5. Sınıf Fen Bilimleri Maddenin Ayırt Edici Özellikleri

Bir araştırmacı, özdeş ısıtıcılar kullanarak iki farklı kaba sırasıyla 100 mL ve 500 mL saf su koyuyor. Her iki kabı da aynı anda ısıtmaya başlıyor ve suların kaynamaya başladığı sıcaklıkları ölçüyor.

Araştırmacının yaptığı bu deneyle ilgili aşağıdaki yorumlardan hangisi doğrudur?

Bir laboratuvarda üzerinde etiket bulunmayan üç farklı şeffaf sıvı (X, Y ve Z) bulunmaktadır. Bu sıvıların aynı madde olup olmadığını anlamak isteyen bir öğrenci, sıvıları özdeş kaplarda ısıtarak kaynama sıcaklıklarını ölçüyor ve şu sonuçları elde ediyor:

- X sıvısının kaynama sıcaklığı: 78 °C
- Y sıvısının kaynama sıcaklığı: 100 °C
- Z sıvısının kaynama sıcaklığı: 78 °C

Buna göre öğrencinin elde ettiği bulgularla ilgili aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?

Kış mevsiminde Sibirya'da araştırma yapan bir bilim insanı, hava sıcaklığının -50 °C'ye kadar düştüğü bir bölgede sıcaklık ölçümü yapmak istemektedir. Araştırmacının elinde üç farklı sıvı termometre bulunmaktadır:

- Cıvalı termometre (Cıvanın donma noktası: -39 °C)
- Alkollü termometre (Alkolün donma noktası: -114 °C)
- Su bazlı termometre (Suyun donma noktası: 0 °C)

Bilim insanı doğru bir ölçüm yapabilmek için hangi termometreyi tercih etmelidir?

Saf bir katı maddenin ısıtılması sürecinde sıcaklığının zamanla değişimini inceleyen bir öğrenci, maddenin 80 °C'de erimeye başladığını ve erime süresince sıcaklığın sabit kaldığını gözlemliyor.

Bu gözlemden yola çıkarak, aynı maddenin sıvı halinin donma noktası ile ilgili aşağıdaki yorumlardan hangisi yapılabilir?

Mutfakta çorba pişiren Canan Hanım, çorba kaynamaya başladıktan sonra ocağın altını sonuna kadar açmasına rağmen çorbanın sıcaklığının daha fazla artmadığını fark ediyor.

Bu durumun bilimsel açıklaması aşağıdakilerden hangisidir?

Fen bilimleri öğretmeni sınıfa getirdiği iki farklı kabın içine renksiz ve kokusuz sıvılar koymuştur. Öğrencilerine bu sıvıların ikisinin de saf su olup olmadığını sadece ölçüm yaparak nasıl kanıtlayabileceklerini soruyor.

Öğrencilerden gelen aşağıdaki önerilerden hangisi en güvenilir ve bilimsel yöntemdir?

Demir madeninde çalışan bir usta, demir cevherini eriterek kalıplara dökmek istemektedir. Demirin erime noktası 1538 °C'dir. Ustanın elinde erime noktaları verilen şu malzemelerden yapılmış eritme potaları (kapları) bulunmaktadır:

- Bakır pota (Erime noktası: 1085 °C)
- Alüminyum pota (Erime noktası: 660 °C)
- Grafit pota (Erime noktası: 3600 °C)
- Kurşun pota (Erime noktası: 327 °C)

Buna göre ustanın demiri güvenli bir şekilde eritebilmesi için hangi potayı kullanması zorunludur?

Bir kimya laboratuvarında çalışan Aslı, yanlışlıkla etil alkol (kaynama noktası 78 °C) ile saf suyu (kaynama noktası 100 °C) karıştırıyor. Bu homojen karışımı birbirinden ayırmak için karışımı ısıtmaya karar veriyor. Isıtma işlemi sırasında sıcaklık 78 °C'ye ulaştığında karışımda yoğun bir buharlaşma ve kaynama gözleniyor. Aslı bu sıcaklıkta çıkan buharı başka bir kaba yönlendirip soğutarak tekrar sıvı hale getiriyor. Buna göre Aslı'nın yaptığı bu işlemle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Saf bir sıvı maddenin soğutulması sırasında sıcaklığının zamana bağlı değişimi tablodaki gibidir:
- 0. dakika: 80 °C
- 2. dakika: 65 °C
- 4. dakika: 43 °C
- 6. dakika: 43 °C
- 8. dakika: 43 °C
- 10. dakika: 30 °C
- 12. dakika: 15 °C

Bu tabloya göre, incelenen sıvı madde ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Bir elektrik teknisyeni, televizyon kartlarındaki devre elemanlarını birleştirmek için lehim adı verilen metal bir tel kullanacaktır. Bu televizyon çalışırken devre elemanları en fazla 90 °C sıcaklığa ulaşmaktadır. Teknisyenin kullandığı havya (lehim makinesi) ise uç kısmında 220 °C sıcaklık üretmektedir. Güvenli ve doğru bir çalışma için seçilecek lehim telinin erime noktası aşağıdakilerden hangisi gibi olmalıdır?

