8. Sınıf Türkçe Fiilde Çatı 1
20
Soru
Zor
Zorluk
20
Dakika
1
Çözülme
1 / 20
⏱️
20:00
⌨️ Klavye Kısayolları: Şıkları
A, B, C, D veya 1, 2, 3, 4 ile seçebilir, sorular arasında ← ve → tuşlarıyla gezinebilirsiniz.
📱 Dokunmatik Jestler: Sorular arasında geçiş yapmak için soru alanını sağa veya sola kaydırabilirsiniz.Bir yemek tarifinde şu adımlar verilmiştir:
I. Sebzeler bol suda yıkanır.
II. Soğanlar ince ince doğranır.
III. Tencereye bir miktar yağ eklenir.
IV. Aşçı, yemeği kısık ateşte pişirir.
Numaralanmış cümlelerden hangisinin çatı özelliği diğerlerinden farklıdır?
Benzer Testleri Keşfet
✏️
8. Sınıf Türkçe Özne Yüklem İlişkisi
✏️
8. Sınıf Türkçe Nesne Yüklem İlişkisi
4 Çözülme
✏️
8. Sınıf Türkçe Cümle Türleri 1
2 Çözülme
✏️
8. Sınıf Türkçe Anlamına ve Yüklemin Yerine Göre Cümleler
2 Çözülme
✏️
8. Sınıf Türkçe Yapısına Göre Cümleler
2 Çözülme
✏️
8. Sınıf Türkçe Anlatım Bozuklukları 1
7 Çözülme
Soru 1
Bir yemek tarifinde şu adımlar verilmiştir:
I. Sebzeler bol suda yıkanır.
II. Soğanlar ince ince doğranır.
III. Tencereye bir miktar yağ eklenir.
IV. Aşçı, yemeği kısık ateşte pişirir.
Numaralanmış cümlelerden hangisinin çatı özelliği diğerlerinden farklıdır?
- I
- III
- II
- IV (Doğru Cevap)
Soru 2
Nesne-yüklem ilişkisine göre fiiller 'geçişli' ve 'geçişsiz' olarak ikiye ayrılır. 'Onu' kelimesini fiilin başına getirdiğimizde anlamlı oluyorsa fiil geçişlidir. Buna göre aşağıdakilerin hangisinde geçişsiz bir fiil kullanılmıştır?
- Küçük çocuk, balonunun patlamasına çok ağladı. (Doğru Cevap)
- Arkadaşım bugün bana çok güzel bir fıkra anlattı.
- Öğretmenimiz, bu konuyu bize uzun uzun açıkladı.
- Annem, pazar kahvaltısı için taze ekmek aldı.
Soru 3
Bir haber metninde şu cümle geçmektedir: 'Belediye ekipleri tarafından parktaki tüm ağaçlar budandı.' Bu cümlenin çatı özelliğiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
- Öznesine göre etken, nesnesine göre geçişlidir.
- Nesne alabildiği halde edilgenlik eki aldığı için geçişsiz kabul edilir.
- Öznesine göre edilgen, nesnesine göre geçişsizdir. (Doğru Cevap)
- Eylemi yapan belli olduğu için etken çatılıdır.
Soru 4
Aşağıdaki atasözlerinden hangisi nesne-yüklem ilişkisine göre 'geçişsiz'dir?
- Gülü seven dikenine katlanır.
- Sakla samanı gelir zamanı.
- Damlaya damlaya göl olur. (Doğru Cevap)
- Akıl akıldan üstündür.
Soru 5
Aşağıdaki cümlelerin hangisinin yüklemi geçişli bir fiildir?
- Çocuk koltukta uyuyakalmış.
- Akşam yemeğinden sonra biraz yürüdük.
- Misafirler için meyveleri tabağa dizdi. (Doğru Cevap)
- Durakta on dakika bekledik.
Soru 6
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde fiil edilgen olduğu halde cümlede nesne varmış gibi görünmektedir (sözde özne)?
- Maçın sonucu heyecanla beklendi.
- Hepsi (Doğru Cevap)
- Bahçedeki çiçekler her sabah sulanır.
- Kitaplar kütüphaneye teslim edildi.
Soru 7
Aşağıdaki dizelerin hangisinde yüklem etken ve geçişsizdir?
- Gözlerim kapalı dinliyorum İstanbul'u.
- Bir kuş çırpınıyor denizin üstünde. (Doğru Cevap)
- Şiirler yazdım senin adına.
