10. Sınıf Biyoloji Madde ve Enerji Akışı

Soru 1

Besin zinciri: Ot -> Çekirge -> Kurbağa -> Yılan -> Kartal şeklindedir. Ortama yılanlarla beslenen bir parazit türü girdiğinde ve yılan sayısını hızla azalttığında, hangi canlı popülasyonunun başlangıçta bu durumdan olumlu etkilenerek sayısının artması beklenir?

Hiçbiri
Kurbağa (Doğru Cevap)
Çekirge
Ot
Kartal

Soru 2

Bir ekosistemde ayrıştırıcı canlıların tamamının yok olduğu varsayılırsa, uzun vadede; I. Madde döngüsü durur, II. İnorganik madde sıkıntısı başlar, III. Organik atıklar birikir. durumlarından hangilerinin gerçekleşmesi beklenir?

II ve III
Yalnız I (Doğru Cevap)
I ve II
I ve III
I, II ve III

Soru 3

Su döngüsü sürecinde gerçekleşen; I. Terleme, II. Buharlaşma, III. Yoğunlaşma, IV. Fotosentez olaylarından hangileri suyun atmosferdeki miktarını artırıcı yönde etki yapar?

I ve II (Doğru Cevap)
II ve III
I, II ve IV
II, III ve IV
I, II, III ve IV

Soru 4

Bir besin ağında yer alan 'Kilit Taşı Tür' ile ilgili; I. Sayıca ekosistemin en fazla olan türüdür, II. Ekosistemden çıkarıldığında besin ağında büyük çökmelere neden olur, III. Sadece üreticiler arasından seçilir. ifadelerinden hangileri doğrudur?

Yalnız I
I ve II
I, II ve III
II ve III
Yalnız II (Doğru Cevap)

Soru 5

Karbon döngüsü ile ilgili; I. Kireç taşlarının aşınması, II. Fosil yakıtların yanması, III. Kemosentez, IV. Solunum olaylarından hangileri atmosferdeki karbondioksit (CO2) oranını artırır?

I, II, III ve IV
I ve II
I, II ve IV (Doğru Cevap)
II, III ve IV
III ve IV

Soru 6

Bir besin piramidinde üreticiden son tüketiciye doğru gidildikçe genellikle aşağıdakilerden hangisi artış gösterir?

Enerji dönüşüm verimliliği
Biyokütle (Toplam canlı ağırlığı)
Dokularda biriken zehirli madde miktarı (Doğru Cevap)
Birey sayısı
Aktarılan enerji miktarı

Soru 7

Ekosistemlerdeki enerji akışı ile ilgili aşağıda verilenlerden hangisi '10 yüzde kuralı'nı en iyi açıklar?

Bir ekosistemdeki türlerin %10'u üreticilerden oluşur.
Bir trofik düzeydeki enerjinin yaklaşık %10'u bir üst düzeye aktarılır. (Doğru Cevap)
Atmosferdeki azotun %10'u yıldırım olayları ile toprağa bağlanır.
Bir canlının yediği besinin %10'u dışkı ile atılır.
Güneş enerjisinin %10'u bitkiler tarafından fotosentezde kullanılır.

Soru 8

Aşağıdaki canlılardan hangisi, bir besin zincirinin tüm basamaklarındaki canlılarla doğrudan etkileşim halindedir ve organik atıkları inorganik maddelere dönüştürerek madde döngüsünün devamlılığını sağlar?

Kemosentetik bakteriler
Etçil kuşlar
Otçul memeliler
Ayrıştırıcılar (Saprofitler) (Doğru Cevap)
Birincil tüketiciler

Soru 9

Azot döngüsünde 'nitrifikasyon' süreci ile ilgili olarak aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Bu süreçte görev alan bakteriler genellikle kemosentetiktir.
Amonyağın bitkilerin kullanabileceği nitrat tuzlarına dönüşmesini sağlar.
İki aşamada gerçekleşir: nitrit oluşumu ve nitrat oluşumu.
Oksijensiz solunum yapan bakteriler tarafından gerçekleştirilir. (Doğru Cevap)
Toprak verimliliğini artıran bir süreçtir.

Soru 10

Bir orman ekosisteminde meydana gelen yangın sonrası üretici sayısının hızla azaldığı gözlenmiştir. Bu durumun ekosistemin karbon döngüsü üzerindeki etkisiyle ilgili aşağıdaki yorumlardan hangisi yapılabilir?

