Bir doğa yürüyüşü rehberi, ekibine şu uyarıları yapmıştır: 1. Yolun sonunda dinlenmeliyiz. 2. Hava kararırsa geri dönmeliyiz. 3. Yanınızdaki suları tüketmeyin. 4. Manzarayı izleyip fotoğraflayalım. Numaralanmış cümlelerdeki fiillerin yapıları aşağıdakilerin hangisinde doğru eşleştirilmiştir?

1: Basit, 2: Birleşik, 3: Türemiş, 4: Türemiş

1: Basit, 2: Basit, 3: Türemiş, 4: Birleşik

1: Türemiş, 2: Birleşik, 3: Basit, 4: Türemiş

1: Basit, 2: Türemiş, 3: Birleşik, 4: Türemiş

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'etmek' yardımcı fiili kullanıldığı kelimeyle birleşerek birleşik fiil oluşturmamıştır?

Misafirlerimiz gelmeden önce salonu güzelce süpürdük.

Bu zorlu sınavda başarılı olmak için çok çalışmalısın.

Yarınki toplantı için tüm dosyaları masaya etiketlemiş.

Dün bahçedeki tüm kurumuş otları tek tek temizledik.

Misafirlerimiz gelmeden önce salonu güzelce süpürdük.

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kurallı birleşik fiil (yeterlilik, tezlik, sürerlik, yaklaşma) kullanılmamıştır?

Akşam yemeği için lezzetli bir çorba pişirdi.

Bu ağır koliyi tek başına taşıyabilirsin.

Olayları anlatırken birden donakalmıştı.

Arkadaşının söylediklerini duyunca hemen gidiverdi.

Akşam yemeği için lezzetli bir çorba pişirdi.

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde eylemin yapısı diğerlerinden farklıdır?

Sınav sonuçlarını internetten öğrendik.

Bahçedeki ağaçları budattı.

Yarınki geziye katılabilirim.

Anlamca kaynaşmış birleşik fiillerde, fiil ile isim birleşerek yeni bir anlam kazanır. Buna göre aşağıdakilerden hangisinde anlamca kaynaşmış birleşik fiil yoktur?

Yaptığı hatalar yüzünden gözden düştü.

Bu konuda seninle aynı fikirdeyim.

Sınavı kazandığını duyunca küplere bindi.

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'yeterlilik' (abilmek) fiili, cümleye 'olasılık' anlamı katmıştır?

Yarın akşamki toplantıya babam da gelebilir.

Bu ağır koliyi tek başına taşıyabilirsin.

Yarın akşamki toplantıya babam da gelebilir.

Soruların hepsini kısa sürede çözebilirim.

İstediğin kitabı kütüphaneden alabilirsin.

Türkçede bazı fiiller bir isimle birleşerek kalıplaşmış yeni bir anlam kazanır. Buna 'anlamca kaynaşmış birleşik fiil' denir. Aşağıdaki atasözlerinden hangisinde bu kurala uygun bir fiil yoktur?

Dost acı söyler, ama doğruyu söyler.

Akıl yaşta değil baştadır.

Gözden düşen, gönülden de düşer.

Herkesin burnunda tüter olduk.

Dost acı söyler, ama doğruyu söyler.

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'sürerlik' (edurmak, ekalmak, egelmek) bildiren bir birleşik fiil kullanılmıştır?

Yıllardır bu kasabada yaşayagelmiştir.

Çocuk, pencerenin önünde uyuyakaldı.

Yıllardır bu kasabada yaşayagelmiştir.

Yağmur yağınca içeri kaçıverdik.

Bu zorluğa daha fazla dayanamam.

Bir bilgisayar programı kodlanırken şu komutlar verilmiştir: 1. Veriyi kaydet. 2. Dosyayı sil. 3. Pencereyi küçült. 4. İşlemi başlat. Numaralanmış cümlelerdeki fiillerin yapısı aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

1. Birleşik, 2. Basit, 3. Türemiş, 4. Türemiş

1. Basit, 2. Basit, 3. Türemiş, 4. Birleşik

1. Türemiş, 2. Basit, 3. Türemiş, 4. Birleşik

1. Birleşik, 2. Basit, 3. Türemiş, 4. Basit

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde fiil, isimden türemiş bir fiil değildir?

Bahçedeki çiçekleri suladı.

