8. Sınıf Türkçe Cümle Türleri 1
Soru 1
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'yan cümlecik' (fiilimsi) temel cümlenin nesnesi görevindedir?
- Gülmek herkese çok yakışıyor.
- Eve gidince dinleneceğim.
- Koşan çocuk aniden düştü.
- Kitap okumayı çok seviyorum. (Doğru Cevap)
Soru 2
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birden çok yan cümlecik (fiilimsi) vardır?
- Yarın sabah erkenden kalkmalıyız.
- Ağlayan çocuk susturuldu.
- Gelirken bakkaldan ekmek almayı unutma. (Doğru Cevap)
- Güzel günler bizi bekliyor.
Soru 3
'Onu gördüğümde ne yapacağımı şaşırdım.' cümlesi için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
- Yapısına göre basittir. (Doğru Cevap)
- Fiil cümlesidir.
- Olumlu bir cümledir.
- Kurallı bir cümledir.
Soru 4
Bir doğa belgeselinden alınan şu metindeki cümlelerden hangisi 'kurallı bir fiil cümlesi'dir?
- Yağmurun başlamasıyla canlandı tüm doğa.
- Gökyüzünde süzülen kartalın kanatları çok genişti.
- Ormanın derinliklerinde yankılanan sesler ürkütücüydü.
- Avını bekleyen aslan, otların arasında gizleniyordu. (Doğru Cevap)
Soru 5
Derya, arkadaşına şu mesajı atmıştır: 'Seni dün okulda göremedim, hastalandığını duyunca çok üzüldüm.' Bu cümle yapısına göre aşağıdakilerden hangisine girer?
- Birleşik cümle
- Sıralı cümle (Doğru Cevap)
- Bağlı cümle
- Basit cümle
Soru 6
Aşağıdaki cümlelerin hangisi yüklemin türü bakımından diğerlerinden farklıdır?
- Tek amacım başarılı olmaktı.
- Yanındaki çanta oldukça ağırdı.
- Bu yolun sonu çok karanlık.
- Kedisi her gün balkonda uyurdu. (Doğru Cevap)
Soru 7
Aşağıdaki cümlelerden hangisi 'biçimce olumsuz, anlamca olumlu' bir cümledir?
- Ne arayan var ne de soran.
- Bu zor soruyu çözemeyecek değilim. (Doğru Cevap)
- Artık buralara uğramaz oldu.
- Söylediklerini hiç duymadım.
Soru 8
(1) Bu sabah erkenden uyandım. (2) Pencereyi açıp derin bir nefes aldım. (3) Hava çok serindi. (4) Kuşlar cıvıldıyordu ağaçlarda.
Numaralanmış cümlelerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
- 3. cümle yüklemin türüne göre isim cümlesidir.
- 1. cümle kurallı bir fiil cümlesidir.
- 2. cümle yapısına göre birleşiktir.
- 4. cümle kurallı bir cümledir. (Doğru Cevap)
Soru 9
Aşağıdaki paragrafta numaralanmış cümlelerden hangisi 'yapısına göre fiilimsi bulunan (birleşik) cümle' örneğidir?
(1) Güneş dağların arkasından yavaşça çekildi. (2) Köyün dar sokaklarında derin bir sessizlik hâkimdi. (3) Akşamın serinliğiyle birlikte eve dönen köylüler yorgundu. (4) Herkes sofranın başında toplanmıştı.
- 3 (Doğru Cevap)
- 4
- 1
- 2
Soru 10
Eksiltili cümle, yüklemi söylenmemiş cümledir. Buna göre aşağıdakilerden hangisi eksiltili bir cümledir?
- Gökyüzü bugün her zamankinden daha parlak.
- Bir yanda masmavi deniz, öte yanda yemyeşil ormanlar... (Doğru Cevap)
- Dışarıda dondurucu bir soğuk vardı.
- Çocuklar bahçede neşeyle koşturuyor.
Soru 11
Aşağıdaki trafik uyarı levhalarından hangisi 'anlamına göre olumsuz' bir cümledir?
- Yaya geçidinde durunuz.
- Yol yapım çalışması var.
