10. Sınıf Felsefe Ahlak Felsefesi
Soru 1
Bir esnaf, müşterilerine dürüst davranmasının nedenini 'Eğer hile yaparsam güven kaybederim ve işlerim bozulur' şeklinde açıklamaktadır. Kant'ın ödev ahlakı açısından bu esnafın davranışı değerlendirildiğinde aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
- Esnaf, kategorik imperatife (kesin buyruk) göre hareket etmiştir.
- Önemli olan niyet değil, eylemin topluma sağladığı yarardır.
- Esnafın davranışı evrensel ahlak yasasına tamamen uygundur.
- Eylem, sonuç odaklı (faydacı) olduğu için ahlaki değerden yoksundur. (Doğru Cevap)
- Esnaf, ahlaki bir eylemde bulunmuştur çünkü dürüstlük erdemdir.
Soru 2
John Stuart Mill'e göre bazı hazlar diğerlerinden daha kalitelidir. 'Huzurlu bir domuz olmaktansa, huzursuz bir Sokrates olmak yeğdir' sözüyle Mill neyi vurgulamaktadır?
- Zihinsel ve entelektüel hazların bedensel hazlara üstünlüğünü (Doğru Cevap)
- Felsefenin insanı mutsuz ettiğini
- Mutluluğun imkansız bir ideal olduğunu
- Cahil insanların daha mutlu olduğunu
- Bedensel hazların her şeyden önemli olduğunu
Soru 3
Bergson'a göre ahlakın kaynağı akıl değil, 'sezgi'dir. Akıl statiktir, kurallar koyar; ancak sezgi dinamiktir ve insanı doğrudan iyiye yönlendirir. Bu yaklaşıma ne ad verilir?
- Nihilizm
- Hedonizm
- Pragmatizm
- Entüisyonizm (Doğru Cevap)
- Egzistansiyalizm
Soru 4
Epicurus'a göre hayatın amacı 'haz'dır. Ancak bu haz, anlık bedensel zevkler değil; ruhun dinginliği (ataraxia) ve acının yokluğudur. Bu görüşe göre aşağıdakilerden hangisi en yüksek hazdır?
- Sınırsızca yemek yemek ve eğlenmek
- Toplumda en yüksek makama ulaşmak
- Sürekli yeni maceralar peşinde koşmak
- Çok zengin olup her istediğini satın almak
- Kaygı ve korkudan uzak, sade bir yaşam sürmek (Doğru Cevap)
Soru 5
İndeterminizm görüşünü savunan bir kişi, determinizmin 'her şey önceden belirlenmiştir' iddiasına karşı hangi argümanı kullanabilir?
- İnsan, seçenekler arasından birini seçme ve irade gösterme gücüne sahiptir. (Doğru Cevap)
- Toplumsal baskı, insanın tüm kararlarını yönetir.
- İnsan kararlarını etkileyen hiçbir biyolojik faktör yoktur.
- Gelecek, geçmişin zorunlu bir sonucudur.
- Özgürlük, sadece yasalar çerçevesinde mümkündür.
Soru 6
İnsanın eylemlerinde tamamen özgür olduğunu, onu kısıtlayan hiçbir doğaüstü veya toplumsal güç bulunmadığını, devletin bile bireyin özgürlüğünü kısıtlamaması gerektiğini savunan görüş aşağıdakilerden hangisidir?
- Determinizm
- Fatalizm
- Otodeterminizm
- Liberteryanizm (Doğru Cevap)
- Egoizm
Soru 7
Annesinin uyarısıyla ödevlerini yapan bir çocuk ile ödev yapmanın kendi gelişimi için gerekli olduğuna inanarak ödevlerini yapan bir çocuk arasındaki fark, ahlak felsefesindeki hangi kavram çiftiyle açıklanabilir?
- Haz - Acı
- Bencillik - Özgecilik
- Dışsal Denetim - Özerklik (Otonomi) (Doğru Cevap)
- Erdem - Bilgi
- Özgürlük - Kader
Soru 8
Spinoza'ya göre doğa ve Tanrı birdir. Her şey doğa yasalarına göre zorunlu olarak gerçekleşir. Bu evrende tesadüfe yer yoktur. Spinoza'nın bu görüşü ahlak felsefesindeki hangi yaklaşımla ilişkilendirilebilir?