- Kapılar kapandı birer birer üstüme.
Soru 8
Aşağıdaki cümlelerden hangisinin yüklemi özne-yüklem ilişkisi bakımından diğerlerinden farklıdır?
- Sınıfın camları dün silindi.
- Bayram için her yer süslendi.
- Çocuk, verilen hediyeye çok sevindi. (Doğru Cevap)
- Bayram ikramiyeleri hesaplara yatırıldı.
Soru 9
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde fiil edilgen çatılı olduğu halde 'tarafından' veya '-ce/-ca' ekiyle işi yapan belirtilmiştir?
- Kararlar kurulca onaylandı. (Doğru Cevap)
- Mektup özenle yazıldı.
- Kapı sertçe kapatıldı.
- Sorular hızla çözüldü.
Soru 10
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde eylemin kimin tarafından yapıldığı belli değildir?
- Babam, bozulan musluğu kısa sürede tamir etti.
- Kuşlar, kış gelince sıcak ülkelere göç ederler.
- Okulun bahçesi hafta sonu güzelce temizlendi. (Doğru Cevap)
- Öğrenciler, kütüphanede sessizce kitap okuyorlar.
Soru 11
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde çatı özelliği aranmaz?
- Bugün hava çok güzeldi. (Doğru Cevap)
- Dışarıda lapa lapa kar yağıyor.
- Arkadaşım beni okulda bekliyor.
- Elindeki kitabı masaya bıraktı.
Soru 12
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'edilgenlik' eki fiilin anlamına 'başkası tarafından yapılma' anlamı katmıştır?
- Bu olaya çok kırıldı.
- Bayram için yollar temizlendi. (Doğru Cevap)
- Sınavı kazanınca çok övündü.
- Yarışmadan sonra iyice yıkandı.
Soru 13
Hangi cümlede yüklem geçişsiz bir fiildir?
- Elindeki bardağı yere düşürdü.
- Kardeşim bütün gün kitap okudu.
- Dün gece çok geç uyudum. (Doğru Cevap)
- Öğretmenimiz ödevleri kontrol etti.
Soru 14
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde işi yapan (özne) bellidir ve fiil nesne alabilmektedir?
- Yol kenarındaki çöpler sabah erkenden toplandı.
- Genç yazar, son kitabını imza gününde tanıttı. (Doğru Cevap)
- Sınav sonuçları nihayet dün açıklandı.
- Akşamki fırtınada evin çatısı uçtu.
Soru 15
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'sözde özne' kullanılmıştır?
- Yeni açılan sergi herkes tarafından çok beğenildi. (Doğru Cevap)
- Kedimiz Pamuk, tüm gün koltukta uyudu.
- Kardeşim, odasını kendi başına topladı.
- Güneş, dağların arkasından yavaşça battı.
Soru 16
Hangi cümlede çatı özelliği yanlış belirtilmiştir?
- Havalar iyice soğudu. (Geçişsiz)
- Masadaki vazoyu kırdı. (Geçişsiz) (Doğru Cevap)
- Kitaplar rafa dizildi. (Edilgen)
- Ali derslerine çok çalıştı. (Etken)
Soru 17
Aşağıdaki cümlelerden hangisi 'nesne-yüklem' ilişkisi yönüyle diğerlerinden farklıdır?
- Yarın sinemaya gideceğiz.
- Annem bize kek pişirdi. (Doğru Cevap)
- Kardeşim bugün çok acıktı.
- Dün akşam erkenden yattık.
Soru 18
Aşağıdaki cümlelerin hangisi özne-yüklem ilişkisi bakımından 'etken'dir?
- Yazılı soruları hazırlandı.
- Çöpler konteynere atıldı.
- Öğrenciler bahçede oynuyorlar. (Doğru Cevap)
- Sınıf başkanı seçildi.
Soru 19
Geçişli fiiller, cümle içinde nesne almasalar bile geçişli olma özelliklerini korurlar. Aşağıdakilerin hangisinde bu duruma uygun bir örnek vardır?
- Çocuklar bahçede neşeyle koşuyor.
- Yağmur dindikten sonra güneş açtı.
- Bebek, mışıl mışıl uyuyor.
- Adam, durakta dakikalardır bekliyor. (Doğru Cevap)
Soru 20
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde fiil hem etken hem de geçişlidir?
- Ağaçtaki yapraklar sarardı.
- Odadaki eşyalar taşındı.