- Hız sınırını aşmayınız. (Doğru Cevap)
- Emniyet kemerinizi takın.
Soru 12
Bir kütüphanenin girişinde şu tabela asılıdır: 'Kitaplar sessiz dostlardır; onlarla konuşmak için kalbinizi açmanız yeterlidir.' Bu cümledeki altı çizili bölümün (Kitaplar sessiz dostlardır) türü aşağıdakilerden hangisidir?
- Yapısına göre basit bir cümledir.
- Yüklemin yerine göre devrik cümledir.
- Yüklemin türüne göre isim cümlesidir. (Doğru Cevap)
- Yüklemin türüne göre fiil cümlesidir.
Soru 13
Aşağıdaki cümlelerin hangisi 'yüklemin yerine göre diğerlerinden farklıdır'?
- Kitap okumak en büyük tutkusuydu onun.
- Gözlerindeki ışık umut veriyordu bize.
- Bahar gelince çiçek açar tüm ağaçlar.
- Yarın sabah erkenden yola çıkacağız. (Doğru Cevap)
Soru 14
Aşağıdaki cümlelerin hangisi 'anlamına göre soru cümlesi' olduğu halde cevap gerektirmez (sözde soru cümlesidir)?
- Yarın akşam bize gelecek misin?
- Bu iyiliğini hiç unutur muyum? (Doğru Cevap)
- Hangi kitabı okumamı önerirsin?
- Sınav sonuçları ne zaman açıklanacak?
Soru 15
Aşağıdakilerden hangisi 'bağımlı sıralı' bir cümledir? (Öge ortaklığı olan sıralı cümle)
- Annem yemek yaptı, biz yedik.
- Kapı açıldı, içeri rüzgar girdi.
- Çocuk kitabı aldı, dikkatle okudu. (Doğru Cevap)
- Yağmur yağdı, her yer ıslandı.
Soru 16
Bir yemek tarifinde şu ifade geçmektedir: 'Soğanları ince ince doğrayın ve tencerede pembeleşinceye kadar kavurun.' Bu cümlenin yapısı aşağıdakilerden hangisidir?
- Sıralı cümle
- Birleşik cümle
- Bağlı cümle (Doğru Cevap)
- Basit cümle
Soru 17
Hangi atasözü yapısına göre 'sıralı cümle' örneğidir?
- Damlaya damlaya göl olur.
- Mart kapıdan baktırır, kazma kürek yaktırır. (Doğru Cevap)
- Ak akçe kara gün içindir.
- İyilik eden iyilik bulur.
Soru 18
Bir reklam sloganı: 'Hayal et, biz gerçekleştirelim.' Bu sloganın cümle yapısı aşağıdakilerden hangisidir?
- Basit cümle
- Birleşik cümle
- Bağlı cümle
- Sıralı cümle (Doğru Cevap)
Soru 19
'Dün gece yağan kar her yeri beyaza bürüdü.' cümlesinin özellikleri hangi seçenekte doğru verilmiştir?
- İsim cümlesi - Devrik - Basit - Olumlu
- Fiil cümlesi - Kurallı - Birleşik - Olumlu (Doğru Cevap)
- İsim cümlesi - Kurallı - Birleşik - Olumlu
- Fiil cümlesi - Kurallı - Basit - Olumsuz
Soru 20
Bir öğrenci 'isim cümlesi' konusunu çalışırken şu örneği defterine yazmıştır: 'En sevdiğim aktivite hafta sonları uzun yürüyüşler yapmaktır.' Bu cümleyle ilgili yapılan yorumlardan hangisi doğrudur?
- İçinde fiilimsi olmadığı için basit bir cümledir.
- Yüklemi 'yapmaktır' olan bir isim cümlesidir. (Doğru Cevap)
- Yüklemi fiil olduğu için fiil cümlesidir.
- Devrik bir cümledir.
1 / 20
20:00
Klavye Kısayolları: Şıkları
A, B, C, D veya 1, 2, 3, 4 ile seçebilir, sorular arasında ← ve → tuşlarıyla gezinebilirsiniz. Dokunmatik Jestler: Sorular arasında geçiş yapmak için soru alanını sağa veya sola kaydırabilirsiniz.Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'yan cümlecik' (fiilimsi) temel cümlenin nesnesi görevindedir?