Atmosferdeki CO2 miktarının artmasına ve sera etkisinin güçlenmesine yol açar. (Doğru Cevap)
Tüketicilerin atmosfere verdiği karbondioksit miktarı artar.
Atmosferdeki karbondioksit miktarının azalmasına neden olur.
Fotosentez hızı artacağı için karbon döngüsü hızlanır.
Topraktaki karbonun atmosfere geçişi tamamen durur.

Soru 11

Bir ekosistemde türler arası etkileşimleri inceleyen bir biyolog, bir çekirge türünün sayısının aşırı artmasının mısır verimini düşürdüğünü, ancak bölgeye getirilen bir kuş türünün çekirgeleri avlayarak mısır verimini tekrar artırdığını gözlemlemiştir. Bu besin zinciri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Çekirgeler bu zincirdeki ikinci trofik düzeydedir. (Doğru Cevap)
Bu zincirde enerji akışı kuşlardan mısıra doğrudur.
Kuşlar birincil tüketici basamağında yer alır.
Mısır bitkisi güneş enerjisini doğrudan ısı enerjisine dönüştürür.
Kuş sayısının artması, mısır bitkisinin biyokütlesini azaltır.

Soru 12

Besin piramidinde aşağıdan yukarıya doğru gidildikçe birey sayısının azalmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Üst basamaklardaki canlıların daha uzun yaşaması
Üst basamaklardaki canlıların daha büyük olması
Alt basamaklardaki canlıların daha hızlı hareket etmesi
Üst basamaklardaki canlıların daha az yavru yapması
Üst basamaklara aktarılan enerji miktarının azalması (Doğru Cevap)

Soru 13

Aşağıdaki olaylardan hangisi atmosferdeki oksijen miktarının artmasına katkı sağlar?

Fosil yakıtların yanması
Yıldırım ve şimşek olayları
Canlıların hücresel solunum yapması
Saprofitlerin kokuşma yapması
Yeşil bitkilerin fotosentez yapması (Doğru Cevap)

Soru 14

Karbon döngüsünde yer alan 'karbon ayak izi' kavramı aşağıdakilerden hangisini ifade eder?

Denizlerin soğurduğu toplam karbon kapasitesini
Bitkilerin bir yılda havadan aldığı karbon miktarını
İnsan faaliyetleri sonucu atmosfere salınan sera gazlarının CO2 cinsinden karşılığını (Doğru Cevap)
Toprakta biriken fosil yakıt rezervlerini
Bir canlının vücudundaki toplam karbon miktarını

Soru 15

Azot döngüsünde görev alan bazı mikroorganizmalar ve gerçekleştirdikleri olaylar şunlardır: I. Nitrosomonas: Amonyağı nitrite dönüştürür. II. Rhizobium: Havadaki serbest azotu bağlar. III. Denitrifikasyon bakterileri: Nitratı azot gazına dönüştürür. IV. Saprofit mantarlar: Proteini amonyağa dönüştürür. Bu canlılardan hangilerinin faaliyeti, topraktaki bitkiler tarafından kullanılabilir azot miktarını doğrudan artırır?

I, II ve IV (Doğru Cevap)
I, II, III ve IV
I ve II
Yalnız II
II ve III

Soru 16

Bir su ekosisteminde aşırı gübre kullanımı sonucu 'ötrofikasyon' meydana gelmiştir. Bu süreçte gerçekleşen olayların sırası aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir? I. Sudaki oksijen miktarının azalması II. Alglerin aşırı çoğalması (alg patlaması) III. Işığın alt katmanlara ulaşamaması IV. Balık ölümlerinin başlaması

II - I - III - IV
I - II - III - IV
II - III - I - IV (Doğru Cevap)
III - II - I - IV
II - IV - III - I

Soru 17

Denitrifikasyon bakterilerinin bir ekosistemdeki aktivitesinin artması sonucunda aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmesi beklenir?

Üretici canlıların biyokütlesinin artması
Bitki gelişiminin hızlanması
Atmosferdeki serbest azot (N2) miktarının artması (Doğru Cevap)
Toprağın azot bakımından zenginleşmesi
Amonyak miktarının nitrata dönüşümünün hızlanması

Soru 18

Aşağıdaki inorganik maddelerden hangisi azot döngüsü sırasında bitkiler tarafından topraktan doğrudan alınarak amino asit sentezinde kullanılabilir?

