10. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Gezi Yazısı

Soru 1

Aşağıdaki cümlelerin hangisi bir gezi yazısından alınmış olamaz?
  • Deney tüpündeki sıvı, 100 dereceye ulaştığında rengi birden maviye döndü. (Doğru Cevap)
  • Yerel halkın giydiği renkli kaftanlar, festivalin en dikkat çekici yanıydı.
  • Tepeden bakınca vadi, yeşilin her tonunu barındıran bir halıyı andırıyordu.
  • Müzenin girişindeki devasa heykel, 14. yüzyıl işçiliğinin en güzel örneğiydi.
  • Şehrin dar sokaklarında yürürken taze kahve kokusu burnumuza geliyordu.

Doğru Cevap: C) Deney tüpündeki sıvı, 100 dereceye ulaştığında rengi birden maviye döndü.
Çözüm: C seçeneği bilimsel bir deneyi anlatmaktadır, gezi gözlemi içermez.

Soru 2

Modern bir gezi yazarı, sosyal medya platformunda paylaştığı metinde 'Sadece güzel manzaraları değil, bu şehrin arka sokaklarındaki yoksulluğu ve terk edilmişliği de görmelisiniz.' demiştir. Bu yazarın tutumu için ne söylenebilir?
  • Hayal ürünü unsurlara ağırlık vermektedir.
  • Sadece ekonomik verilerle ilgilenmektedir.
  • Okuyucuyu yanlış yönlendirmektedir.
  • Şehrin sadece reklamını yapmaktadır.
  • Gerçekçi ve bütüncül bir bakış açısına sahiptir. (Doğru Cevap)

Doğru Cevap: B) Gerçekçi ve bütüncül bir bakış açısına sahiptir.
Çözüm: Yazar, bir yerin hem olumlu hem de olumsuz (gerçekçi) yönlerini aktararak bütüncül bir yaklaşım sergilemiştir.

Soru 3

Falih Rıfkı Atay'ın gezi yazısı türündeki eserleri arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?
  • Bizim Akdeniz
  • Yolcu Defteri
  • Taymis Kıyıları
  • Denizaşırı (Doğru Cevap)
  • Mai ve Siyah

Doğru Cevap: E) Mai ve Siyah
Çözüm: Mai ve Siyah, Halid Ziya Uşaklıgil'e ait bir romandır.

Soru 4

Aşağıdaki eser-yazar eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?
  • Reşat Nuri Güntekin - Anadolu Notları (Doğru Cevap)
  • Haldun Taner - Düşsem Yollara Yollara
  • Halide Edip Adıvar - Seyahatname
  • Azra Erhat - Mavi Yolculuk
  • Falih Rıfkı Atay - Zeytindağı

Doğru Cevap: E) Halide Edip Adıvar - Seyahatname
Çözüm: Seyahatname, Evliya Çelebi'ye aittir. Halide Edip Adıvar'ın anı ve romanları meşhurdur.

Soru 5

Babür Şah tarafından yazılan ve Türk edebiyatının ilk gezi/anı özelliği taşıyan eseri aşağıdakilerden hangisidir?
  • Kitab-ı Bahriye
  • Divan-ı Hikmet
  • Şecere-i Terakime
  • Risaletü'n-Nushiyye
  • Babürname (Doğru Cevap)

Doğru Cevap: A) Babürname
Çözüm: Babürname, anı ve gezi türünün ilk önemli örneklerinden kabul edilir.

Soru 6

Aşağıdakilerden hangisi gezi yazısının 'tarihî belge' niteliği taşımasının temel sebebidir?
  • İçinde bolca diyalog barındırması
  • Metinlerin genellikle çok uzun olması
  • Sadece savaşları konu alması
  • Yazarların her zaman ünlü kişiler olması
  • Dönemin sosyal, kültürel ve fiziksel özelliklerini yansıtması (Doğru Cevap)

Doğru Cevap: B) Dönemin sosyal, kültürel ve fiziksel özelliklerini yansıtması
Çözüm: Gezi yazıları yazıldığı dönemin yaşam biçimini ve mekânlarını kayıt altına aldığı için tarihçiler için kaynak niteliğindedir.