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'yan cümlecik' (fiilimsi) temel cümlenin nesnesi görevindedir?
- Gülmek herkese çok yakışıyor.
- Eve gidince dinleneceğim.
- Koşan çocuk aniden düştü.
- Kitap okumayı çok seviyorum.
Doğru Cevap: B) Kitap okumayı çok seviyorum.
Çözüm: B seçeneğinde 'okumayı' fiilimsisi 'Neyi seviyorum?' sorusuna cevap vererek nesne görevini üstlenmiştir.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birden çok yan cümlecik (fiilimsi) vardır?
- Yarın sabah erkenden kalkmalıyız.
- Ağlayan çocuk susturuldu.
- Gelirken bakkaldan ekmek almayı unutma.
- Güzel günler bizi bekliyor.
Doğru Cevap: A) Gelirken bakkaldan ekmek almayı unutma.
Çözüm: A seçeneğinde 'gelirken' (zarf-fiil) ve 'almayı' (isim-fiil) olmak üzere iki adet fiilimsi bulunmaktadır.
'Onu gördüğümde ne yapacağımı şaşırdım.' cümlesi için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
- Yapısına göre basittir.
- Fiil cümlesidir.
- Olumlu bir cümledir.
- Kurallı bir cümledir.
Doğru Cevap: C) Yapısına göre basittir.
Çözüm: Cümle içinde 'gördüğümde' ve 'yapacağımı' fiilimsileri olduğu için bu cümle basit değil, birleşiktir.
Bir doğa belgeselinden alınan şu metindeki cümlelerden hangisi 'kurallı bir fiil cümlesi'dir?
- Yağmurun başlamasıyla canlandı tüm doğa.
- Gökyüzünde süzülen kartalın kanatları çok genişti.
- Ormanın derinliklerinde yankılanan sesler ürkütücüydü.
- Avını bekleyen aslan, otların arasında gizleniyordu.
Doğru Cevap: B) Avını bekleyen aslan, otların arasında gizleniyordu.
Çözüm: B seçeneğinde yüklem 'gizleniyordu' fiildir ve sondadır. A ve C isim cümlesidir, D ise devrik bir fiil cümlesidir.
Derya, arkadaşına şu mesajı atmıştır: 'Seni dün okulda göremedim, hastalandığını duyunca çok üzüldüm.' Bu cümle yapısına göre aşağıdakilerden hangisine girer?
- Birleşik cümle
- Sıralı cümle
- Bağlı cümle
- Basit cümle
Doğru Cevap: A) Sıralı cümle
Çözüm: Cümlede iki ayrı yüklem (göremedim, üzüldüm) virgül ile birbirine bağlanmıştır. Bu tür cümlelere sıralı cümle denir.
Aşağıdaki cümlelerin hangisi yüklemin türü bakımından diğerlerinden farklıdır?
- Tek amacım başarılı olmaktı.
- Yanındaki çanta oldukça ağırdı.
- Bu yolun sonu çok karanlık.
- Kedisi her gün balkonda uyurdu.
Doğru Cevap: D) Kedisi her gün balkonda uyurdu.
Çözüm: A (olmak-isim fiil), B (karanlık-isim) ve C (ağır-isim) cümleleri isim cümlesidir. D seçeneğinde 'uyumak' fiildir.
Aşağıdaki cümlelerden hangisi 'biçimce olumsuz, anlamca olumlu' bir cümledir?
- Ne arayan var ne de soran.
- Bu zor soruyu çözemeyecek değilim.
- Artık buralara uğramaz oldu.
- Söylediklerini hiç duymadım.
Doğru Cevap: A) Bu zor soruyu çözemeyecek değilim.
Çözüm: Cümlede 'değil' ve '-me' olumsuzluk unsurları vardır (biçimce olumsuz), ancak anlam 'çözebilirim' olduğu için anlamca olumludur.
(1) Bu sabah erkenden uyandım. (2) Pencereyi açıp derin bir nefes aldım. (3) Hava çok serindi. (4) Kuşlar cıvıldıyordu ağaçlarda. Numaralanmış cümlelerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
- 3. cümle yüklemin türüne göre isim cümlesidir.
