklayarak kağıdı yakmaya çalışan bir öğrenci, merceği kağıttan hangi uzaklığa yerleştirmelidir?
- Merceğin odak uzaklığının iki katı uzağa
- Merceğe çok yakın bir mesafeye
- Merceğin eğrilik yarıçapı kadar uzağa
- Merceğin odak uzaklığı kadar uzağa (Doğru Cevap)
- Herhangi bir mesafeye
Soru 12
İnce kenarlı bir mercekte bir cismin görüntüsü kendisiyle aynı boyda ve ters oluşuyorsa, cisim merceğin neresindedir?
- Merkez (2F) noktasında (Doğru Cevap)
- Merkezin (2F) dışında
- Odak noktasında
- Odak ile mercek arasında
- Sonsuzda
Soru 13
Bir yaz tatilinde havuz kenarında oturan Emre, havuzun dibindeki bir madeni paranın olduğundan daha yakın ve yüzeye daha bitişik göründüğünü fark eder. Bu durumun temel sebebi aşağıdakilerden hangisidir?
- Çok yoğun ortamdaki bir cisimden çıkan ışınların, az yoğun ortama geçerken normalden uzaklaşarak kırılması (Doğru Cevap)
- Işığın yansıma kanunlarına göre hareket etmesi
- Işığın az yoğun ortamdan çok yoğun ortama geçerken normalden uzaklaşması
- Suyun ışığı tamamen soğurması
- Işığın hızının boşlukta en büyük değerde olması
Soru 14
Miyop bir gözün uzağı net görememesinin sebebi görüntünün retinanın önünde oluşmasıdır. Bu kusuru düzeltmek için hangi mercek kullanılır ve amacı nedir?
- İnce kenarlı mercek - Işığı toplamak
- İnce kenarlı mercek - Görüntüyü büyütmek
- Prizmatik mercek - Işığı saptırmak
- Silindirik mercek - Işığı tek noktada toplamak
- Kalın kenarlı mercek - Işığı dağıtarak görüntüyü retinaya ötelemek (Doğru Cevap)
Soru 15
Hava ortamından su dolu bir kaba dik olmayan bir açıyla gönderilen tek renkli bir ışık ışını için aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
- Frekansı artar. (Doğru Cevap)
- Normale yaklaşarak kırılır.
- Hızı azalır.
- Doğrultusu değişir.
- Dalga boyu küçülür.
Soru 16
Işığın boşluktaki hızının, herhangi bir saydam ortamdaki hızına oranına ne denir?
- Mutlak kırıcılık indisi (Doğru Cevap)
- Bağıl kırıcılık indisi
- Işık akısı
- Odak gücü
- Aydınlanma şiddeti
Soru 17
Bir ışık ışını kırıcılık indisleri farklı X, Y ve Z ortamlarından geçerken izlediği yol incelendiğinde; X'ten Y'ye geçerken normale yaklaştığı, Y'den Z'ye geçerken normalden uzaklaştığı görülüyor. Ortamların indisleri nX, nY ve nZ arasındaki ilişki için hangisi kesinlikle doğrudur?
- nX > nY
- nZ > nY
- nX = nZ
- nY > nX ve nY > nZ (Doğru Cevap)
- nX > nZ
Soru 18
Bir merceğin kırıcılık indisi n_m, içinde bulunduğu ortamın kırıcılık indisi n_o'dur. Eğer n_o > n_m olursa mercek nasıl davranır?
- Işığı hiç kırmaz.
- Işığı tam yansıtır.
- Odak uzaklığı azalır.
- Sadece rengini değiştirir.
- Karakter değiştirir (İnce ise kalın, kalın ise ince gibi davranır). (Doğru Cevap)
Soru 19
Saydam bir K ortamından L ortamına geçen ışığın hızı artmaktadır. Buna göre;
I. L ortamının kırıcılık indisi K'den küçüktür.
II. Işık normale yaklaşarak kırılmıştır.
III. K ortamından L ortamına geçişte sınır açısı oluşabilir.
yargılarından hangileri doğrudur?