- Liberteryanizm
- Otodeterminizm
- Hedonizm
- Determinizm (Doğru Cevap)
- İndeterminizm
Soru 9
Mevlana'nın 'Gel, ne olursan ol yine gel' çağrısı ve Yunus Emre'nin 'Yaratılanı severiz, Yaradan'dan ötürü' sözü evrensel ahlak yasasını hangi temele dayandırır?
- Akıl
- Korku
- Kanun
- Sevgi ve Hoşgörü (Doğru Cevap)
- Bilgi
Soru 10
Stoacı filozof Epiktetos şöyle der: 'Bizi üzen olaylar değil, o olaylar hakkındaki yargılarımızdır.' Bu görüşe göre ahlaki huzura nasıl ulaşılır?
- Dış dünyayı değiştirerek
- Duygularımızı sınırsızca yaşayarak
- Toplumdan tamamen kaçarak
- Daha fazla mal mülk edinerek
- Olaylar karşısındaki tutumumuzu ve irademizi kontrol ederek (Doğru Cevap)
Soru 11
İnsanın ahlaki eylemlerinde 'kendi kararlarını verebilme yetisi' olarak tanımlanan, eğitim ve deneyimle gelişen özgürlük anlayışı hangisidir?
- Determinizm
- Otodeterminizm (Doğru Cevap)
- Fatalizm
- Nihilizm
- İndeterminizm
Soru 12
Farabi'ye göre mutluluğa ulaşmak için erdemli bir şehirde (el-Medinetü'l-Fazıla) yaşamak gerekir. Bu şehirde insanlar yardımlaşmalı ve yönetici bilge olmalıdır. Farabi'nin bu düşüncesi ahlakı hangi alanla ilişkilendirir?
- Siyaset (Doğru Cevap)
- Ekonomi
- Fizik
- Sanat
- Estetik
Soru 13
Uygulamalı etik alanlarından biri olan 'Biyoetik', tıp ve biyoloji alanındaki gelişmelerin ahlaki boyutunu inceler. Aşağıdakilerden hangisi biyoetiğin tartışma konularından biri değildir?
- Genetik müdahale
- Yapay zeka algoritmalarının hızı (Doğru Cevap)
- Organ nakli etiği
- Ötenazi
- Klonlama
Soru 14
Nietzsche, modern insanın köle ahlakından kurtulup kendi değerlerini yaratan 'Üstinsan'a dönüşmesi gerektiğini savunur. Ona göre mevcut ahlak sistemleri zayıfların güçlüleri bastırmak için uydurduğu kurallardır. Nietzsche'nin bu görüşü aşağıdakilerden hangisini reddeder?
- Yaşamın anlamını
- Geleneklerin sorgulanmasını
- Bireysel özgürlüğü
- Güç istencini
- Evrensel ahlak yasasının varlığını (Doğru Cevap)
Soru 15
Aristoteles'e göre erdem, iki uç arasındaki orta yoldur. Örneğin cesaret; korkaklık ile delice atılganlık arasındaki dengedir. Buna göre, parasını harcarken 'savurganlık' ve 'cimrilik' arasında denge kuran birinin sahip olduğu erdem aşağıdakilerden hangisidir?
- Bilgelik
- Ölçülülük
- Adalet
- Cömertlik (Doğru Cevap)
- Dürüstlük
Soru 16
Max Stirner, 'Biricik ve Mülkiyeti' adlı eserinde, bireyin üstünde hiçbir otorite, kutsal değer veya ahlaki kural tanımadığını belirtir. Bu yaklaşım aşağıdakilerden hangisiyle adlandırılır?
- Anarşist Egoizm (Doğru Cevap)
- Fenomenoloji
- Pozitivizm
- Stoacılık
- Sosyal Faydacılık
Soru 17
Bir kişi yolda bulduğu parayı, kimsenin görmediğini bildiği halde sahibine teslim ederse, bu durum ahlak felsefesindeki hangi kavramla en iyi açıklanır?
- Haz
- Vicdan (Doğru Cevap)
- Belirlenim
- Özgürlük
- Sorumluluk
Soru 18
Thomas Hobbes'a göre 'İnsan insanın kurdudur.' Herkesin kendi çıkarını düşündüğü bir ortamda kaos hakim olur. Bu yüzden insanlar bir sözleşme ile yetkilerini bir otoriteye devrederler. Hobbes'un ahlak anlayışı için hangisi söylenebilir?
- İnsan doğuştan iyidir.