- 1. cümle kurallı bir fiil cümlesidir.
- 2. cümle yapısına göre birleşiktir.
- 4. cümle kurallı bir cümledir.
Doğru Cevap: D) 4. cümle kurallı bir cümledir.
Çözüm: 4. cümlede yüklem 'cıvıldıyordu' kelimesidir ve cümlenin sonunda değil, ortasındadır. Bu yüzden devrik bir cümledir.
Aşağıdaki paragrafta numaralanmış cümlelerden hangisi 'yapısına göre fiilimsi bulunan (birleşik) cümle' örneğidir? (1) Güneş dağların arkasından yavaşça çekildi. (2) Köyün dar sokaklarında derin bir sessizlik hâkimdi. (3) Akşamın serinliğiyle birlikte eve dönen köylüler yorgundu. (4) Herkes sofranın başında toplanmıştı.
- 3
- 4
- 1
- 2
Doğru Cevap: C) 3
Çözüm: 3 numaralı cümlede 'dönen' kelimesi bir sıfat-fiildir. İçinde fiilimsi bulunan ve tek yüklemi olan cümleler yapısına göre birleşik (fiilimsi bulunan) cümlelerdir.
Eksiltili cümle, yüklemi söylenmemiş cümledir. Buna göre aşağıdakilerden hangisi eksiltili bir cümledir?
- Gökyüzü bugün her zamankinden daha parlak.
- Bir yanda masmavi deniz, öte yanda yemyeşil ormanlar...
- Dışarıda dondurucu bir soğuk vardı.
- Çocuklar bahçede neşeyle koşturuyor.
Doğru Cevap: A) Bir yanda masmavi deniz, öte yanda yemyeşil ormanlar...
Çözüm: A seçeneğinde cümlenin yüklemi (vardı, uzanıyordu vb.) söylenmemiş, okuyucunun zihnine bırakılmıştır.
Aşağıdaki trafik uyarı levhalarından hangisi 'anlamına göre olumsuz' bir cümledir?
- Yaya geçidinde durunuz.
- Yol yapım çalışması var.
- Hız sınırını aşmayınız.
- Emniyet kemerinizi takın.
Doğru Cevap: B) Hız sınırını aşmayınız.
Çözüm: 'Aşmayınız' yüklemi '-ma/-me' olumsuzluk ekini almıştır ve eylemin yapılmamasını bildirmektedir.
Bir kütüphanenin girişinde şu tabela asılıdır: 'Kitaplar sessiz dostlardır; onlarla konuşmak için kalbinizi açmanız yeterlidir.' Bu cümledeki altı çizili bölümün (Kitaplar sessiz dostlardır) türü aşağıdakilerden hangisidir?
- Yapısına göre basit bir cümledir.
- Yüklemin yerine göre devrik cümledir.
- Yüklemin türüne göre isim cümlesidir.
- Yüklemin türüne göre fiil cümlesidir.
Doğru Cevap: C) Yüklemin türüne göre isim cümlesidir.
Çözüm: Cümlenin yüklemi 'sessiz dostlardır' ifadesidir. 'Dost' kelimesi isim soylu olduğu için bu bir isim cümlesidir. Yüklem sonda olduğu için kurallı, içinde fiilimsi olmadığı için (ilk bölümde) basittir.
Aşağıdaki cümlelerin hangisi 'yüklemin yerine göre diğerlerinden farklıdır'?
- Kitap okumak en büyük tutkusuydu onun.
- Gözlerindeki ışık umut veriyordu bize.
- Bahar gelince çiçek açar tüm ağaçlar.
- Yarın sabah erkenden yola çıkacağız.
Doğru Cevap: D) Yarın sabah erkenden yola çıkacağız.
Çözüm: A, B ve C seçeneklerinde yüklemler sonda değildir (devrik cümle). D seçeneğinde yüklem (yola çıkacağız) sondadır (kurallı cümle).
Aşağıdaki cümlelerin hangisi 'anlamına göre soru cümlesi' olduğu halde cevap gerektirmez (sözde soru cümlesidir)?