Saf maddelerin erime süresince sıcaklıkları sabit kalırken, saf olmayan maddelerin (karışımların) erime süresince sıcaklıkları değişkenlik gösterebilir. Bir antikacı, elindeki gümüş vazonun saf gümüş olup olmadığını test etmek istiyor. Saf gümüşün erime noktası 962 °C'dir. Antikacı vazodan küçük bir parça alıp ısıttığında, parçanın 850 °C'de yumuşamaya başladığını, sıcaklık arttıkça erimenin devam ettiğini ve ancak 940 °C'de tamamen sıvı hale geldiğini gözlemliyor. Antikacının yaptığı bu deneyden çıkaracağı en doğru sonuç aşağıdakilerden hangisidir?

Özdeş ısıtıcılarla ısıtılan üç farklı kaba ait bilgiler aşağıda verilmiştir:
- 1. Kap: 50 g saf K sıvısı (Kaynama noktası: 65 °C)
- 2. Kap: 100 g saf K sıvısı
- 3. Kap: 50 g saf L sıvısı (Kaynama noktası: 78 °C)

Bu sıvıların tamamı kaynayana kadar ısıtıldığına göre, kaplardaki sıvıların kaynama sıcaklıkları arasındaki ilişki aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

Dondurma üretimi yapan bir fabrikada, dondurmanın pürüzsüz bir kıvama sahip olması için içerisindeki suyun tamamen donması, ancak kullanılan bitkisel yağların sıvı halde kalması istenmektedir. Fabrikada kullanılan bitkisel yağın donma noktası -5 °C, suyun donma noktası ise 0 °C'dir. Buna göre, fabrikadaki soğutma odasının sıcaklığı aşağıdakilerden hangisi gibi ayarlanırsa hedeflenen kıvam elde edilebilir?

Fen bilimleri dersinde öğretmen tahtaya şu bilgiyi yazıyor: 'Saf katı bir maddenin erimeye başladığı sıcaklık ile aynı maddenin sıvı halinin donmaya başladığı sıcaklık birbirine eşittir.' Bu bilgiyi test etmek isteyen bir öğrenci grubu, laboratuvarda saf naftalin katısını ısıtıp eriterek erime noktasını 80 °C olarak buluyor. Öğrenciler daha sonra bu sıvı naftalini soğumaya bırakıyorlar. Naftalinin soğuma sürecinde donma noktasını kaç °C olarak ölçmeyi beklerler ve bunun sebebi nedir?

Sanayi tipi bir ekmek fırınında pişirme sıcaklığı yaklaşık 240 °C'ye kadar ulaşmaktadır. Fırın içi sıcaklığı hassas bir şekilde ölçmek için sıvı bir termometre tasarlanacaktır. Termometrede kullanılması düşünülen bazı saf sıvıların kaynama noktaları tabloda verilmiştir:
- K sıvısı: 78 °C
- L sıvısı: 100 °C
- M sıvısı: 357 °C
- N sıvısı: 35 °C

Buna göre, fırının sıcaklığını sağlıklı bir şekilde ölçebilmek için termometrede hangi sıvının kullanılması zorunludur?

Bir gümüş atölyesinde usta, elindeki metal parçanın saf gümüş mü yoksa gümüş alaşımı mı olduğunu anlamak istiyor. Saf gümüşün 962 °C'de sabit bir sıcaklıkta eridiğini biliyor. Elindeki parçayı ısıtmaya başladığında, 850 °C'de erimenin başladığını ancak 940 °C'ye gelene kadar sıcaklığın sürekli yükselmeye devam ettiğini gözlemliyor. Bu duruma göre metal parçayla ilgili ulaşılabilecek en bilimsel sonuç nedir?

Bir öğrenci, deniz seviyesindeki saf bir su örneğinin kaynama noktasını ölçmek için düzeneğini kuruyor. Deney sırasında suyun kaynamaya başladığı anı gözlemlemek için termometreyi kaba daldırıyor. Ancak öğrenci termometreyi kabın tabanına değdirirse yanlış bir sonuç alabileceğini fark ediyor. Bunun temel sebebi aşağıdakilerden hangisidir?

Bir kozmetik firması, oda sıcaklığında (25 °C) katı olan ancak vücut ısısına (yaklaşık 36-37 °C) temas ettiğinde eriyen bir krem üretmek istiyor. Firmaya sunulan maddelerin erime noktaları şöyledir: X maddesi (15 °C), Y maddesi (34 °C), Z maddesi (45 °C), T maddesi (55 °C). Üretim için hangi madde en uygundur?

Bir dağcı, deniz seviyesinde 100 °C'de kaynayan saf suyun, yüksek bir dağın zirvesinde daha düşük bir sıcaklıkta kaynadığını gözlemliyor. Bu olaydan yola çıkarak aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?