Karbondioksit (CO2)
Azot gazı (N2)
Protein
Nitrat (NO3-) (Doğru Cevap)
Glikoz

Soru 19

Atmosferdeki karbondioksit miktarının artışı 'Küresel Isınma'ya neden olmaktadır. Aşağıdakilerden hangisi bu artışı durdurmaya veya yavaşlatmaya yönelik bir çözüm olamaz?

Hayvancılık faaliyetlerinin kontrolsüz bir şekilde artırılması (Doğru Cevap)
Ormanlık alanların korunması ve artırılması
Fosil yakıtlar yerine yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanılması
Sanayi tesislerine filtre takılması
Enerji tasarrufu sağlayan teknolojilere geçilmesi

Soru 20

Ekolojik piramitlerde 'biyokütle' (biomass) kavramı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Her bir trofik düzeydeki canlıların toplam kuru ağırlığıdır. (Doğru Cevap)
Bir canlının ömrü boyunca tükettiği besin miktarıdır.
Sadece üreticilerin sahip olduğu toplam ağırlıktır.
Enerji akışından bağımsız bir değişkendir.
Piramidin en üstünde her zaman en fazladır.

Soru 21

Bir göl ekosistemine sızan ağır metal (cıva) miktarının canlı dokularındaki birikimi incelenmiştir. Yapılan analizlerde fitoplanktonlar, zooplanktonlar, küçük balıklar ve balıkçıl kuşların dokularındaki cıva konsantrasyonları ölçülmüştür. Bu ekosistemde 'biyolojik birikim' yasasına göre, hangi canlı grubunda birim vücut ağırlığı başına düşen cıva miktarının en yüksek olması beklenir?

Göldeki su bitkileri
Zooplanktonlar
Balıkçıl kuşlar (Doğru Cevap)
Fitoplanktonlar
Küçük balıklar

Soru 22

Bir ekosistemdeki enerji piramidinde, üreticilerden son tüketicilere doğru gidildikçe aktarılan enerji miktarının azaldığı görülür. Bir araştırmacı, bir mısır tarlasındaki enerji akışını incelerken mısır bitkilerinin güneşten aldığı enerjinin sadece %1'ini kimyasal bağ enerjisine dönüştürebildiğini ve her trofik düzeyde enerjinin yaklaşık %90'ının ısı olarak kaybedildiğini saptamıştır. Buna göre, bu ekosistemdeki enerji akışı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Isı olarak kaybedilen enerji, ekosisteme geri kazandırılarak tekrar üreticiler tarafından kullanılabilir. (Doğru Cevap)
Trofik düzeyler arasındaki enerji kaybı, besin zincirindeki halka sayısını sınırlandırır.
Üreticilerin biyokütlesi genellikle tüketicilerin biyokütlesinden daha fazladır.
Enerji piramidinin en üst basamağındaki canlıya ulaşan toplam enerji miktarı en azdır.
Ayrıştırıcılar, her trofik düzeydeki organik atıklardan enerji elde edebilirler.

Soru 23

Ekosistemdeki enerji akışı ve madde döngüsü arasındaki temel fark aşağıdakilerden hangisidir?

Madde döngüsünde güneş enerjisine ihtiyaç duyulmaz.
Enerji akışı döngüseldir, madde akışı ise tek yönlüdür.
Madde döngüsü sadece karasal ekosistemlerde görülür.
Enerji akışında ayrıştırıcılar görev almaz.
Madde ekosistem içinde devir yapar, enerji ise ısı olarak sistemden ayrılır. (Doğru Cevap)

Soru 24

Bir çiftçi, tarlasındaki verimi artırmak için her yıl aynı ürünü ekmek yerine bir yıl baklagil, ertesi yıl tahıl ekmektedir (münavebeli ekim). Bu uygulamanın temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?