- Ahlak, bireysel bencillikten (egoizm) kaynaklanır. (Doğru Cevap)
- İnsan her zaman başkalarının iyiliğini düşünür.
- Erdem, bilgeliğin sonucudur.
- Evrensel ahlak yasası sevgiye dayanır.
Soru 19
Bir yapay zeka mühendisi, otonom bir aracın kaza anında sürücüyü mü yoksa yayayı mı koruması gerektiğine karar veren bir yazılım hazırlamaktadır. Bu durum etiğin hangi alt dalına girer?
- Meta-etik
- Erdem Etiği
- Teolojik Etik
- Normatif Etik
- Uygulamalı Etik (Doğru Cevap)
Soru 20
Bir baraj projesi nedeniyle küçük bir köy sular altında kalacaktır. Ancak bu baraj, milyonlarca insana elektrik ve su sağlayacaktır. Jeremy Bentham'ın faydacı (utilitarist) yaklaşımına göre bu durum nasıl değerlendirilmelidir?
- Her birey kendi çıkarını düşünmeli, ortak bir karar aranmamalıdır.
- En fazla sayıda insana, en büyük mutluluğu sağladığı için baraj yapılmalıdır. (Doğru Cevap)
- Doğal dengeyi bozduğu için bu eylem ahlak dışıdır.
- Köylülerin hakları kutsaldır, baraj yapılmamalıdır.
- Azınlığın acısı, çoğunluğun mutluluğundan daha önemlidir.
Soru 21
Sokrates'e göre 'Hiç kimse bilerek kötülük yapmaz, kötülük bilgi eksikliğinden kaynaklanır.' Bu düşünceye göre ahlaklı olmanın temel şartı nedir?
- Haz peşinde koşmak
- Acıdan kaçınmak
- Toplumsal kurallara uymak
- Bilgi ve erdem sahibi olmak (Doğru Cevap)
- Tanrı'nın emirlerini yerine getirmek
Soru 22
Aşağıdakilerden hangisi ahlak felsefesinin (etik) temel sorularından biri değildir?
- İnsan eylemlerinde özgür müdür?
- Evrensel bir ahlak yasası var mıdır?
- Varlığın ana maddesi (arkhe) nedir? (Doğru Cevap)
- 'İyi' ve 'Kötü'nün ölçütü nedir?
- Ahlaki eylemin amacı nedir?
Soru 23
Kant'ın 'Öyle davran ki, eyleminin ilkesi aynı zamanda evrensel bir yasa olsun' sözüyle vurguladığı temel düşünce nedir?
- Eylemlerimiz herkes için geçerli olabilecek bir kurala dayanmalıdır. (Doğru Cevap)
- Kişi sadece kendi mutluluğunu düşünmelidir.
- Fayda sağlayan her eylem ahlakidir.
- Yasalar toplumsal baskı ile oluşturulmalıdır.
- Ahlak yasası koşullara göre değişebilir.
Soru 24
Sartre'a göre, 'İnsan önce var olur, sonra kendi özünü kendisi yaratır.' İnsanın dünyada hazır bir karakterle gelmediğini, seçimleriyle kendini inşa ettiğini savunur. Bu görüşten yola çıkarak aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?
- İnsan özgürlüğe mahkumdur ve seçimlerinden sorumludur. (Doğru Cevap)
- İnsan kaderinin mahkumudur.
- Toplumun değerleri bireyin özünden daha önemlidir.
- İnsanın doğası değişmez bir yapıya sahiptir.
- Ahlaki değerler Tanrı tarafından belirlenmiştir.
Soru 25
Hangi kavram, bireyin yaptığı bir eylemin sonuçlarını üstlenmesi durumunu ifade eder?
- Erdem
- Yasa
- Niyet
- Sorumluluk (Doğru Cevap)
- Seçim
1 / 25
25:00
Klavye Kısayolları: Şıkları
A, B, C, D veya 1, 2, 3, 4 ile seçebilir, sorular arasında ← ve → tuşlarıyla gezinebilirsiniz. Dokunmatik Jestler: Sorular arasında geçiş yapmak için soru alanını sağa veya sola kaydırabilirsiniz.Bir esnaf, müşterilerine dürüst davranmasının nedenini 'Eğer hile yaparsam güven kaybederim ve işlerim bozulur' şeklinde açıklamaktadır. Kant'ın ödev ahlakı açısından bu esnafın davranışı değerlendirildiğinde aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Benzer Testleri Keşfet
Bir esnaf, müşterilerine dürüst davranmasının nedenini 'Eğer hile yaparsam güven kaybederim ve işlerim bozulur' şeklinde açıklamaktadır. Kant'ın ödev ahlakı açısından bu esnafın davranışı değerlendirildiğinde aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
- Esnaf, kategorik imperatife (kesin buyruk) göre hareket etmiştir.
