10. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Modern Tiyatro

Turan Oflazoğlu'nun tarihi konulu oyunlarında (örneğin IV. Murat, Kösem Sultan) karakterlerin psikolojik derinliklerine inmesi ve trajik sonlar kurgulaması, onun hangi tiyatro türüne yakın olduğunu gösterir?

Çözüm: Tarihi şahsiyetlerin iç dünyalarındaki çatışmaları ve yıkımlarını ele alması trajik ve dramatik unsurları ön plana çıkarır.

Modern bir tiyatro metninden alınan şu parça incelendiğinde: 'MÜDÜR: (Sert bir sesle) Dosyalar nerede? MEMUR: (Elleri titreyerek) Efendim, rüzgar... Rüzgar hepsini aldı götürdü. MÜDÜR: Rüzgar mı? Odada cam bile yok!' Parantez içindeki ifadelerin (didaskali) temel işlevi aşağıdakilerden hangisidir?

Çözüm: Tiyatro metinlerinde parantez içindeki ifadeler oyuncunun sahne üzerindeki aksiyonunu ve duygusunu ifade etme biçimini belirtir.

Modern Türk tiyatrosunda 'Kadın' temasını ve toplumsal baskıları işleyen, 'Ölü Kentin Nabzı' gibi eserleriyle tanınan yazarımız aşağıdakilerden hangisidir?

Çözüm: Adalet Ağaoğlu, oyunlarında modern insanın bunalımlarını ve toplumsal sorunları, özellikle kadın perspektifinden başarıyla işlemiştir.

Modern tiyatro metinlerinde kullanılan dil ve üslup hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Çözüm: Modern tiyatroda (özellikle dram ve komedide) hayatın gerçekliği gereği argo ve kaba ifadelere yer verilebilir.

Aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?

Çözüm: Vatan Yahut Silistre, Tanzimat dönemi sanatçısı Namık Kemal'e ait bir eserdir.

Güngör Dilmen'in 'Midas'ın Kulakları' adlı eseri, mitolojik bir konuyu modern bir bakış açısıyla ele alır. Bu eser türü bakımından aşağıdakilerden hangisine girer?

Çözüm: Midas'ın Kulakları, mitolojik bir kahramanın kibri ve yaşadığı talihsizliği konu alması bakımından modern bir trajedi örneği olarak değerlendirilebilir.

Modern tiyatro metinlerinde 'mekân' unsuru için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Çözüm: Saray ve çevresinde geçme kuralı klasik trajediye aittir. Modern tiyatroda mekân sınırlaması yoktur.

Modern tiyatroda 'tip' ve 'karakter' ayrımı için hangisi doğrudur?

Çözüm: Tip, belli bir zümreyi veya özelliği temsil ederken; karakter, kendine has, derinliği olan ve özgün bireyi temsil eder.

Bir lisenin tiyatro kulübü, sahnede dekoru minimuma indirmiş, oyuncuların zaman zaman seyirciyle konuştuğu ve toplumsal bir sorunu eleştiren bir oyun sergilemektedir. Oyunun sonunda seyirciden 'duygulanması' değil, 'düşünmesi' beklenmektedir. Bu oyunun sahnelenme tekniği aşağıdakilerden hangisine en yakındır?

Çözüm: Seyirciyi düşünmeye sevk etmek, toplumsal eleştiri ve illüzyonu bozmak Bertolt Brecht'in geliştirdiği Epik Tiyatro'nun temelidir.

Haldun Taner'in 'Keşanlı Ali Destanı' adlı eseriyle Türk edebiyatında ilk örneği verilen tiyatro türünde; seyircinin oyuna kendini kaptırması engellenir, araya giren şarkılar veya açıklamalarla bunun bir oyun olduğu hatırlatılır. Bu bilgilere göre sözü edilen tiyatro türü aşağıdakilerden hangisidir?

Çözüm: Keşanlı Ali Destanı Türk edebiyatının ilk epik tiyatrosudur. Epik tiyatroda yabancılaştırma efekti ile seyircinin oyunla arasına mesafe koyması sağlanır.

Klasik trajedi ile modern dram karşılaştırıldığında aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Çözüm: Trajedi hayatın acıklı yönlerini, dram ise hem acıklı hem gülünç yönlerini bir arada ele alır. Komedi ise gülünç yönleri ele alır.

Bir tiyatro oyununda karakterin sahnede kimse yokmuş gibi kendi kendine konuşması ve iç düşüncelerini sesli dile getirmesi tekniğine ne ad verilir?

Çözüm: Karakterin tek başına konuşmasına monolog denir. Uzun ve kesintisiz konuşmalara ise tirat denir.