Topraktaki ayrıştırıcı sayısını azaltmak
Topraktaki su miktarını korumak
Zararlı böceklerin çoğalmasını engellemek
Baklagil köklerindeki bakteriler sayesinde toprağı azotça zenginleştirmek (Doğru Cevap)
Karbon döngüsünü hızlandırarak fotosentezi artırmak

Soru 25

Baklagillerin köklerinde yaşayan Rhizobium cinsi bakterilerin faaliyetleri engellenirse, bu durumdan öncelikle hangi döngü ve hangi canlı grubu olumsuz etkilenir?

Su döngüsü - Ağaçlar
Karbon döngüsü - Otçullar
Azot döngüsü - Bitkiler (Doğru Cevap)
Azot döngüsü - Denitrifikasyon bakterileri
Fosfor döngüsü - Ayrıştırıcılar

1 / 25

25:00

1 (1)

Testi nasıl buldun? Puanla!

Benzer Testleri Keşfet

10. Sınıf Biyoloji Madde Döngüleri

10. Sınıf Biyoloji Güncel Çevre Sorunları

10. Sınıf Biyoloji Biyoçeşitlilik

Besin zinciri: Ot -> Çekirge -> Kurbağa -> Yılan -> Kartal şeklindedir. Ortama yılanlarla beslenen bir parazit türü girdiğinde ve yılan sayısını hızla azalttığında, hangi canlı popülasyonunun başlangıçta bu durumdan olumlu etkilenerek sayısının artması beklenir?

Hiçbiri
Kurbağa
Çekirge
Ot
Kartal

Doğru Cevap: C) Kurbağa

Çözüm: Yılanlar kurbağalarla beslenir. Yılan sayısı azalırsa, kurbağalar üzerindeki av baskısı azalır ve kurbağa popülasyonu başlangıçta artış gösterir.

Bir ekosistemde ayrıştırıcı canlıların tamamının yok olduğu varsayılırsa, uzun vadede; I. Madde döngüsü durur, II. İnorganik madde sıkıntısı başlar, III. Organik atıklar birikir. durumlarından hangilerinin gerçekleşmesi beklenir?

II ve III
Yalnız I
I ve II
I ve III
I, II ve III

Doğru Cevap: E) I, II ve III

Çözüm: Ayrıştırıcılar olmazsa organik maddeler inorganiğe dönüşemez. Bu durum hem atık birikimine hem de üreticiler için gerekli olan hammadde (inorganik madde) eksikliğine, dolayısıyla döngünün durmasına yol açar.

Su döngüsü sürecinde gerçekleşen; I. Terleme, II. Buharlaşma, III. Yoğunlaşma, IV. Fotosentez olaylarından hangileri suyun atmosferdeki miktarını artırıcı yönde etki yapar?

I ve II
II ve III
I, II ve IV
II, III ve IV
I, II, III ve IV

Doğru Cevap: A) I ve II

Çözüm: Terleme ve buharlaşma, suyu sıvı halden gaz haline getirerek atmosfere verir. Yoğunlaşma yağışa neden olur (atmosferden uzaklaştırır), fotosentez ise suyu hammadde olarak tüketir.

Bir besin ağında yer alan 'Kilit Taşı Tür' ile ilgili; I. Sayıca ekosistemin en fazla olan türüdür, II. Ekosistemden çıkarıldığında besin ağında büyük çökmelere neden olur, III. Sadece üreticiler arasından seçilir. ifadelerinden hangileri doğrudur?

Yalnız I
I ve II
I, II ve III
II ve III
Yalnız II

Doğru Cevap: B) Yalnız II

Çözüm: Kilit taşı türler sayıca çok olmasalar bile ekosistemin yapısını dengede tutarlar. Çıkarıldıklarında ekosistem dengesi bozulur. Üretici, tüketici veya ayrıştırıcı olabilirler (Örn: Su samuru).

Karbon döngüsü ile ilgili; I. Kireç taşlarının aşınması, II. Fosil yakıtların yanması, III. Kemosentez, IV. Solunum olaylarından hangileri atmosferdeki karbondioksit (CO2) oranını artırır?

I, II, III ve IV
I ve II
I, II ve IV
II, III ve IV
III ve IV

Doğru Cevap: C) I, II ve IV

Çözüm: Yanma, solunum ve kireç taşlarının aşınması atmosfere CO2 verir. Kemosentez ve fotosentez ise CO2'yi kullanarak besin üretir, yani atmosferdeki CO2'yi azaltır.