- Önemli olan niyet değil, eylemin topluma sağladığı yarardır.
- Esnafın davranışı evrensel ahlak yasasına tamamen uygundur.
- Eylem, sonuç odaklı (faydacı) olduğu için ahlaki değerden yoksundur.
- Esnaf, ahlaki bir eylemde bulunmuştur çünkü dürüstlük erdemdir.
Doğru Cevap: B) Eylem, sonuç odaklı (faydacı) olduğu için ahlaki değerden yoksundur.
Çözüm: Kant'a göre bir eylemin ahlaki değeri, eylemin sonucuna veya kişisel çıkara değil, sadece 'ödev bilinciyle' yapılmasına bağlıdır. Çıkar gözetilerek yapılan eylemler ahlaki değildir.
John Stuart Mill'e göre bazı hazlar diğerlerinden daha kalitelidir. 'Huzurlu bir domuz olmaktansa, huzursuz bir Sokrates olmak yeğdir' sözüyle Mill neyi vurgulamaktadır?
- Zihinsel ve entelektüel hazların bedensel hazlara üstünlüğünü
- Felsefenin insanı mutsuz ettiğini
- Mutluluğun imkansız bir ideal olduğunu
- Cahil insanların daha mutlu olduğunu
- Bedensel hazların her şeyden önemli olduğunu
Doğru Cevap: B) Zihinsel ve entelektüel hazların bedensel hazlara üstünlüğünü
Çözüm: Mill, faydacılığı geliştirerek niteliksel haz ayrımı yapmış, yüksek zihinsel hazları daha değerli görmüştür.
Bergson'a göre ahlakın kaynağı akıl değil, 'sezgi'dir. Akıl statiktir, kurallar koyar; ancak sezgi dinamiktir ve insanı doğrudan iyiye yönlendirir. Bu yaklaşıma ne ad verilir?
- Nihilizm
- Hedonizm
- Pragmatizm
- Entüisyonizm
- Egzistansiyalizm
Doğru Cevap: A) Entüisyonizm
Çözüm: Sezgicilik (Entüisyonizm), ahlaki doğruların sezgi yoluyla kavranabileceğini savunur.
Epicurus'a göre hayatın amacı 'haz'dır. Ancak bu haz, anlık bedensel zevkler değil; ruhun dinginliği (ataraxia) ve acının yokluğudur. Bu görüşe göre aşağıdakilerden hangisi en yüksek hazdır?
- Sınırsızca yemek yemek ve eğlenmek
- Toplumda en yüksek makama ulaşmak
- Sürekli yeni maceralar peşinde koşmak
- Çok zengin olup her istediğini satın almak
- Kaygı ve korkudan uzak, sade bir yaşam sürmek
Doğru Cevap: C) Kaygı ve korkudan uzak, sade bir yaşam sürmek
Çözüm: Epicurusçu hedonizmde asıl haz, bedensel acının ve ruhsal huzursuzluğun giderilmesidir.
İndeterminizm görüşünü savunan bir kişi, determinizmin 'her şey önceden belirlenmiştir' iddiasına karşı hangi argümanı kullanabilir?
- İnsan, seçenekler arasından birini seçme ve irade gösterme gücüne sahiptir.
- Toplumsal baskı, insanın tüm kararlarını yönetir.
- İnsan kararlarını etkileyen hiçbir biyolojik faktör yoktur.
- Gelecek, geçmişin zorunlu bir sonucudur.
- Özgürlük, sadece yasalar çerçevesinde mümkündür.
Doğru Cevap: B) İnsan, seçenekler arasından birini seçme ve irade gösterme gücüne sahiptir.
Çözüm: İndeterminizm, insan iradesinin özgür olduğunu ve eylemlerin önceden belirlenmediğini savunur.
İnsanın eylemlerinde tamamen özgür olduğunu, onu kısıtlayan hiçbir doğaüstü veya toplumsal güç bulunmadığını, devletin bile bireyin özgürlüğünü kısıtlamaması gerektiğini savunan görüş aşağıdakilerden hangisidir?