- I ve III (Doğru Cevap)
- Yalnız I
- I, II ve III
- Yalnız II
- II ve III
Soru 20
Hava ortamında bulunan camdan yapılmış bir merceğin odak uzaklığını artırmak için aşağıdakilerden hangisi yapılmalıdır?
- Merceği suyun içine koymak (Doğru Cevap)
- Mavi ışık yerine mor ışık kullanmak
- Merceğin kırıcılık indisini artırmak
- Merceğin eğrilik yarıçapını azaltmak
- Merceği vakumlanmış (boşluk) ortama koymak
Soru 21
Işığın kırılma indisi 1,5 olan camdan, kırılma indisi 1 olan havaya geçerken sınır açısı yaklaşık 42 derecedir. Buna göre, camdan havaya 50 derecelik açıyla gelen bir ışın nasıl bir yol izler?
- Tam yansıma yaparak camın içine geri döner. (Doğru Cevap)
- Havaya normale yaklaşarak geçer.
- Havaya normalden uzaklaşarak geçer.
- Yüzeye paralel gider.
- Kırılmadan yoluna devam eder.
Soru 22
Bir fotoğraf makinesinin lens sistemi, dışarıdaki görüntüyü sensör üzerine düşürmek için kullanılır. Bu sistemde temel olarak hangi mercek türü kullanılır ve görüntü özellikleri nasıldır?
- İnce kenarlı mercek - Ters ve gerçek görüntü (Doğru Cevap)
- Kalın kenarlı mercek - Dev ve gerçek görüntü
- Kalın kenarlı mercek - Sanal görüntü
- Silindirik mercek - Bulanık görüntü
- İnce kenarlı mercek - Düz ve sanal görüntü
Soru 23
İnce kenarlı bir merceğin odağına konulan noktasal bir ışık kaynağından çıkan ışınlar, mercekten kırıldıktan sonra nasıl bir yol izler?
- Asal eksene paralel giderler. (Doğru Cevap)
- Dağılarak uzaklaşırlar.
- Merkeze doğru giderler.
- Kendi üzerlerinden geri dönerler.
- Odak noktasında toplanırlar.
Soru 24
Aşağıdaki araçların hangisinde mercek bulunmaz?
- Periskop (basit yapılı olanlarınd (Doğru Cevap)
- Büyüteç
- Mikroskop
- El feneri (bazı modellerinde odaklama için)
- Teleskop
Soru 25
Bir merceğin odak uzaklığı aşağıdakilerden hangisine bağlı değildir?
- Merceğin eğrilik yarıçapına
- Merceğe gönderilen ışığın rengine
- Merceğin yapıldığı maddenin kırılma indisine (Doğru Cevap)
- Merceğin bulunduğu ortamın kırılma indisine
- Merceğin önüne konulan cismin boyuna
Rapor Hazırla
Bu test üzerinde bir sorun mu fark ettiniz? Aşağıdaki formu doldurarak bize bildirin.
Kalın kenarlı bir merceğe, asal eksene paralel gelen bir ışık ışını mercekten nasıl kırılır?
- Odak noktasından geçecek şekilde
- Uzantısı odak noktasından geçecek şekilde dağılarak
- Geldiği yoldan geri dönerek
- Kırılmadan yoluna devam ederek
- Optik merkezden geçecek şekilde
Doğru Cevap: C) Uzantısı odak noktasından geçecek şekilde dağılarak
Çözüm: Kalın kenarlı mercekler (ıraksak) ışığı dağıtır. Paralel gelen ışınların uzantısı odaktan geçer.
Yakını görme sorunu (hipermetrop) yaşayan bir birey, okuduğu kitabı netleştirmek için gözlük kullanmaktadır. Bu gözlükte kullanılan mercek türü ve gözdeki odaklanma sorunu hakkında hangisi doğrudur?
- İnce kenarlı mercek kullanılır; görüntü ağ tabakanın (retina) önüne düşmektedir.