Bir besin piramidinde üreticiden son tüketiciye doğru gidildikçe genellikle aşağıdakilerden hangisi artış gösterir?

Enerji dönüşüm verimliliği
Biyokütle (Toplam canlı ağırlığı)
Dokularda biriken zehirli madde miktarı
Birey sayısı
Aktarılan enerji miktarı

Doğru Cevap: D) Dokularda biriken zehirli madde miktarı

Çözüm: Üst basamaklara çıkıldıkça biyokütle, birey sayısı ve aktarılan enerji azalırken, biyolojik birikim (zehirli maddeler) artar.

Ekosistemlerdeki enerji akışı ile ilgili aşağıda verilenlerden hangisi '10 yüzde kuralı'nı en iyi açıklar?

Bir ekosistemdeki türlerin %10'u üreticilerden oluşur.
Bir trofik düzeydeki enerjinin yaklaşık %10'u bir üst düzeye aktarılır.
Atmosferdeki azotun %10'u yıldırım olayları ile toprağa bağlanır.
Bir canlının yediği besinin %10'u dışkı ile atılır.
Güneş enerjisinin %10'u bitkiler tarafından fotosentezde kullanılır.

Doğru Cevap: B) Bir trofik düzeydeki enerjinin yaklaşık %10'u bir üst düzeye aktarılır.

Çözüm: Ekolojik piramitlerde enerjinin büyük kısmı (%90) ısı, metabolizma ve atık olarak kaybedilirken, sadece yaklaşık %10'luk kısmı bir sonraki beslenme basamağına iletilir.

Aşağıdaki canlılardan hangisi, bir besin zincirinin tüm basamaklarındaki canlılarla doğrudan etkileşim halindedir ve organik atıkları inorganik maddelere dönüştürerek madde döngüsünün devamlılığını sağlar?

Kemosentetik bakteriler
Etçil kuşlar
Otçul memeliler
Ayrıştırıcılar (Saprofitler)
Birincil tüketiciler

Doğru Cevap: C) Ayrıştırıcılar (Saprofitler)

Çözüm: Ayrıştırıcılar, besin piramidinin her basamağında bulunur. Ölü organizmaları ve atıkları parçalayarak inorganik maddeleri doğaya geri kazandırırlar.

Azot döngüsünde 'nitrifikasyon' süreci ile ilgili olarak aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Bu süreçte görev alan bakteriler genellikle kemosentetiktir.
Amonyağın bitkilerin kullanabileceği nitrat tuzlarına dönüşmesini sağlar.
İki aşamada gerçekleşir: nitrit oluşumu ve nitrat oluşumu.
Oksijensiz solunum yapan bakteriler tarafından gerçekleştirilir.
Toprak verimliliğini artıran bir süreçtir.

Doğru Cevap: D) Oksijensiz solunum yapan bakteriler tarafından gerçekleştirilir.

Çözüm: Nitrifikasyon bakterileri (Nitrosomonas ve Nitrobacter) zorunlu aerobiktir, yani yaşamları için oksijene ihtiyaç duyarlar.

Bir orman ekosisteminde meydana gelen yangın sonrası üretici sayısının hızla azaldığı gözlenmiştir. Bu durumun ekosistemin karbon döngüsü üzerindeki etkisiyle ilgili aşağıdaki yorumlardan hangisi yapılabilir?

Atmosferdeki CO2 miktarının artmasına ve sera etkisinin güçlenmesine yol açar.
Tüketicilerin atmosfere verdiği karbondioksit miktarı artar.
Atmosferdeki karbondioksit miktarının azalmasına neden olur.
Fotosentez hızı artacağı için karbon döngüsü hızlanır.
Topraktaki karbonun atmosfere geçişi tamamen durur.

Doğru Cevap: C) Atmosferdeki CO2 miktarının artmasına ve sera etkisinin güçlenmesine yol açar.

Çözüm: Üreticiler (bitkiler) fotosentez ile atmosferdeki CO2'yi tüketirler. Sayıları azalınca CO2 tüketimi azalır, ayrıca yangın sırasında yanma tepkimesiyle atmosfere yoğun CO2 salınır.