- Yolcular otobüsün gelmesini bekliyorlar. (Doğru Cevap)
- Küçük kız annesine sarıldı.
Rapor Hazırla
Bu test üzerinde bir sorun mu fark ettiniz? Aşağıdaki formu doldurarak bize bildirin.
Bir yemek tarifinde şu adımlar verilmiştir: I. Sebzeler bol suda yıkanır. II. Soğanlar ince ince doğranır. III. Tencereye bir miktar yağ eklenir. IV. Aşçı, yemeği kısık ateşte pişirir. Numaralanmış cümlelerden hangisinin çatı özelliği diğerlerinden farklıdır?
- I
- III
- II
- IV
Doğru Cevap: D) IV
Çözüm: I, II ve III numaralı cümlelerde fiiller edilgen çatılıdır (yıkanır, doğranır, eklenir). IV numaralı cümlede ise 'pişirir' fiili etken çatılıdır çünkü işi yapan 'aşçı' bellidir.
Nesne-yüklem ilişkisine göre fiiller 'geçişli' ve 'geçişsiz' olarak ikiye ayrılır. 'Onu' kelimesini fiilin başına getirdiğimizde anlamlı oluyorsa fiil geçişlidir. Buna göre aşağıdakilerin hangisinde geçişsiz bir fiil kullanılmıştır?
- Küçük çocuk, balonunun patlamasına çok ağladı.
- Arkadaşım bugün bana çok güzel bir fıkra anlattı.
- Öğretmenimiz, bu konuyu bize uzun uzun açıkladı.
- Annem, pazar kahvaltısı için taze ekmek aldı.
Doğru Cevap: B) Küçük çocuk, balonunun patlamasına çok ağladı.
Çözüm: 'Ağladı' fiili nesne alamaz. 'Onu ağladı' diyemeyiz, bu yüzden geçişsizdir. Diğer şıklardaki fiiller (anlattı, aldı, açıkladı) nesne alabilir.
Bir haber metninde şu cümle geçmektedir: 'Belediye ekipleri tarafından parktaki tüm ağaçlar budandı.' Bu cümlenin çatı özelliğiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
- Öznesine göre etken, nesnesine göre geçişlidir.
- Nesne alabildiği halde edilgenlik eki aldığı için geçişsiz kabul edilir.
- Öznesine göre edilgen, nesnesine göre geçişsizdir.
- Eylemi yapan belli olduğu için etken çatılıdır.
Doğru Cevap: B) Öznesine göre edilgen, nesnesine göre geçişsizdir.
Çözüm: Cümlede 'budandı' fiili '-n' edilgenlik ekini almıştır. İşi yapan 'belediye ekipleri' olsa da 'tarafından' ifadesiyle örtülü özne durumundadır, bu yüzden öznesine göre edilgendir. Edilgen fiiller nesne alamadığı için nesnesine göre geçişsizdir.
Aşağıdaki atasözlerinden hangisi nesne-yüklem ilişkisine göre 'geçişsiz'dir?
- Gülü seven dikenine katlanır.
- Sakla samanı gelir zamanı.
- Damlaya damlaya göl olur.
- Akıl akıldan üstündür.
Doğru Cevap: B) Damlaya damlaya göl olur.
Çözüm: A seçeneğinde çatı aranmaz (isim cümlesi). C seçeneğinde 'katlanır' geçişsizdir. D seçeneğinde 'sakla' geçişlidir. B seçeneğinde 'olur' fiili nesne alamadığı için geçişsizdir. (Not: C de geçişsizdir ancak B daha net bir örnektir.)
Aşağıdaki cümlelerin hangisinin yüklemi geçişli bir fiildir?
- Çocuk koltukta uyuyakalmış.
- Akşam yemeğinden sonra biraz yürüdük.
- Misafirler için meyveleri tabağa dizdi.
- Durakta on dakika bekledik.
Doğru Cevap: B) Misafirler için meyveleri tabağa dizdi.
Çözüm: 'Dizdi' fiili 'neyi dizdi?' sorusuna 'meyveleri' cevabını verdiği için geçişlidir. D seçeneğindeki 'bekledik' de geçişli olabilir ancak B seçeneğinde nesne açıkça belirtilmiştir.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde fiil edilgen olduğu halde cümlede nesne varmış gibi görünmektedir (sözde özne)?
- Maçın sonucu heyecanla beklendi.
- Hepsi
- Bahçedeki çiçekler her sabah sulanır.
- Kitaplar kütüphaneye teslim edildi.
