10. Sınıf Coğrafya Bitki Toplulukları

Bir bölgede yıllık yağış miktarı 200 mm'nin altına düşüyor, bitkiler su biriktirme özelliğine sahip ve geniş kök sistemleri geliştiriyorsa bu bölge için aşağıdakilerden hangisi kesinlikle söylenebilir?

Çözüm: Düşük yağış ve su depolama/derin kök gibi adaptasyonlar kurak bölgelerin (özellikle çöllerin) temel özelliğidir.

Bir dağ yamacı boyunca yükseldikçe bitki örtüsünün geniş yapraklı ormanlar, karma ormanlar, iğne yapraklı ormanlar ve alpin çayırlar şeklinde kuşaklar oluşturduğu gözlenmektedir. Bu değişimde etkili olan temel faktör aşağıdakilerden hangisidir?

Çözüm: Yükseltiye bağlı bitki kuşaklarının oluşmasının temel nedeni sıcaklığın dikey yönde azalmasıdır.

Kuzey Anadolu Dağları'nın kuzeye bakan yamaçlarında ormanlar deniz seviyesinden başlarken, Güney Anadolu Dağları'nın güneye bakan yamaçlarında maki toplulukları deniz seviyesinden başlar. Bu durumun temel sebebi aşağıdakilerden hangisidir?

Çözüm: Karadeniz'de her mevsim yağış ve yüksek nem ormanın kıyıdan başlamasını sağlarken, Akdeniz'de yaz kuraklığı kıyıda maki oluşumuna neden olur.

Akdeniz iklim bölgesinde görülen maki bitki topluluğunu oluşturan bitkilerin yaprakları genellikle küçük, sert, cilalı veya tüylüdür. Bu morfolojik özelliklerin temel sebebi aşağıdakilerden hangisidir?

Çözüm: Maki elemanları, Akdeniz ikliminin karakteristik özelliği olan yaz kuraklığına uyum sağlamak için su kaybını minimize eden (sklerofil) yaprak yapısına sahiptir.

Sadece belirli bir bölgede yetişen, dünyanın başka hiçbir yerinde doğal olarak bulunmayan bitki türlerine 'endemik bitki' denir. Türkiye'de endemik tür sayısının çok fazla olmasında aşağıdakilerden hangisinin etkisi en azdır?

Çözüm: Denizlerle çevrili olmak bir ada izolasyonu yaratmadığı sürece (Türkiye bir yarımadadır) tek başına endemizmi açıklamaz; yer şekilleri ve iklim çeşitliliği çok daha belirleyicidir.

Makilerin tahrip edilmesiyle ortaya çıkan, diz boyunu geçmeyen, çok kurakçıl ve seyrek çalı topluluklarına 'garig' denir. Aşağıdakilerden hangisi bir garig türüdür?

Çözüm: Lavanta, kekik, yasemin, süpürge otu gibi türler garig topluluğunun üyeleridir.

Aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi 'İklim Tipi - Karakteristik Bitki Örtüsü' bakımından yanlıştır?

Çözüm: Muson ikliminin karakteristik bitki örtüsü Muson ormanlarıdır. Savan ise subtropikal iklimin bitki örtüsüdür.

Sert karasal iklimin görüldüğü Erzurum-Kars çevresinde yaz yağışlarıyla yeşeren, gür ve uzun boylu otlardan oluşan topluluklara ne ad verilir?

Çözüm: Yüksek dağlık alanlarda ve sert karasal iklimin yaz yağışlı bölgelerinde görülen gür otlara çayır (alpin çayır) denir.

Savan bitki topluluğu, uzun boylu otlar ve yer yer görülen tek tük ağaçlardan (akasyalar) oluşur. Bu bitki topluluğunun görüldüğü bölgelerde yağış rejimi hakkında ne söylenebilir?

Çözüm: Savan ikliminde (Subtropikal iklim) yazlar bol yağışlı geçerken, kış mevsimi kuraktır. Bu durum otların yazın yeşerip kışın sararmasına neden olur.

Türkiye'nin iç kesimlerinde, ormanların tahrip edilmesi sonucu ortaya çıkan ve genellikle ilkbahar yağışlarıyla yeşerip yazın sararan ot topluluklarına ne ad verilir?

Çözüm: İnsan eliyle ormanların yok edilmesi sonucu oluşan bozkırlara 'antropojen step' denir. İç Anadolu'da yaygındır.

Aşağıdaki bitki formasyonlarından hangisi 'Ot Formasyonu' kategorisinde yer almaz?

Çözüm: Garig bir 'Çalı Formasyonu'dur. Diğerleri ise çeşitli iklimlerde görülen ot topluluklarıdır.

Türkiye'de Akdeniz ikliminin hakim olduğu alanlarda kızılçam ormanlarının tahrip edildiği yerlerde maki, makilerin tahrip edildiği yerlerde ise garigler gelişir. Bu durum bitki coğrafyasında nasıl tanımlanır?

Çözüm: İnsan müdahalesiyle bitki örtüsünün daha cılız ve kısa boylu formlara dönüşmesine degradasyon (bozulma) denir.