Bir ekosistemde türler arası etkileşimleri inceleyen bir biyolog, bir çekirge türünün sayısının aşırı artmasının mısır verimini düşürdüğünü, ancak bölgeye getirilen bir kuş türünün çekirgeleri avlayarak mısır verimini tekrar artırdığını gözlemlemiştir. Bu besin zinciri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Çekirgeler bu zincirdeki ikinci trofik düzeydedir.
Bu zincirde enerji akışı kuşlardan mısıra doğrudur.
Kuşlar birincil tüketici basamağında yer alır.
Mısır bitkisi güneş enerjisini doğrudan ısı enerjisine dönüştürür.
Kuş sayısının artması, mısır bitkisinin biyokütlesini azaltır.

Doğru Cevap: B) Çekirgeler bu zincirdeki ikinci trofik düzeydedir.

Çözüm: Besin zinciri: Mısır (1. Trofik Düzey/Üretici) -> Çekirge (2. Trofik Düzey/1. Tüketici) -> Kuş (3. Trofik Düzey/2. Tüketici). Bu nedenle çekirgeler ikinci trofik düzeydedir.

Besin piramidinde aşağıdan yukarıya doğru gidildikçe birey sayısının azalmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Üst basamaklardaki canlıların daha uzun yaşaması
Üst basamaklardaki canlıların daha büyük olması
Alt basamaklardaki canlıların daha hızlı hareket etmesi
Üst basamaklardaki canlıların daha az yavru yapması
Üst basamaklara aktarılan enerji miktarının azalması

Doğru Cevap: B) Üst basamaklara aktarılan enerji miktarının azalması

Çözüm: Her basamakta enerjinin %90'ı kaybedildiği için, üst basamaklardaki canlıları destekleyecek enerji miktarı azalır. Bu da doğal olarak daha az bireyin hayatta kalabilmesine izin verir.

Aşağıdaki olaylardan hangisi atmosferdeki oksijen miktarının artmasına katkı sağlar?

Fosil yakıtların yanması
Yıldırım ve şimşek olayları
Canlıların hücresel solunum yapması
Saprofitlerin kokuşma yapması
Yeşil bitkilerin fotosentez yapması

Doğru Cevap: D) Yeşil bitkilerin fotosentez yapması

Çözüm: Fotosentez sürecinde suyun fotolizi sonucu atmosfere oksijen verilir. Diğer seçenekler oksijeni tüketir veya oksijen miktarı üzerinde doğrudan bir artışa neden olmaz.

Karbon döngüsünde yer alan 'karbon ayak izi' kavramı aşağıdakilerden hangisini ifade eder?

Denizlerin soğurduğu toplam karbon kapasitesini
Bitkilerin bir yılda havadan aldığı karbon miktarını
İnsan faaliyetleri sonucu atmosfere salınan sera gazlarının CO2 cinsinden karşılığını
Toprakta biriken fosil yakıt rezervlerini
Bir canlının vücudundaki toplam karbon miktarını

Doğru Cevap: C) İnsan faaliyetleri sonucu atmosfere salınan sera gazlarının CO2 cinsinden karşılığını

Çözüm: Karbon ayak izi, bireylerin veya kurumların ulaşım, ısınma, tüketim gibi faaliyetleri sonucu atmosfere saldıkları CO2 miktarının bir ölçüsüdür.

Azot döngüsünde görev alan bazı mikroorganizmalar ve gerçekleştirdikleri olaylar şunlardır: I. Nitrosomonas: Amonyağı nitrite dönüştürür. II. Rhizobium: Havadaki serbest azotu bağlar. III. Denitrifikasyon bakterileri: Nitratı azot gazına dönüştürür. IV. Saprofit mantarlar: Proteini amonyağa dönüştürür. Bu canlılardan hangilerinin faaliyeti, topraktaki bitkiler tarafından kullanılabilir azot miktarını doğrudan artırır?

I, II ve IV
I, II, III ve IV
I ve II
Yalnız II
II ve III

Doğru Cevap: D) I, II ve IV

Çözüm: Rhizobium azotu bağlayarak toprağa kazandırır. Saprofitler amonyak oluşturur, Nitrosomonas ise bu amonyağı nitrit/nitrata dönüştürerek bitkinin alabileceği forma sokar. Denitrifikasyon ise azotu atmosfere vererek topraktaki azotu azaltır.