- Determinizm
- Fatalizm
- Otodeterminizm
- Liberteryanizm
- Egoizm
Doğru Cevap: B) Liberteryanizm
Çözüm: Liberteryanizm, bireyin iradesinin ve özgürlüğünün her türlü otorite karşısında üstün olduğunu savunur.
Annesinin uyarısıyla ödevlerini yapan bir çocuk ile ödev yapmanın kendi gelişimi için gerekli olduğuna inanarak ödevlerini yapan bir çocuk arasındaki fark, ahlak felsefesindeki hangi kavram çiftiyle açıklanabilir?
- Haz - Acı
- Bencillik - Özgecilik
- Dışsal Denetim - Özerklik (Otonomi)
- Erdem - Bilgi
- Özgürlük - Kader
Doğru Cevap: B) Dışsal Denetim - Özerklik (Otonomi)
Çözüm: Kendi yasasını kendi koyan ve ona uyan birey özerktir (otonomdur). Baskıyla yapan ise heteronomdur (dışsal denetimlidir).
Spinoza'ya göre doğa ve Tanrı birdir. Her şey doğa yasalarına göre zorunlu olarak gerçekleşir. Bu evrende tesadüfe yer yoktur. Spinoza'nın bu görüşü ahlak felsefesindeki hangi yaklaşımla ilişkilendirilebilir?
- Liberteryanizm
- Otodeterminizm
- Hedonizm
- Determinizm
- İndeterminizm
Doğru Cevap: B) Determinizm
Çözüm: Determinizm, her olayın bir nedeni olduğunu ve evrende bir zorunluluk bulunduğunu savunur; bu da insanın mutlak özgürlüğünü reddeder.
Mevlana'nın 'Gel, ne olursan ol yine gel' çağrısı ve Yunus Emre'nin 'Yaratılanı severiz, Yaradan'dan ötürü' sözü evrensel ahlak yasasını hangi temele dayandırır?
- Akıl
- Korku
- Kanun
- Sevgi ve Hoşgörü
- Bilgi
Doğru Cevap: C) Sevgi ve Hoşgörü
Çözüm: Anadolu hümanizmi, ahlakın temeline insan sevgisini ve ilahi aşkı koyar.
Stoacı filozof Epiktetos şöyle der: 'Bizi üzen olaylar değil, o olaylar hakkındaki yargılarımızdır.' Bu görüşe göre ahlaki huzura nasıl ulaşılır?
- Dış dünyayı değiştirerek
- Duygularımızı sınırsızca yaşayarak
- Toplumdan tamamen kaçarak
- Daha fazla mal mülk edinerek
- Olaylar karşısındaki tutumumuzu ve irademizi kontrol ederek
Doğru Cevap: C) Olaylar karşısındaki tutumumuzu ve irademizi kontrol ederek
Çözüm: Stoa felsefesinde mutluluk, insanın kontrol edemeyeceği dış olaylara kayıtsız kalması ve kendi iradesine hakim olmasıyla mümkündür.
İnsanın ahlaki eylemlerinde 'kendi kararlarını verebilme yetisi' olarak tanımlanan, eğitim ve deneyimle gelişen özgürlük anlayışı hangisidir?
- Determinizm
- Otodeterminizm
- Fatalizm
- Nihilizm
- İndeterminizm
Doğru Cevap: C) Otodeterminizm
Çözüm: Otodeterminizm (Ahlaki Özerklik), insanın kendini geliştirerek özgürleşebileceğini savunur.
Farabi'ye göre mutluluğa ulaşmak için erdemli bir şehirde (el-Medinetü'l-Fazıla) yaşamak gerekir. Bu şehirde insanlar yardımlaşmalı ve yönetici bilge olmalıdır. Farabi'nin bu düşüncesi ahlakı hangi alanla ilişkilendirir?
- Siyaset
- Ekonomi
- Fizik
- Sanat
- Estetik
Doğru Cevap: B) Siyaset
Çözüm: Farabi, ahlak ile siyaseti iç içe görür; bireysel mutluluğun toplumsal düzenle mümkün olduğunu savunur.
Uygulamalı etik alanlarından biri olan 'Biyoetik', tıp ve biyoloji alanındaki gelişmelerin ahlaki boyutunu inceler. Aşağıdakilerden hangisi biyoetiğin tartışma konularından biri değildir?