- Silindirik mercek kullanılır; görüntü dağınık oluşmaktadır.
- İnce kenarlı mercek kullanılır; görüntü ağ tabakanın arkasına düşmektedir.
- Kalın kenarlı mercek kullanılır; görüntü ağ tabakanın önüne düşmektedir.
- Kalın kenarlı mercek kullanılır; görüntü ağ tabakanın arkasına düşmektedir.
Doğru Cevap: C) İnce kenarlı mercek kullanılır; görüntü ağ tabakanın arkasına düşmektedir.
Çözüm: Hipermetroplukta görüntü retinanın arkasında oluşur. İnce kenarlı (yakınsak) mercek ışığı toplayarak görüntüyü öne, yani tam retina üzerine düşürür.
Kalın kenarlı bir merceğin önüne konulan bir cismin görüntüsü her zaman nasıldır?
- Gerçek, ters ve küçük
- Sanal, düz ve büyük
- Sanal, düz ve küçük
- Sanal, ters ve büyük
- Gerçek, düz ve küçük
Doğru Cevap: B) Sanal, düz ve küçük
Çözüm: Kalın kenarlı mercekte cisim nerede olursa olsun görüntü her zaman odak ile mercek arasında, sanal, düz ve cisimden küçüktür.
Işığın kırıcılık indisi n1 olan ortamdan n2 olan ortama geçerken izlediği yol verilmiştir. Işığın n2 ortamına geçemeyip yüzeyi yaladığı (90 derece kırıldığı) açıya ne ad verilir?
- Yansıma açısı
- Sınır açısı
- Kırılma açısı
- Sapma açısı
- Gelme açısı
Doğru Cevap: C) Sınır açısı
Çözüm: Çok yoğun ortamdan az yoğun ortama geçerken, kırılma açısının 90 derece olduğu andaki gelme açısına sınır açısı denir.
Paralel yüzlü bir cam levhaya belirli bir açıyla gelen ışık ışını, levhadan çıkarken nasıl bir değişim yaşar?
- Hızı artarak çıkar.
- Geliş doğrultusuna paralel olarak kaymaya uğrar.
- Tam yansıma yaparak geri döner.
- Geliş doğrultusunu değiştirerek uzaklaşır.
- Sadece rengi değişir.
Doğru Cevap: A) Geliş doğrultusuna paralel olarak kaymaya uğrar.
Çözüm: Paralel yüzlü ortamlarda ışık girerken ne kadar yaklaşırsa çıkarken o kadar uzaklaşır, sonuçta ilk doğrultusuna paralel kalır ama bir miktar kayar.
Gökkuşağı oluşumu sırasında güneş ışınları yağmur damlalarına girerken ve çıkarken hangi fiziksel olaylar gerçekleşir?
- Kırılma, tam yansıma ve renklerine ayrılma
- Sadece kırılma
- Girişim ve kırınım
- Sadece yansıma
- Sadece soğurulma
Doğru Cevap: C) Kırılma, tam yansıma ve renklerine ayrılma
Çözüm: Işık damlaya girerken kırılır ve renklerine ayrılır, damlanın iç yüzeyinden tam yansıma yapar ve çıkarken tekrar kırılır.
Fiber optik kablolar, veriyi ışık hızına yakın bir süratle ve çok az kayıpla iletmek için kullanılır. Bu teknolojinin çalışmasını sağlayan temel fiziksel olay aşağıdakilerden hangisidir?
- Işığın polarizasyonu
- Işığın soğurulması
- Işığın kırınımı
- Tam yansıma
- Işığın doğrusal yayılması
Doğru Cevap: B) Tam yansıma
Çözüm: Fiber optik kabloların iç yapısında ışık, sınır açısından daha büyük bir açıyla cam yüzeye çarpar ve dışarı çıkamadan sürekli tam yansıma yaparak ilerler.
Bir gözlemci, suyun içinden havaya (dışarıya) doğru baktığında dışarıdaki kuşları olduklarından nerede görür?