Soru 7

Aşağıdakilerden hangisi gezi yazısı türünün özelliklerinden biri değildir?
  • Gezilen yerin kültürünün yansıtılması
  • Betimleyici unsurlardan yararlanılması
  • Gözlem gücüne dayanması
  • Akıcı ve merak uyandırıcı bir dil kullanılması
  • Sadece hayalî ve kurgusal mekânların anlatılması (Doğru Cevap)

Doğru Cevap: D) Sadece hayalî ve kurgusal mekânların anlatılması
Çözüm: Gezi yazıları gerçek mekânları konu alır; hayalî mekânlar fantastik edebiyatın konusudur.

Soru 8

Gezi yazılarında görsellerin (fotoğraf, harita vb.) kullanılması okuyucu üzerinde nasıl bir etki bırakır?
  • Metnin daha zor anlaşılmasına neden olur.
  • Anlatılanların gerçekliğini ve etkileyiciliğini artırır. (Doğru Cevap)
  • Sadece çocuk okurlar için ilgi çekici kılar.
  • Okuyucunun hayal kurmasını engeller.
  • Metnin edebi değerini düşürür.

Doğru Cevap: C) Anlatılanların gerçekliğini ve etkileyiciliğini artırır.
Çözüm: Görseller, anlatılan mekânların somutlaşmasını ve anlatılanların doğrulanmasını sağlar.

Soru 9

Evliya Çelebi’nin 17. yüzyılda kaleme aldığı, Türk edebiyatının en hacimli ve en önemli gezi eseri aşağıdakilerden hangisidir?
  • Avrupa Mektupları
  • Frankfurt Seyahatnamesi
  • Mir'atü'l-Memalik
  • Anadolu Notları
  • Seyahatname (Doğru Cevap)

Doğru Cevap: C) Seyahatname
Çözüm: Evliya Çelebi'nin dünyaca ünlü eseri 'Seyahatname'dir.

Soru 10

Divan edebiyatında elçilerin gittikleri yabancı ülkeleri ve oradaki gözlemlerini anlattıkları eserlere ne ad verilir?
  • Siyasetname
  • Sefaretname (Doğru Cevap)
  • Surname
  • Şehrengiz
  • Münşeat

Doğru Cevap: B) Sefaretname
Çözüm: Sefir (elçi) kökünden gelen sefaretname, elçilerin gezi notlarıdır.

Soru 11

Gezi yazısı ile günlük (günce) arasındaki en temel fark aşağıdakilerden hangisidir?
  • Günlükler her zaman yayımlanmak için yazılır, gezi yazıları gizli kalır.
  • Gezi yazısında odak noktası 'mekân' iken, günlükte odak noktası 'kişinin iç dünyası ve o günüdür'. (Doğru Cevap)
  • Gezi yazılarında dil her zaman ağır ve sanatlıdır.
  • Günlüklerde gözlem yapılmaz, gezi yazılarında hayal kurulmaz.
  • Günlükte sadece duygular, gezi yazısında sadece gerçekler vardır.

Doğru Cevap: B) Gezi yazısında odak noktası 'mekân' iken, günlükte odak noktası 'kişinin iç dünyası ve o günüdür'.
Çözüm: Gezi yazısı dış dünyaya (mekâna) dönükken, günlük daha çok yazarın iç dünyasına ve yaşadığı günün özetine odaklanır.

Soru 12

Bir gezi yazısı metninde geçen 'Güneş, Prag Kalesi'nin kulelerinden veda ederken Vltava Nehri gümüş bir şerit gibi parlıyordu.' cümlesinde hangi söz sanatı ve anlatım tekniği kullanılmıştır?
  • Mübalağa (Abartma) - Öyküleme
  • Teşbih (Benzetme) - Betimleme (Doğru Cevap)
  • Teşhis (Kişileştirme) - Tartışma
  • İntak (Konuşturma) - Açıklama
  • Kinaye - Betimleme

Doğru Cevap: A) Teşbih (Benzetme) - Betimleme
Çözüm: Nehir gümüş bir şeride benzetilmiş (teşbih) ve manzara resmedilmiştir (betimleme).

Soru 13

Cumhuriyet Dönemi'nde Anadolu'yu karış karış gezerek oradaki yaşamı nesnel ama edebi bir dille anlatan 'Anadolu Notları' eseri kime aittir?
  • Reşat Nuri Güntekin (Doğru Cevap)
  • Memduh Şevket Esendal
  • Yakup Kadri Karaosmanoğlu
  • Sait Faik Abasıyanık
  • Orhan Pamuk

Doğru Cevap: B) Reşat Nuri Güntekin
Çözüm: Reşat Nuri Güntekin, müfettişlik göreviyle gezdiği Anadolu'yu 'Anadolu Notları'nda anlatmıştır.