- Genetik müdahale
- Yapay zeka algoritmalarının hızı
- Organ nakli etiği
- Ötenazi
- Klonlama
Doğru Cevap: D) Yapay zeka algoritmalarının hızı
Çözüm: Algoritma hızı teknik bir konudur; biyoetik canlı yaşamı ve tıbbi müdahalelerle ilgilenir.
Nietzsche, modern insanın köle ahlakından kurtulup kendi değerlerini yaratan 'Üstinsan'a dönüşmesi gerektiğini savunur. Ona göre mevcut ahlak sistemleri zayıfların güçlüleri bastırmak için uydurduğu kurallardır. Nietzsche'nin bu görüşü aşağıdakilerden hangisini reddeder?
- Yaşamın anlamını
- Geleneklerin sorgulanmasını
- Bireysel özgürlüğü
- Güç istencini
- Evrensel ahlak yasasının varlığını
Doğru Cevap: B) Evrensel ahlak yasasının varlığını
Çözüm: Nietzsche, herkes için geçerli olan ortak bir ahlak yasasını (evrensel ahlak) reddeder ve bunun bireyin yaratıcılığını öldürdüğünü savunur.
Aristoteles'e göre erdem, iki uç arasındaki orta yoldur. Örneğin cesaret; korkaklık ile delice atılganlık arasındaki dengedir. Buna göre, parasını harcarken 'savurganlık' ve 'cimrilik' arasında denge kuran birinin sahip olduğu erdem aşağıdakilerden hangisidir?
- Bilgelik
- Ölçülülük
- Adalet
- Cömertlik
- Dürüstlük
Doğru Cevap: C) Cömertlik
Çözüm: Aristoteles'in 'Altın Orta' kuramına göre, cömertlik; cimrilik (eksiklik) ile savurganlık (aşırılık) arasındaki erdemli orta yoldur.
Max Stirner, 'Biricik ve Mülkiyeti' adlı eserinde, bireyin üstünde hiçbir otorite, kutsal değer veya ahlaki kural tanımadığını belirtir. Bu yaklaşım aşağıdakilerden hangisiyle adlandırılır?
- Anarşist Egoizm
- Fenomenoloji
- Pozitivizm
- Stoacılık
- Sosyal Faydacılık
Doğru Cevap: A) Anarşist Egoizm
Çözüm: Stirner, bireyi merkeze alarak devlet, din ve ahlak gibi tüm kolektif yapıları reddeden bir egoizmi savunur.
Bir kişi yolda bulduğu parayı, kimsenin görmediğini bildiği halde sahibine teslim ederse, bu durum ahlak felsefesindeki hangi kavramla en iyi açıklanır?
- Haz
- Vicdan
- Belirlenim
- Özgürlük
- Sorumluluk
Doğru Cevap: C) Vicdan
Çözüm: Vicdan, bireyin kendi davranışlarını yargılayan içsel mahkeme veya ahlaki yetidir.
Thomas Hobbes'a göre 'İnsan insanın kurdudur.' Herkesin kendi çıkarını düşündüğü bir ortamda kaos hakim olur. Bu yüzden insanlar bir sözleşme ile yetkilerini bir otoriteye devrederler. Hobbes'un ahlak anlayışı için hangisi söylenebilir?
- İnsan doğuştan iyidir.
- Ahlak, bireysel bencillikten (egoizm) kaynaklanır.
- İnsan her zaman başkalarının iyiliğini düşünür.
- Erdem, bilgeliğin sonucudur.
- Evrensel ahlak yasası sevgiye dayanır.
Doğru Cevap: B) Ahlak, bireysel bencillikten (egoizm) kaynaklanır.
Çözüm: Hobbes, insanın doğası gereği bencil (egoist) olduğunu ve eylemlerinin temelinde kendini koruma güdüsü yattığını savunur.
Bir yapay zeka mühendisi, otonom bir aracın kaza anında sürücüyü mü yoksa yayayı mı koruması gerektiğine karar veren bir yazılım hazırlamaktadır. Bu durum etiğin hangi alt dalına girer?
- Meta-etik
- Erdem Etiği
- Teolojik Etik
- Normatif Etik
- Uygulamalı Etik
Doğru Cevap: B) Uygulamalı Etik
Çözüm: Güncel ve pratik sorunlara (teknoloji, çevre, tıp vb.) ahlaki ilkelerin uygulanması 'Uygulamalı Etik' alanıdır.