- Daha uzakta
- Daha yakında
- Görünmezler
- Suyun yüzeyinde
- Oldukları yerde
Doğru Cevap: C) Daha uzakta
Çözüm: Az yoğun ortamdan çok yoğun ortama (havadan suya) gelen ışınlar normale yaklaşarak kırılır. Sudaki gözlemci bu ışınların uzantısını daha yukarıda/uzakta algılar.
Sıcak yaz günlerinde asfalt yolda ilerlerken ileride su birikintisi varmış gibi görünmesi (serap olayı), ışığın hangi özelliği ile açıklanabilir?
- Işığın gölge oluşturması
- Işığın soğurulması
- Asfaltın ışığı mükemmel yansıtması
- Işığın farklı yoğunluktaki hava katmanlarında kırılması ve tam yansıma yapması
- Işığın sadece doğrusal yayılması
Doğru Cevap: B) Işığın farklı yoğunluktaki hava katmanlarında kırılması ve tam yansıma yapması
Çözüm: Asfalta yakın hava çok ısınır ve yoğunluğu azalır. Yukarıdaki soğuk havadan gelen ışınlar, farklı yoğunluktaki bu katmanlar arasında kırılıp tam yansımaya uğrayarak gözümüze gelir.
Prizmaya gönderilen beyaz ışığın renklerine ayrılması olayında en az kırılan ve en çok kırılan renkler sırasıyla hangisidir?
- Sarı - Yeşil
- Mavi - Turuncu
- Kırmızı - Mavi
- Mor - Kırmızı
- Kırmızı - Mor
Doğru Cevap: A) Kırmızı - Mor
Çözüm: Beyaz ışık prizmada kırıldığında enerjisi en düşük olan kırmızı en az, enerjisi en yüksek olan mor en çok kırılır.
Bir büyüteç yardımıyla güneş ışığını bir kağıt üzerine odaklayarak kağıdı yakmaya çalışan bir öğrenci, merceği kağıttan hangi uzaklığa yerleştirmelidir?
- Merceğin odak uzaklığının iki katı uzağa
- Merceğe çok yakın bir mesafeye
- Merceğin eğrilik yarıçapı kadar uzağa
- Merceğin odak uzaklığı kadar uzağa
- Herhangi bir mesafeye
Doğru Cevap: B) Merceğin odak uzaklığı kadar uzağa
Çözüm: Güneş ışınları sonsuzdan geliyormuş gibi paralel kabul edilir. Paralel gelen ışınlar ince kenarlı mercekte odakta toplanır; bu yüzden kağıt odak noktasına konulmalıdır.
İnce kenarlı bir mercekte bir cismin görüntüsü kendisiyle aynı boyda ve ters oluşuyorsa, cisim merceğin neresindedir?
- Merkez (2F) noktasında
- Merkezin (2F) dışında
- Odak noktasında
- Odak ile mercek arasında
- Sonsuzda
Doğru Cevap: D) Merkez (2F) noktasında
Çözüm: Merkezdeki cismin görüntüsü diğer taraftaki merkezde, gerçek, ters ve eşit boyda oluşur.
Bir yaz tatilinde havuz kenarında oturan Emre, havuzun dibindeki bir madeni paranın olduğundan daha yakın ve yüzeye daha bitişik göründüğünü fark eder. Bu durumun temel sebebi aşağıdakilerden hangisidir?
- Çok yoğun ortamdaki bir cisimden çıkan ışınların, az yoğun ortama geçerken normalden uzaklaşarak kırılması
- Işığın yansıma kanunlarına göre hareket etmesi
- Işığın az yoğun ortamdan çok yoğun ortama geçerken normalden uzaklaşması
- Suyun ışığı tamamen soğurması
- Işığın hızının boşlukta en büyük değerde olması
Doğru Cevap: C) Çok yoğun ortamdaki bir cisimden çıkan ışınların, az yoğun ortama geçerken normalden uzaklaşarak kırılması
Çözüm: Cisimden çıkan ışınlar sudan (çok yoğun) havaya (az yoğun) geçerken normalden uzaklaşarak kırılır. Göz, bu ışınların uzantılarının kesiştiği noktayı gördüğü için cismi olduğundan daha yukarıda algılar.