Soru 14

Bir gezi yazısında yazarın 'Buradaki insanların misafirperverliği, Anadolu'nun samimiyetini hatırlatıyor.' demesi, metne nasıl bir nitelik kazandırır?
  • Didaktik (öğretici) kuruluk
  • Olay merkezli kurgu
  • Bilimsel tarafsızlık
  • Karşılaştırmalı anlatım (Doğru Cevap)
  • Kesin kanıtlanabilirlik

Doğru Cevap: A) Karşılaştırmalı anlatım
Çözüm: Yazar, gittiği yerdeki bir özelliği bildiği bir yerle kıyaslayarak karşılaştırma yapmıştır.

Soru 15

Gezi yazısı türünün gelişiminde 'Mavi Yolculuk' kavramını edebiyatımıza kazandıran ve Halikarnas Balıkçısı ile birlikte anılan yazar kimdir?
  • Peyami Safa
  • Ahmet Hamdi Tanpınar
  • Attila İlhan
  • Nurullah Ataç
  • Azra Erhat (Doğru Cevap)

Doğru Cevap: A) Azra Erhat
Çözüm: Azra Erhat, 'Mavi Anadolu' ve 'Mavi Yolculuk' gibi eserleriyle bu kavramı edebiyatımıza yerleştirmiştir.

Soru 16

Bir gezi yazısında yazarın 'Bu antik kente girdiğinizde zaman durmuş gibi hissediyorsunuz; taşların her biri bin yıllık bir hikâye fısıldıyor.' ifadesi hangi anlatım özelliğini ön plana çıkarır?
  • Özlülük
  • Etkileyicilik (Öznellik) (Doğru Cevap)
  • Duruluk
  • Kesinlik
  • Yalınlık

Doğru Cevap: B) Etkileyicilik (Öznellik)
Çözüm: Yazarın hislerini ve kişisel benzetmelerini kullanması metnin etkileyiciliğini ve öznelliğini artırır.

Soru 17

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde gezi yazısı türünün temel amacı en kapsamlı şekilde ifade edilmiştir?
  • Toplumdaki aksayan yönlerin eleştirel bir dille ortaya konmasıdır.
  • Gelecekte yaşanabilecek olayların hayal gücüyle kurgulanmasıdır.
  • Bir kişinin kendi hayat hikâyesini kronolojik olarak anlatmasıdır.
  • Gezilip görülen yerlerin ilgi çekici özelliklerinin okuyucuya tanıtılmasıdır. (Doğru Cevap)
  • Sadece doğa manzaralarının betimleyici bir anlatımla sunulmasıdır.

Doğru Cevap: C) Gezilip görülen yerlerin ilgi çekici özelliklerinin okuyucuya tanıtılmasıdır.
Çözüm: Gezi yazısının temel amacı, yazarın gördüğü yerlerin tarihi, doğası ve kültürü gibi ilgi çekici yönlerini okura tanıtmaktır.

Soru 18

Türk edebiyatında Batılı anlamda ilk gezi yazısı örneklerinden biri kabul edilen, Ahmet Haşim’in gözlemlerini içeren eser hangisidir?
  • Denizaşırı
  • Tuna Kıyıları
  • Hac Yolunda
  • Frankfurt Seyahatnamesi (Doğru Cevap)
  • Mavi Anadolu

Doğru Cevap: A) Frankfurt Seyahatnamesi
Çözüm: Ahmet Haşim'in Frankfurt Seyahatnamesi, modern gezi yazısının önemli örneklerindendir.

Soru 19

Gezi yazarı, bir şehri anlatırken o şehrin tarihî dokusunu, yemek kültürünü, insanların giyim kuşamını ve geleneklerini ele alıyorsa, bu metin hangi bilim dalına kaynaklık edebilir?
  • Antropoloji (Etnografy (Doğru Cevap)
  • Astronomi
  • Fizik
  • Biyoloji
  • Matematik

Doğru Cevap: C) Antropoloji (Etnografya)
Çözüm: Kültür, gelenek ve insan topluluklarını inceleyen gezi yazıları antropoloji ve etnografya için veri sunar.