Bir bölgedeki doğal bitki örtüsünün tür ve yoğunluk bakımından zenginliği; o bölgenin yağış miktarı, sıcaklık koşulları ve toprak verimliliği ile doğrudan ilişkilidir. Buna göre, aşağıdaki bölgelerden hangisinde bitki örtüsünün en cılız olması beklenir?

Çözüm: Orta Avustralya büyük çöllerle (Viktorya, Gibson) kaplı olduğu için bitki örtüsü en cılız bölgedir.

Ekvatoral yağmur ormanlarında ağaçların boyları 60 metreyi aşabilmekte ve bu durum orman altı katmanında ışık rekabetine yol açmaktadır. Bu ekosistemde yaşayan bir bitki türünün hayatta kalabilmek için ışığa daha hızlı ulaşma çabası aşağıdakilerden hangisiyle en iyi açıklanır?

Çözüm: Ekvatoral ormanlarda güneş ışığına erişim zordur. Bazı bitkiler (epifitler), toprağa tutunmak yerine diğer uzun ağaçların dalları üzerinde yaşayarak ışığa daha kolay ulaşırlar.

Bozkır (step) bölgelerinde yetişen; geven, çoban yastığı, üzerlik ve yavşan otu gibi bitkilerin ortak özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

Çözüm: Bozkır bitkileri, az yağışlı ve kurak ortamlara uyum sağlamış kurakçıl (kserofit) bitkilerdir.

Geçmiş jeolojik dönemlerdeki iklim koşullarında yaşamış, günümüzde ise sadece uygun mikroklimalarda varlığını sürdüren 'kalıntı' bitkilere ne ad verilir?

Çözüm: Geçmiş dönemlerden kalan 'kalıntı' bitkilere relikt bitki denir. Örneğin Karadeniz'deki ıhlamur ağaçlarının Akdeniz'de bazı noktalarda bulunması.

Muson ormanları ile Ekvatoral yağmur ormanları karşılaştırıldığında, Muson ormanlarının en belirgin farkı aşağıdakilerden hangisidir?

Çözüm: Muson ikliminde kış kuraklığı yaşandığı için ağaçlar kışın yapraklarını döker. Ekvatoral ormanlar ise her mevsim yeşildir.

Tundra bitki topluluğu ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?

Çözüm: Tundra iklimi ve bitki örtüsü esas olarak Kuzey Yarımküre'de (Kanada, İskandinavya, Sibirya'nın kuzeyi) geniş alanlar kaplar.

Sibirya, Kanada ve Kuzey Avrupa'nın sert karasal iklim bölgelerinde görülen, soğuğa dayanıklı iğne yapraklı ağaçlardan oluşan ormanlara ne ad verilir?

Çözüm: Sert karasal iklimin hüküm sürdüğü yüksek enlemlerdeki iğne yapraklı ormanlara Tayga (veya Boreal) ormanları denir.

Çöl bitkilerinin (kaktüs vb.) kuraklığa dayanabilmek için geliştirdiği adaptasyonlar arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

Çözüm: Geniş ve ince yapraklar terlemeyi artırır, bu yüzden çöl bitkileri su kaybını önlemek için dar, etli veya dikenli yapraklara sahiptir.

Aşağıdaki ağaç türlerinden hangisi Türkiye'nin sadece belirli bir yöresine özgü 'endemik' bir türdür?

Çözüm: Kasnak Meşesi (Eğirdir çevresi) ve Datça Hurması, Kazdağı Göknarı gibi türler Türkiye'ye özgü endemik ağaçlardır.

Aşağıdaki bitki türlerinden hangisi 'Çalı Formasyonu' içerisinde değerlendirilemez?

Çözüm: Kayın, geniş yapraklı bir ağaç türüdür ve 'Ağaç Formasyonu'na girer. Diğerleri maki veya garig elemanı olan çalılardır.

Karadeniz kıyı kuşağında, ormanların tahrip edildiği yerlerde makiye benzeyen ancak kışın yaprağını döken türlerin de bulunduğu 'yalancı maki' topluluğu görülür. Bu topluluğun bilimsel adı nedir?

Çözüm: Karadeniz bölgesinde nemli iklimde orman tahribiyle oluşan karma çalılıklara psödömaki (yalancı maki) denir.

Orta kuşak karma ormanlarında hem geniş yapraklı hem de iğne yapraklı ağaçlar bir arada bulunur. Bu durumun yaşandığı bir bölgenin iklim özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

Çözüm: Ilıman okyanusal iklim gibi her mevsim yağışlı ve ılıman bölgelerde karma ormanlar yaygındır.

Dünyadaki bitki örtüsünün dağılışını etkileyen faktörler düşünüldüğünde, Kuzey Yarımküre'de dağların güney yamaçlarının kuzey yamaçlarına göre daha gür bitki örtüsüne sahip olması veya bitki üst sınırının daha yüksek olması neyle açıklanır?

Çözüm: Bakı etkisiyle güneş alan yamaçlar daha sıcak olur, bu da bitki yetişme sınırlarını ve yoğunluğunu etkiler.