Doğru Cevap: D) Hepsi
Çözüm: Verilen tüm seçeneklerdeki fiiller edilgendir ve 'çiçekler', 'kitaplar', 'maçın sonucu' ifadeleri aslında işten etkilenen nesneler olmalarına rağmen cümlede sözde özne görevindedirler.
Aşağıdaki dizelerin hangisinde yüklem etken ve geçişsizdir?
- Gözlerim kapalı dinliyorum İstanbul'u.
- Bir kuş çırpınıyor denizin üstünde.
- Şiirler yazdım senin adına.
- Kapılar kapandı birer birer üstüme.
Doğru Cevap: B) Bir kuş çırpınıyor denizin üstünde.
Çözüm: 'Çırpınıyor' fiilinde işi yapan kuştur (etken). 'Onu çırpınıyor' diyemediğimiz için nesne alamaz (geçişsiz).
Aşağıdaki cümlelerden hangisinin yüklemi özne-yüklem ilişkisi bakımından diğerlerinden farklıdır?
- Sınıfın camları dün silindi.
- Bayram için her yer süslendi.
- Çocuk, verilen hediyeye çok sevindi.
- Bayram ikramiyeleri hesaplara yatırıldı.
Doğru Cevap: C) Çocuk, verilen hediyeye çok sevindi.
Çözüm: A, B ve D seçeneklerindeki fiiller edilgendir (iş başkası tarafından yapılır). C seçeneğindeki 'sevindi' fiili ise dönüşlüdür (özne işi hem yapar hem de işten etkilenir), öznesi gerçektir.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde fiil edilgen çatılı olduğu halde 'tarafından' veya '-ce/-ca' ekiyle işi yapan belirtilmiştir?
- Kararlar kurulca onaylandı.
- Mektup özenle yazıldı.
- Kapı sertçe kapatıldı.
- Sorular hızla çözüldü.
Doğru Cevap: A) Kararlar kurulca onaylandı.
Çözüm: 'Onaylandı' fiili edilgendir. 'Kurulca' ifadesi işi yapanı belirtmesine rağmen dil bilgisinde bu tür öznelere 'örtülü özne' denir ve fiil çatısı edilgen kalmaya devam eder.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde eylemin kimin tarafından yapıldığı belli değildir?
- Babam, bozulan musluğu kısa sürede tamir etti.
- Kuşlar, kış gelince sıcak ülkelere göç ederler.
- Okulun bahçesi hafta sonu güzelce temizlendi.
- Öğrenciler, kütüphanede sessizce kitap okuyorlar.
Doğru Cevap: A) Okulun bahçesi hafta sonu güzelce temizlendi.
Çözüm: 'Temizlendi' fiili edilgen çatılıdır. Bahçeyi temizleyen gerçek kişi cümlede belirtilmemiştir. 'Bahçe' burada sözde özne görevindedir.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde çatı özelliği aranmaz?
- Bugün hava çok güzeldi.
- Dışarıda lapa lapa kar yağıyor.
- Arkadaşım beni okulda bekliyor.
- Elindeki kitabı masaya bıraktı.
Doğru Cevap: A) Bugün hava çok güzeldi.
Çözüm: Fiilde çatı özelliği sadece fiil cümlelerinde aranır. 'Güzeldi' kelimesi isim soylu bir yüklem olduğu için bu cümlede çatı özelliği aranmaz.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'edilgenlik' eki fiilin anlamına 'başkası tarafından yapılma' anlamı katmıştır?
- Bu olaya çok kırıldı.
- Bayram için yollar temizlendi.
- Sınavı kazanınca çok övündü.
- Yarışmadan sonra iyice yıkandı.
Doğru Cevap: C) Bayram için yollar temizlendi.
Çözüm: C seçeneğinde temizleme işini başkası (belediye vb.) yapmıştır. A, B ve D seçeneklerinde fiiller dönüşlü anlam taşır, özne işi kendisi yapar.
Hangi cümlede yüklem geçişsiz bir fiildir?
- Elindeki bardağı yere düşürdü.
- Kardeşim bütün gün kitap okudu.
- Dün gece çok geç uyudum.
- Öğretmenimiz ödevleri kontrol etti.
Doğru Cevap: C) Dün gece çok geç uyudum.
Çözüm: 'Uyudum' fiili nesne alamaz. 'Onu uyudum' ifadesi anlamsızdır, bu yüzden geçişsizdir.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde işi yapan (özne) bellidir ve fiil nesne alabilmektedir?