Bir su ekosisteminde aşırı gübre kullanımı sonucu 'ötrofikasyon' meydana gelmiştir. Bu süreçte gerçekleşen olayların sırası aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir? I. Sudaki oksijen miktarının azalması II. Alglerin aşırı çoğalması (alg patlaması) III. Işığın alt katmanlara ulaşamaması IV. Balık ölümlerinin başlaması

II - I - III - IV
I - II - III - IV
II - III - I - IV
III - II - I - IV
II - IV - III - I

Doğru Cevap: A) II - III - I - IV

Çözüm: Gübreyle gelen azot/fosfor algleri artırır (II). Alg tabakası ışığı keser (III). Alt kısımdaki bitkiler ölür ve ayrıştırıcı faaliyeti artarak oksijeni tüketir (I). Oksijensizlik balık ölümlerine yol açar (IV).

Denitrifikasyon bakterilerinin bir ekosistemdeki aktivitesinin artması sonucunda aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmesi beklenir?

Üretici canlıların biyokütlesinin artması
Bitki gelişiminin hızlanması
Atmosferdeki serbest azot (N2) miktarının artması
Toprağın azot bakımından zenginleşmesi
Amonyak miktarının nitrata dönüşümünün hızlanması

Doğru Cevap: C) Atmosferdeki serbest azot (N2) miktarının artması

Çözüm: Denitrifikasyon, topraktaki nitratın tekrar serbest azot gazına (N2) dönüştürülüp atmosfere verilmesi işlemidir.

Aşağıdaki inorganik maddelerden hangisi azot döngüsü sırasında bitkiler tarafından topraktan doğrudan alınarak amino asit sentezinde kullanılabilir?

Karbondioksit (CO2)
Azot gazı (N2)
Protein
Nitrat (NO3-)
Glikoz

Doğru Cevap: B) Nitrat (NO3-)

Çözüm: Bitkiler atmosferdeki serbest azotu (N2) kullanamazlar. Azotu topraktan amonyum (NH4+) veya nitrat (NO3-) iyonları şeklinde alarak organik madde sentezinde kullanırlar.

Atmosferdeki karbondioksit miktarının artışı 'Küresel Isınma'ya neden olmaktadır. Aşağıdakilerden hangisi bu artışı durdurmaya veya yavaşlatmaya yönelik bir çözüm olamaz?

Hayvancılık faaliyetlerinin kontrolsüz bir şekilde artırılması
Ormanlık alanların korunması ve artırılması
Fosil yakıtlar yerine yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanılması
Sanayi tesislerine filtre takılması
Enerji tasarrufu sağlayan teknolojilere geçilmesi

Doğru Cevap: D) Hayvancılık faaliyetlerinin kontrolsüz bir şekilde artırılması

Çözüm: Endüstriyel hayvancılık, özellikle geviş getiren hayvanların salgıladığı metan gazı ve yem üretimi için yapılan ormansızlaştırma nedeniyle sera etkisini artırır.

Ekolojik piramitlerde 'biyokütle' (biomass) kavramı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Her bir trofik düzeydeki canlıların toplam kuru ağırlığıdır.
Bir canlının ömrü boyunca tükettiği besin miktarıdır.
Sadece üreticilerin sahip olduğu toplam ağırlıktır.
Enerji akışından bağımsız bir değişkendir.
Piramidin en üstünde her zaman en fazladır.

Doğru Cevap: B) Her bir trofik düzeydeki canlıların toplam kuru ağırlığıdır.

Çözüm: Biyokütle, belirli bir zamanda bir basamakta bulunan canlıların toplam kuru ağırlığını ifade eder ve genellikle tabandan tavana doğru azalır.

Bir göl ekosistemine sızan ağır metal (cıva) miktarının canlı dokularındaki birikimi incelenmiştir. Yapılan analizlerde fitoplanktonlar, zooplanktonlar, küçük balıklar ve balıkçıl kuşların dokularındaki cıva konsantrasyonları ölçülmüştür. Bu ekosistemde 'biyolojik birikim' yasasına göre, hangi canlı grubunda birim vücut ağırlığı başına düşen cıva miktarının en yüksek olması beklenir?

Göldeki su bitkileri
Zooplanktonlar
Balıkçıl kuşlar
Fitoplanktonlar
Küçük balıklar

Doğru Cevap: D) Balıkçıl kuşlar

Çözüm: Biyolojik birikim (zehirli madde birikimi), besin zincirinin üst basamaklarına (son tüketicilere) doğru gidildikçe artar. Balıkçıl kuşlar bu zincirin en üstünde yer aldığı için en fazla birikim onlarda görülür.