Miyop bir gözün uzağı net görememesinin sebebi görüntünün retinanın önünde oluşmasıdır. Bu kusuru düzeltmek için hangi mercek kullanılır ve amacı nedir?
- İnce kenarlı mercek - Işığı toplamak
- İnce kenarlı mercek - Görüntüyü büyütmek
- Prizmatik mercek - Işığı saptırmak
- Silindirik mercek - Işığı tek noktada toplamak
- Kalın kenarlı mercek - Işığı dağıtarak görüntüyü retinaya ötelemek
Doğru Cevap: B) Kalın kenarlı mercek - Işığı dağıtarak görüntüyü retinaya ötelemek
Çözüm: Kalın kenarlı (ıraksak) mercek ışığı dağıtır, böylece retinanın önünde oluşan görüntü arkaya, tam retina üzerine düşürülür.
Hava ortamından su dolu bir kaba dik olmayan bir açıyla gönderilen tek renkli bir ışık ışını için aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
- Frekansı artar.
- Normale yaklaşarak kırılır.
- Hızı azalır.
- Doğrultusu değişir.
- Dalga boyu küçülür.
Doğru Cevap: C) Frekansı artar.
Çözüm: Işığın frekansı sadece kaynağa bağlıdır, ortam değiştirdiğinde değişmez.
Işığın boşluktaki hızının, herhangi bir saydam ortamdaki hızına oranına ne denir?
- Mutlak kırıcılık indisi
- Bağıl kırıcılık indisi
- Işık akısı
- Odak gücü
- Aydınlanma şiddeti
Doğru Cevap: B) Mutlak kırıcılık indisi
Çözüm: n = c / v formülüyle tanımlanan bu oran, o ortamın mutlak kırıcılık indisidir.
Bir ışık ışını kırıcılık indisleri farklı X, Y ve Z ortamlarından geçerken izlediği yol incelendiğinde; X'ten Y'ye geçerken normale yaklaştığı, Y'den Z'ye geçerken normalden uzaklaştığı görülüyor. Ortamların indisleri nX, nY ve nZ arasındaki ilişki için hangisi kesinlikle doğrudur?
- nX > nY
- nZ > nY
- nX = nZ
- nY > nX ve nY > nZ
- nX > nZ
Doğru Cevap: B) nY > nX ve nY > nZ
Çözüm: Normale yaklaşma varsa geçilen ortam daha yoğundur (nY > nX). Normalden uzaklaşma varsa geçilen ortam daha az yoğundur (nY > nZ).
Bir merceğin kırıcılık indisi n_m, içinde bulunduğu ortamın kırıcılık indisi n_o'dur. Eğer n_o > n_m olursa mercek nasıl davranır?
- Işığı hiç kırmaz.
- Işığı tam yansıtır.
- Odak uzaklığı azalır.
- Sadece rengini değiştirir.
- Karakter değiştirir (İnce ise kalın, kalın ise ince gibi davranır).
Doğru Cevap: B) Karakter değiştirir (İnce ise kalın, kalın ise ince gibi davranır).
Çözüm: Mercek, kendisinden daha yoğun bir ortama konulursa optik karakteri tersine döner.
Saydam bir K ortamından L ortamına geçen ışığın hızı artmaktadır. Buna göre; I. L ortamının kırıcılık indisi K'den küçüktür. II. Işık normale yaklaşarak kırılmıştır. III. K ortamından L ortamına geçişte sınır açısı oluşabilir. yargılarından hangileri doğrudur?
- I ve III
- Yalnız I
- I, II ve III
- Yalnız II
- II ve III
Doğru Cevap: C) I ve III
Çözüm: Hız artıyorsa kırıcılık indisi azalmıştır (n_L < n_K). Çok yoğundan az yoğuna geçerken ışık normalden uzaklaşır ve sınır açısı oluşabilir.