Soru 20

Aşağıdakilerden hangisi bir gezi yazısının giriş bölümünde yer alması beklenen bir unsurdur?
  • Yolculuğun ne zaman, nasıl ve nereye yapıldığının belirtilmesi (Doğru Cevap)
  • Gezilen yerin tarihi hakkındaki son tartışmalar
  • Yerel yemeklerin ayrıntılı tarifleri
  • Gezi sırasında tanışılan tüm kişilerin biyografileri
  • Yazarın çocukluk anıları

Doğru Cevap: B) Yolculuğun ne zaman, nasıl ve nereye yapıldığının belirtilmesi
Çözüm: Giriş bölümünde genellikle geziye çıkış amacı ve hedef yer hakkında genel bilgiler verilir.

Soru 21

Bir gezi yazısı metninde aşağıdaki anlatım tekniklerinden hangisinin ağırlıklı olarak kullanılması beklenir?
  • Kanıtlayıcı - Düşsel
  • Betimleyici - Öyküleyici (Doğru Cevap)
  • Mizahi - Eleştirel
  • Lirik - Dramatik
  • Tartışmacı - Epik

Doğru Cevap: B) Betimleyici - Öyküleyici
Çözüm: Görülen yerlerin resmedilmesi (betimleme) ve oradaki sürecin anlatılması (öyküleme) gezi yazısının temelidir.

Soru 22

Seydi Ali Reis'in Hindistan'dan İstanbul'a dönüş yolculuğunu anlattığı, edebiyatımızın ilk gezi kitabı sayılan eser hangisidir?
  • Cihannüma
  • Mir'atü'l-Memalik (Doğru Cevap)
  • Şikâyetname
  • Garibname
  • Tuhfetü'l-Haremeyn

Doğru Cevap: B) Mir'atü'l-Memalik
Çözüm: Mir'atü'l-Memalik (Memleketlerin Aynası), edebiyatımızdaki ilk gezi yazısı örneği kabul edilir.

Soru 23

Gezi yazılarında 'dilin göndergesel işlevde' kullanılması neyi amaçlar?
  • Dilin kendi yapısını sorgulatmaya
  • Bilgi vermeyi ve gerçeği aktarmayı (Doğru Cevap)
  • Okuyucuda heyecan uyandırmayı
  • Okuyucuyu bir işi yapmaya zorlamayı
  • Şiirsel bir atmosfer yaratmayı

Doğru Cevap: B) Bilgi vermeyi ve gerçeği aktarmayı
Çözüm: Dilin göndergesel işlevi, nesnel bilgi aktarımı ve gerçekliğin ifadesi için kullanılır.

Soru 24

Bir gezi yazarı, gittiği yerdeki mimari yapıları anlatırken sadece gördüklerini değil, o yapıların kendisinde uyandırdığı 'yalnızlık' ve 'hüzün' gibi duyguları da metnine dahil etmiştir. Bu durum gezi yazısının hangi özelliğiyle doğrudan ilişkilidir?
  • Sadece bilimsel bir üslupla kaleme alınmasıyla
  • Tarihî bilgilerin değiştirilmeden aktarılmasıyla
  • Nesnel verilerin her zaman ön planda tutulmasıyla
  • Gezilen yerin nüfus bilgilerine odaklanılmasıyla
  • Yazarın kişisel yorum ve izlenimlerine yer vermesiyle (Doğru Cevap)

Doğru Cevap: B) Yazarın kişisel yorum ve izlenimlerine yer vermesiyle
Çözüm: Gezi yazıları, yazarın gözlemlerini kendi duygu ve düşünceleriyle harmanladığı, öznelliğin de barındığı metinlerdir.

Soru 25

Gezi yazısında yazarın 'Ben' dilini kullanması metne ne katar?
  • Sadece üçüncü şahısların görüşlerini
  • Anlatımda samimiyet ve inandırıcılık (Doğru Cevap)
  • Metnin tamamen uydurma olduğu izlenimini
  • Okuyucunun metinden uzaklaşmasını
  • Bilimsel bir kesinlik

Doğru Cevap: B) Anlatımda samimiyet ve inandırıcılık
Çözüm: Birinci tekil şahıs kullanımı, yazarın bizzat orada olduğunu gösterir ve anlatımı samimileştirir.

1 / 25
25:00

Aşağıdaki cümlelerin hangisi bir gezi yazısından alınmış olamaz?

Soru Hakkında Tartışmalar

Yorumlar yükleniyor...
Tartışmaya Katıl
0
5 (1)

Testi nasıl buldun? Puanla!

Benzer Testleri Keşfet

10. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Geleneksel Türk Tiyatrosu

10. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Modern Tiyatro

10. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Haber Metni ve Özellikleri

10. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Anı

Pinterest Image Scroll back to top