Bir ekosistemdeki enerji piramidinde, üreticilerden son tüketicilere doğru gidildikçe aktarılan enerji miktarının azaldığı görülür. Bir araştırmacı, bir mısır tarlasındaki enerji akışını incelerken mısır bitkilerinin güneşten aldığı enerjinin sadece %1'ini kimyasal bağ enerjisine dönüştürebildiğini ve her trofik düzeyde enerjinin yaklaşık %90'ının ısı olarak kaybedildiğini saptamıştır. Buna göre, bu ekosistemdeki enerji akışı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Isı olarak kaybedilen enerji, ekosisteme geri kazandırılarak tekrar üreticiler tarafından kullanılabilir.
Trofik düzeyler arasındaki enerji kaybı, besin zincirindeki halka sayısını sınırlandırır.
Üreticilerin biyokütlesi genellikle tüketicilerin biyokütlesinden daha fazladır.
Enerji piramidinin en üst basamağındaki canlıya ulaşan toplam enerji miktarı en azdır.
Ayrıştırıcılar, her trofik düzeydeki organik atıklardan enerji elde edebilirler.

Doğru Cevap: B) Isı olarak kaybedilen enerji, ekosisteme geri kazandırılarak tekrar üreticiler tarafından kullanılabilir.

Çözüm: Ekosistemlerde madde döngüseldir ancak enerji akışı tek yönlüdür. Isı olarak çevreye yayılan enerji geri kazanılamaz ve tekrar fotosentezde kullanılamaz.

Ekosistemdeki enerji akışı ve madde döngüsü arasındaki temel fark aşağıdakilerden hangisidir?

Madde döngüsünde güneş enerjisine ihtiyaç duyulmaz.
Enerji akışı döngüseldir, madde akışı ise tek yönlüdür.
Madde döngüsü sadece karasal ekosistemlerde görülür.
Enerji akışında ayrıştırıcılar görev almaz.
Madde ekosistem içinde devir yapar, enerji ise ısı olarak sistemden ayrılır.

Doğru Cevap: C) Madde ekosistem içinde devir yapar, enerji ise ısı olarak sistemden ayrılır.

Çözüm: Maddeler (karbon, azot, su) sürekli ekosistem içinde dönüştürülerek tekrar kullanılır. Ancak enerji, güneşten gelir ve trofik düzeyler arasında aktarılırken bir kısmı ısı olarak evrene yayılır, geri döndürülemez.

Bir çiftçi, tarlasındaki verimi artırmak için her yıl aynı ürünü ekmek yerine bir yıl baklagil, ertesi yıl tahıl ekmektedir (münavebeli ekim). Bu uygulamanın temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?

Topraktaki ayrıştırıcı sayısını azaltmak
Topraktaki su miktarını korumak
Zararlı böceklerin çoğalmasını engellemek
Baklagil köklerindeki bakteriler sayesinde toprağı azotça zenginleştirmek
Karbon döngüsünü hızlandırarak fotosentezi artırmak

Doğru Cevap: C) Baklagil köklerindeki bakteriler sayesinde toprağı azotça zenginleştirmek

Çözüm: Baklagiller (fasulye, mercimek vb.) köklerindeki Rhizobium bakterileri aracılığıyla havadan azot bağlar. Bu, toprağın doğal yollarla gübrelenmesini sağlar.

Baklagillerin köklerinde yaşayan Rhizobium cinsi bakterilerin faaliyetleri engellenirse, bu durumdan öncelikle hangi döngü ve hangi canlı grubu olumsuz etkilenir?

Su döngüsü - Ağaçlar
Karbon döngüsü - Otçullar
Azot döngüsü - Bitkiler
Azot döngüsü - Denitrifikasyon bakterileri
Fosfor döngüsü - Ayrıştırıcılar

Doğru Cevap: C) Azot döngüsü - Bitkiler

Çözüm: Rhizobium bakterileri havanın serbest azotunu bağlayarak bitkilerin (özellikle baklagillerin) kullanımına sunar. Bu bakteriler olmazsa bitkiler azot ihtiyacını karşılamakta zorlanır.