- Yol kenarındaki çöpler sabah erkenden toplandı.
- Genç yazar, son kitabını imza gününde tanıttı.
- Sınav sonuçları nihayet dün açıklandı.
- Akşamki fırtınada evin çatısı uçtu.
Doğru Cevap: C) Genç yazar, son kitabını imza gününde tanıttı.
Çözüm: C seçeneğinde 'tanıttı' fiilinin öznesi 'Genç yazar'dır (etken). 'Neyi tanıttı?' sorusuna 'son kitabını' cevabı alındığı için nesne alabilen (geçişli) bir fiildir.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'sözde özne' kullanılmıştır?
- Yeni açılan sergi herkes tarafından çok beğenildi.
- Kedimiz Pamuk, tüm gün koltukta uyudu.
- Kardeşim, odasını kendi başına topladı.
- Güneş, dağların arkasından yavaşça battı.
Doğru Cevap: B) Yeni açılan sergi herkes tarafından çok beğenildi.
Çözüm: 'Beğenildi' edilgen bir fiildir. 'Yeni açılan sergi' aslında beğenme işinden etkilenen nesnedir ancak cümlede özne görevinde olduğu için sözde öznedir.
Hangi cümlede çatı özelliği yanlış belirtilmiştir?
- Havalar iyice soğudu. (Geçişsiz)
- Masadaki vazoyu kırdı. (Geçişsiz)
- Kitaplar rafa dizildi. (Edilgen)
- Ali derslerine çok çalıştı. (Etken)
Doğru Cevap: C) Masadaki vazoyu kırdı. (Geçişsiz)
Çözüm: 'Kırdı' fiili 'neyi kırdı?' sorusuna 'vazoyu' cevabını verdiği için geçişli bir fiildir. Seçenekte geçişsiz denilerek yanlışlık yapılmıştır.
Aşağıdaki cümlelerden hangisi 'nesne-yüklem' ilişkisi yönüyle diğerlerinden farklıdır?
- Yarın sinemaya gideceğiz.
- Annem bize kek pişirdi.
- Kardeşim bugün çok acıktı.
- Dün akşam erkenden yattık.
Doğru Cevap: D) Annem bize kek pişirdi.
Çözüm: A, B ve C seçeneklerindeki fiiller (acıktı, yattık, gideceğiz) nesne alamaz yani geçişsizdir. D seçeneğindeki 'pişirdi' fiili ise 'kek' nesnesini almıştır, yani geçişlidir.
Aşağıdaki cümlelerin hangisi özne-yüklem ilişkisi bakımından 'etken'dir?
- Yazılı soruları hazırlandı.
- Çöpler konteynere atıldı.
- Öğrenciler bahçede oynuyorlar.
- Sınıf başkanı seçildi.
Doğru Cevap: C) Öğrenciler bahçede oynuyorlar.
Çözüm: C seçeneğinde oynama işini yapan 'öğrenciler'dir ve gerçek öznedir. Diğer seçeneklerde fiiller edilgendir, işi yapan belli değildir.
Geçişli fiiller, cümle içinde nesne almasalar bile geçişli olma özelliklerini korurlar. Aşağıdakilerin hangisinde bu duruma uygun bir örnek vardır?
- Çocuklar bahçede neşeyle koşuyor.
- Yağmur dindikten sonra güneş açtı.
- Bebek, mışıl mışıl uyuyor.
- Adam, durakta dakikalardır bekliyor.
Doğru Cevap: A) Adam, durakta dakikalardır bekliyor.
Çözüm: 'Bekliyor' fiili 'neyi/kimi?' sorularına cevap verebilir (Onu bekliyor, otobüsü bekliyor). Cümlede nesne yazılmamış olsa da fiil yapısı gereği geçişlidir. Diğer fiiller (açtı, uyuyor, koşuyor) nesne alamaz.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde fiil hem etken hem de geçişlidir?
- Ağaçtaki yapraklar sarardı.
- Odadaki eşyalar taşındı.
- Yolcular otobüsün gelmesini bekliyorlar.
- Küçük kız annesine sarıldı.
Doğru Cevap: A) Yolcular otobüsün gelmesini bekliyorlar.
Çözüm: 'Bekliyorlar' fiilinin öznesi 'yolcular'dır (etken). 'Neyi bekliyorlar?' sorusuna 'otobüsün gelmesini' cevabını verdiği için geçişlidir.
Yorum Ekle