Bir baraj projesi nedeniyle küçük bir köy sular altında kalacaktır. Ancak bu baraj, milyonlarca insana elektrik ve su sağlayacaktır. Jeremy Bentham'ın faydacı (utilitarist) yaklaşımına göre bu durum nasıl değerlendirilmelidir?
- Her birey kendi çıkarını düşünmeli, ortak bir karar aranmamalıdır.
- En fazla sayıda insana, en büyük mutluluğu sağladığı için baraj yapılmalıdır.
- Doğal dengeyi bozduğu için bu eylem ahlak dışıdır.
- Köylülerin hakları kutsaldır, baraj yapılmamalıdır.
- Azınlığın acısı, çoğunluğun mutluluğundan daha önemlidir.
Doğru Cevap: C) En fazla sayıda insana, en büyük mutluluğu sağladığı için baraj yapılmalıdır.
Çözüm: Utilitarizm (Faydacılık), 'en çok sayıda insana en büyük mutluluğu' sağlayan eylemi ahlaki olarak doğru kabul eder.
Sokrates'e göre 'Hiç kimse bilerek kötülük yapmaz, kötülük bilgi eksikliğinden kaynaklanır.' Bu düşünceye göre ahlaklı olmanın temel şartı nedir?
- Haz peşinde koşmak
- Acıdan kaçınmak
- Toplumsal kurallara uymak
- Bilgi ve erdem sahibi olmak
- Tanrı'nın emirlerini yerine getirmek
Doğru Cevap: C) Bilgi ve erdem sahibi olmak
Çözüm: Sokrates için erdem ve bilgi özdeştir. Doğru bilgiye sahip olan kişi, doğru eylemde bulunur.
Aşağıdakilerden hangisi ahlak felsefesinin (etik) temel sorularından biri değildir?
- İnsan eylemlerinde özgür müdür?
- Evrensel bir ahlak yasası var mıdır?
- Varlığın ana maddesi (arkhe) nedir?
- 'İyi' ve 'Kötü'nün ölçütü nedir?
- Ahlaki eylemin amacı nedir?
Doğru Cevap: D) Varlığın ana maddesi (arkhe) nedir?
Çözüm: Arkhe sorusu ontolojinin (varlık felsefesi) temel sorusudur, etiğin değil.
Kant'ın 'Öyle davran ki, eyleminin ilkesi aynı zamanda evrensel bir yasa olsun' sözüyle vurguladığı temel düşünce nedir?
- Eylemlerimiz herkes için geçerli olabilecek bir kurala dayanmalıdır.
- Kişi sadece kendi mutluluğunu düşünmelidir.
- Fayda sağlayan her eylem ahlakidir.
- Yasalar toplumsal baskı ile oluşturulmalıdır.
- Ahlak yasası koşullara göre değişebilir.
Doğru Cevap: C) Eylemlerimiz herkes için geçerli olabilecek bir kurala dayanmalıdır.
Çözüm: Bu ilke Kant'ın 'Evrenselleştirilebilirlik' ilkesidir ve ahlaki eylemin testidir.
Sartre'a göre, 'İnsan önce var olur, sonra kendi özünü kendisi yaratır.' İnsanın dünyada hazır bir karakterle gelmediğini, seçimleriyle kendini inşa ettiğini savunur. Bu görüşten yola çıkarak aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?
- İnsan özgürlüğe mahkumdur ve seçimlerinden sorumludur.
- İnsan kaderinin mahkumudur.
- Toplumun değerleri bireyin özünden daha önemlidir.
- İnsanın doğası değişmez bir yapıya sahiptir.
- Ahlaki değerler Tanrı tarafından belirlenmiştir.
Doğru Cevap: C) İnsan özgürlüğe mahkumdur ve seçimlerinden sorumludur.
Çözüm: Egzistansiyalizm (Varoluşçuluk) akımına göre insan tamamen özgürdür ve bu özgürlük ona eylemlerinin tüm sorumluluğunu yükler.
Hangi kavram, bireyin yaptığı bir eylemin sonuçlarını üstlenmesi durumunu ifade eder?
- Erdem
- Yasa
- Niyet
- Sorumluluk
- Seçim
Doğru Cevap: B) Sorumluluk
Çözüm: Sorumluluk, özgür iradeyle yapılan eylemlerin sonuçlarını kabullenmektir.