- Yarın akşam bize gelecek misin?
- Bu iyiliğini hiç unutur muyum?
- Hangi kitabı okumamı önerirsin?
- Sınav sonuçları ne zaman açıklanacak?
Doğru Cevap: B) Bu iyiliğini hiç unutur muyum?
Çözüm: B seçeneğinde aslında 'Unutmam' anlamı kastedilmektedir. Bilgi almak için değil, duyguyu güçlendirmek için sorulmuştur.
Aşağıdakilerden hangisi 'bağımlı sıralı' bir cümledir? (Öge ortaklığı olan sıralı cümle)
- Annem yemek yaptı, biz yedik.
- Kapı açıldı, içeri rüzgar girdi.
- Çocuk kitabı aldı, dikkatle okudu.
- Yağmur yağdı, her yer ıslandı.
Doğru Cevap: C) Çocuk kitabı aldı, dikkatle okudu.
Çözüm: C seçeneğinde 'aldı' ve 'okudu' yüklemlerinin öznesi (çocuk) ve nesnesi (kitabı) ortaktır. Bu yüzden bağımlı sıralı cümledir.
Bir yemek tarifinde şu ifade geçmektedir: 'Soğanları ince ince doğrayın ve tencerede pembeleşinceye kadar kavurun.' Bu cümlenin yapısı aşağıdakilerden hangisidir?
- Sıralı cümle
- Birleşik cümle
- Bağlı cümle
- Basit cümle
Doğru Cevap: B) Bağlı cümle
Çözüm: İki ayrı yüklem (doğrayın, kavurun) 've' bağlacı ile birbirine bağlandığı için bu bir bağlı cümledir.
Hangi atasözü yapısına göre 'sıralı cümle' örneğidir?
- Damlaya damlaya göl olur.
- Mart kapıdan baktırır, kazma kürek yaktırır.
- Ak akçe kara gün içindir.
- İyilik eden iyilik bulur.
Doğru Cevap: C) Mart kapıdan baktırır, kazma kürek yaktırır.
Çözüm: C seçeneğinde 'baktırır' ve 'yaktırır' olmak üzere iki yüklem virgülle ayrılmıştır. A, B ve D seçenekleri tek yüklemlidir.
Bir reklam sloganı: 'Hayal et, biz gerçekleştirelim.' Bu sloganın cümle yapısı aşağıdakilerden hangisidir?
- Basit cümle
- Birleşik cümle
- Bağlı cümle
- Sıralı cümle
Doğru Cevap: C) Sıralı cümle
Çözüm: 'Hayal et' ve 'gerçekleştirelim' iki ayrı yüklemdir ve virgül ile ayrılmıştır.
'Dün gece yağan kar her yeri beyaza bürüdü.' cümlesinin özellikleri hangi seçenekte doğru verilmiştir?
- İsim cümlesi - Devrik - Basit - Olumlu
- Fiil cümlesi - Kurallı - Birleşik - Olumlu
- İsim cümlesi - Kurallı - Birleşik - Olumlu
- Fiil cümlesi - Kurallı - Basit - Olumsuz
Doğru Cevap: A) Fiil cümlesi - Kurallı - Birleşik - Olumlu
Çözüm: Yüklem 'bürüdü' (fiil/sonda), içinde 'yağan' (fiilimsi) var, eylem gerçekleşmiş (olumlu).
Bir öğrenci 'isim cümlesi' konusunu çalışırken şu örneği defterine yazmıştır: 'En sevdiğim aktivite hafta sonları uzun yürüyüşler yapmaktır.' Bu cümleyle ilgili yapılan yorumlardan hangisi doğrudur?
- İçinde fiilimsi olmadığı için basit bir cümledir.
- Yüklemi 'yapmaktır' olan bir isim cümlesidir.
- Yüklemi fiil olduğu için fiil cümlesidir.
- Devrik bir cümledir.
Doğru Cevap: B) Yüklemi 'yapmaktır' olan bir isim cümlesidir.
Çözüm: Fiilimsiler (isim-fiil) yüklem olduğunda o cümle 'isim cümlesi' kabul edilir. 'Yapmak' kelimesi isim-fiil eki almıştır.