Hava ortamında bulunan camdan yapılmış bir merceğin odak uzaklığını artırmak için aşağıdakilerden hangisi yapılmalıdır?
- Merceği suyun içine koymak
- Mavi ışık yerine mor ışık kullanmak
- Merceğin kırıcılık indisini artırmak
- Merceğin eğrilik yarıçapını azaltmak
- Merceği vakumlanmış (boşluk) ortama koymak
Doğru Cevap: A) Merceği suyun içine koymak
Çözüm: Ortamın kırıcılık indisi artarsa (hava yerine su), mercek ile ortam arasındaki indis farkı azalır. Bu da ışığın daha az kırılmasına ve odağın uzaklaşmasına neden olur.
Işığın kırılma indisi 1,5 olan camdan, kırılma indisi 1 olan havaya geçerken sınır açısı yaklaşık 42 derecedir. Buna göre, camdan havaya 50 derecelik açıyla gelen bir ışın nasıl bir yol izler?
- Tam yansıma yaparak camın içine geri döner.
- Havaya normale yaklaşarak geçer.
- Havaya normalden uzaklaşarak geçer.
- Yüzeye paralel gider.
- Kırılmadan yoluna devam eder.
Doğru Cevap: D) Tam yansıma yaparak camın içine geri döner.
Çözüm: Gelme açısı (50), sınır açısından (42) büyük olduğu için ışık diğer ortama geçemez ve tam yansıma yapar.
Bir fotoğraf makinesinin lens sistemi, dışarıdaki görüntüyü sensör üzerine düşürmek için kullanılır. Bu sistemde temel olarak hangi mercek türü kullanılır ve görüntü özellikleri nasıldır?
- İnce kenarlı mercek - Ters ve gerçek görüntü
- Kalın kenarlı mercek - Dev ve gerçek görüntü
- Kalın kenarlı mercek - Sanal görüntü
- Silindirik mercek - Bulanık görüntü
- İnce kenarlı mercek - Düz ve sanal görüntü
Doğru Cevap: B) İnce kenarlı mercek - Ters ve gerçek görüntü
Çözüm: Fotoğraf makinelerinde ince kenarlı mercek kullanılır. Gerçek görüntüler her zaman terstir ve bir ekran (sensör) üzerine düşürülebilir.
İnce kenarlı bir merceğin odağına konulan noktasal bir ışık kaynağından çıkan ışınlar, mercekten kırıldıktan sonra nasıl bir yol izler?
- Asal eksene paralel giderler.
- Dağılarak uzaklaşırlar.
- Merkeze doğru giderler.
- Kendi üzerlerinden geri dönerler.
- Odak noktasında toplanırlar.
Doğru Cevap: B) Asal eksene paralel giderler.
Çözüm: Tersinirlik ilkesi gereği; paralel gelen odaktan geçiyorsa, odaktan gelen de paralel gider.
Aşağıdaki araçların hangisinde mercek bulunmaz?
- Periskop (basit yapılı olanlarınd
- Büyüteç
- Mikroskop
- El feneri (bazı modellerinde odaklama için)
- Teleskop
Doğru Cevap: D) Periskop (basit yapılı olanlarında)
Çözüm: Basit bir periskopta iki adet düzlem ayna bulunur, mercek bulunması zorunlu değildir.
Bir merceğin odak uzaklığı aşağıdakilerden hangisine bağlı değildir?
- Merceğin eğrilik yarıçapına
- Merceğe gönderilen ışığın rengine
- Merceğin yapıldığı maddenin kırılma indisine
- Merceğin bulunduğu ortamın kırılma indisine
- Merceğin önüne konulan cismin boyuna
Doğru Cevap: E) Merceğin önüne konulan cismin boyuna
Çözüm: Odak uzaklığı merceğin fiziksel özelliklerine, ortamın cinsine ve ışığın rengine bağlıdır; ancak cismin boyu odak uzaklığını değiştirmez.
Yorum Ekle