5. Sınıf Fen Bilimleri Işığın Yayılması

1. Elif, odasının tavanına lazer pointer ile bir çizgi çiziyor. Lazer ışığının her zaman düz bir çizgi şeklinde ilerlediğini fark ediyor. Bu durum, ışığın hangi temel özelliğini gösterir?

2. Güneşli bir havada parka giden Can, yere düşen kendi gölgesini görüyor. Can'ın gölgesinin oluşmasının sebebi nedir?

3. Bir ev inşa edilirken, pencereler için şeffaf cam, duvarlar için tuğla, perdeler için ise genellikle tül veya kalın kumaşlar kullanılır. Bu malzemelerin seçimi, ışığı geçirme özelliklerine göre yapılmıştır. Buna göre, ışığı hiç geçirmeyen malzeme hangisidir?

4. Karanlık bir odada, bir el fenerini duvara doğru tutuyoruz. El feneri ile duvar arasına küçük bir oyuncak araba koyduğumuzda duvarda arabanın gölgesi oluşur. Eğer oyuncak arabayı el fenerine *yaklaştırırsek* gölgesinin boyu nasıl değişir?

5. Aşağıdaki ışık kaynaklarından hangisi "yapay ışık kaynağı" olarak sınıflandırılır?

6. Ayşe, bir mum alevini önce düz bir borudan, sonra da bükülmüş (kıvrımlı) bir borudan bakarak gözlemlemek istiyor. Hangi durumda alevi görebilir?

7. Kapkaranlık bir odanın tam ortasına küçük bir ampul asıp yaktığımızda, odanın her yerinin aydınlandığını görürüz. Bu durum, ışığın hangi özelliğini en iyi açıklar?

8. Kare şeklinde bir tahta parçasını, bir el fenerinin önüne koyarak duvarda gölge oluşturuyoruz. Duvarda oluşan gölgenin şekli, genellikle neye benzer?

9. Bir deney düzeneğinde, bir ışık kaynağı, bir top ve bir perde bulunmaktadır. Işık kaynağından çıkan ışıklar topa çarparak perdede bir gölge oluşturmaktadır. Eğer topu, ışık kaynağının yeri değişmeden, perdeye *yaklaştırırsak* oluşan gölgenin boyutu nasıl değişir?

10. Banyo pencerelerinde genellikle buzlu cam (yarı saydam cam) kullanılırken, oturma odası pencerelerinde şeffaf cam tercih edilir. Bu tercihin temel nedeni nedir?

11. Sabah okula giderken gölgemizin uzun olduğunu ve batı yönüne düştüğünü fark ederiz. Öğle vaktine doğru gölgemiz kısalır ve yönü değişir. Bu durumun temel sebebi nedir?

12. Bir cismin, ışık kaynağı ile bir yüzey arasına girmesiyle oluşan karanlık bölgeye ne ad verilir?

13. Aşağıdaki cisimlerden hangisi ışığı kısmen geçirerek arkasındaki cisimlerin net görünmesini engeller?

14. Karanlık bir odada, bir el feneri ve bir perde bulunmaktadır. El feneri ile perde arasına önce bir top koyup gölgesini gözlemliyoruz. Daha sonra topu alıp yerine aynı büyüklükte, tamamen şeffaf bir cam küre koyarsak perdede ne gözlemleriz?

15. Işık, bir yerden başka bir yere yayılırken aşağıdaki maddelerden hangisine ihtiyaç duymaz?

16. Bir dağcının, sabahın erken saatlerinde dağın zirvesine tırmanırken çok uzun bir gölgesi olduğunu fark etmesi, o an Güneş'in gökyüzündeki konumu hakkında neyi gösterir?

17. Eğer ışık doğrusal bir şekilde yayılmasaydı, günlük hayatımızda aşağıdaki durumlardan hangisini yaşamazdık?

18. Geleneksel Karagöz ve Hacivat gölge oyunlarında, perdenin arkasındaki ışık kaynağı ile karakter figürleri kullanılarak duvarda gölgeler oluşturulur. Bu gölge oluşumu, ışığın hangi özelliği sayesinde gerçekleşir?

19. Işığın yayılması ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

20. Bir öğrenci, bir ışık kaynağı, bir kalem ve bir perde kullanarak gölge deneyi yapıyor. Kalemi ve perdeyi sabit tutarak, ışık kaynağını kalemden *uzaklaştırırsa* perdede oluşan gölgenin boyutu nasıl değişir?