Modern trajedide kahramanın başına gelen felaketlerin temel sebebi genellikle aşağıdakilerden hangisidir?

Çözüm: Klasik trajedide kader ve tanrılar ön plandayken, modern trajedide bireysel hatalar ve toplumsal çevre felaketi hazırlar.

Tiyatroda 'perde' kavramı modern tiyatroda nasıl bir değişim göstermiştir?

Çözüm: Modern tiyatroda klasik kalıplar kırılmış, oyunun ihtiyacına göre perde ve sahne sayıları çeşitlenmiştir.

Samuel Beckett'in 'Godot'yu Beklerken' adlı oyununda, iki karakterin gelmeyecek olan birini beklerken yaptıkları anlamsız konuşmalar ve tekrarlanan hareketler modern tiyatronun hangi felsefi akımdan etkilendiğini gösterir?

Çözüm: Absürt tiyatro, varoluşçuluk felsefesinden beslenerek insanın dünyadaki anlamsız varlığını ve boşluğunu işler.

Bir tiyatro eleştirmeni, izlediği oyun hakkında şu notları almıştır: 'Sahnede olaylar kronolojik bir sıra izlemiyor, karakterler arasındaki diyaloglar mantık süzgecinden geçirilmiş gibi görünmüyor. Seyirciye hayatın anlamsızlığı ve iletişimsizlik tokat gibi çarpılıyor.' Eleştirmenin bahsettiği bu oyun, modern tiyatronun hangi türüne örnek gösterilebilir?

Çözüm: Hayatın anlamsızlığı, mantık dışı diyaloglar ve kronolojik akışın bozulması Absürt tiyatronun temel özellikleridir.

Aşağıdakilerden hangisi modern tiyatronun yapı unsurlarından biri olan 'zaman' ile ilgili yanlış bir bilgidir?

Çözüm: Tiyatroda zamanın gündüz veya gece olmasıyla ilgili bir kısıtlama yoktur; bu tamamen kurguyla ilgilidir.

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir bilgi yanlışı vardır?

Çözüm: Epik tiyatroda tam tersine, izleyicinin karakterle özdeşleşmesi engellenir (yabancılaştırma), böylece izleyicinin eleştirel düşünmesi sağlanır.

Aşağıdakilerden hangisi modern bir tiyatro sahnesinde 'dekor'un işlevlerinden biri değildir?

Çözüm: Dekor sahneleme ile ilgilidir, yazarın hayat hikayesini anlatmak gibi bir görevi yoktur.

Modern tiyatroda 'çatışma' kavramı, birbirine zıt değerlerin veya isteklerin karşı karşıya gelmesidir. Aşağıdaki durumlardan hangisi modern bir dramda temel çatışmayı oluşturmaya en uygundur?

Çözüm: Çatışma, iki zıt durumun veya değerin çarpışmasıdır. C seçeneğindeki vicdani ikilem güçlü bir dramatik çatışma örneğidir.

Aşağıdaki ifadelerden hangisi 'Modern Tiyatro'yu geleneksel Türk tiyatrosundan (Karagöz, Orta Oyunu vb.) ayıran en temel farktır?

Çözüm: Geleneksel Türk tiyatrosu doğaçlamadır, modern tiyatro ise yazılı bir metne dayanır.

Aşağıdakilerden hangisi modern tiyatro türlerinden biri olan 'Komedi'nin alt türlerinden biri değildir?

Çözüm: Melodram, komedinin bir türü değil; daha çok duygusallığın abartıldığı bir dram türüdür.

Tiyatroda 'aksiyon' (olay örgüsü) ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Çözüm: Tiyatro eserleri, türüne göre (trajedi, dram vb.) mutsuz veya belirsiz bir sonla da bitebilir.

Bir tiyatro oyununda olayların doruk noktasına ulaştığı, çatışmanın en keskin halini aldığı ve çözümün hemen öncesindeki bölüme ne ad verilir?

Çözüm: Düğüm bölümü merakın arttığı ve çatışmanın zirve yaptığı kısımdır.

Bir oyunda başrol oyuncusu, sahnede asılı olan bir tabelayı göstererek seyirciye dönüp: 'Bu tabela aslında adaleti temsil ediyor ama gördüğünüz gibi eğri duruyor, tıpkı toplumumuzdaki adalet gibi.' der. Bu durum modern tiyatronun hangi özelliğiyle doğrudan ilgilidir?

Çözüm: Oyuncunun oyunu kesip seyirciyle doğrudan iletişim kurması ve semboller üzerine açıklama yapması epik tiyatrodaki yabancılaştırma efektidir.