Bir öğrenci, birleşik fiilleri 'kurallı' ve 'anlamca kaynaşmış' olarak ikiye ayırmıştır. Aşağıdaki cümlelerin hangisi 'kurallı birleşik fiil' kategorisine girer?

Arkadaşım, konuyu bana anlatıverdi.

Sınavı kazanmak için çok çalıştım.

Arkadaşım, konuyu bana anlatıverdi.

Olanları duyunca küplere bindi.

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'etmek' yardımcı fiili ile kurulmuş, fiil yapısı bakımından diğerlerinden farklı olan bir örnek vardır?

Bu çiçekler çok çabuk soldu.

Bu davranışın beni çok üzdü.

Kardeşim bugün okula geç geldi.

Bu çiçekler çok çabuk soldu.

Bir kütüphaneci, rafları düzenlerken şu notları almıştır: 1. Kitapları rafa diziverdi. 2. Eski sayfaları ciltletti. 3. Aranan eseri bulamadı. 4. Okuyuculara yardımcı oldu. Bu cümlelerdeki fiillerin yapıları sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Kurallı birleşik - Türemiş - Kurallı birleşik - Yardımcı eylemli birleşik

Basit - Türemiş - Basit - Yardımcı eylemli birleşik

Kurallı birleşik - Basit - Türemiş - Anlamca kaynaşmış

Türemiş - Kurallı birleşik - Kurallı birleşik - Yardımcı eylemli birleşik

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde fiil, kökü bakımından diğerlerinden farklı bir sözcük türünden türetilmiştir?

Çocuklar, kumsalda kumdan kale yaptı.

Yaşlı adam, gün boyu bahçeyi suladı.

Çocuklar, kumsalda kumdan kale yaptı.

Kışın gelmesiyle havalar soğudu.

Uzun süren toplantı sonunda kararlaştırıldı.

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birleşik fiil, oluşumu bakımından diğerlerinden farklıdır?

Bu ağır çantayı buraya kadar getirebildi.

Sınavdaki soruları görünce gözleri parladı.

Bu ağır çantayı buraya kadar getirebildi.

İşleri bitirmek için acele ediyordu.

Arkadaşının sözlerine çok kırıldı.

7. Sınıf Türkçe Basit, Türemiş ve Birleşik Fiiller 1

1 / 20

20:00

Bir teknoloji mağazasında çalışan Ahmet, müşterilere ürünleri tanıtırken şu cümleleri kurmuştur: 'Bu bilgisayar çok hızlı çalışıyor. Yeni modelimiz herkesi şaşırtacak. Verileri hemen yedekledik. Eski cihazınızı bize getirin, yenisini alıverin.' Ahmet'in kurduğu cümlelerdeki fiillerin yapıları incelendiğinde hangisi dışarıda kalır?

Karalama Defteri

Soru çözerken notlarınızı buraya yazabilirsiniz. Notlarınız otomatik olarak kaydedilir.

Parmağınızla veya farenizle çizim yaparak hesaplamalarınızı yapabilirsiniz. Çiziminiz otomatik olarak kaydedilir.

Renk:

Kalınlık:

Pratik İpuçları

İşlem önceliğine dikkat edin (Parantez, Üs, Çarpma/Bölme, Toplama/Çıkarma).
Soru kökünü ve sizden tam olarak ne istendiğini iyi okuyun.
Klavye kısayolları: Sorular arası geçiş için yön tuşlarını veya ekranı kaydırmayı kullanabilirsiniz.

Fiillerde Yapı: Basit, Türemiş ve Birleşik

Türkçede fiiller, yapıları bakımından üç ana gruba ayrılır. Bir fiilin yapısını anlamak için onun kökünü ve aldığı ekleri incelememiz gerekir. Haydi, bu yapıları yakından tanıyalım:

1. Basit Fiiller

Yapım eki almamış, sadece çekim eki (kip ve kişi ekleri) almış fiillerdir. Bu fiiller kök halindedir veya sadece zaman/kişi ekleri ile genişlemiştir. Örnek: ‘Gel-di’, ‘Oku-yacak-sın’, ‘Bak-tılar’. Gördüğünüz gibi, bu fiillerin anlamı değişmemiş, sadece zaman veya kişi bilgisi eklenmiştir.

2. Türemiş Fiiller

İsim veya fiil köklerine ‘yapım eki’ getirilerek oluşturulan fiillerdir. Bu ekler sayesinde kelimenin anlamı tamamen değişir. Örnekler:

İsimden fiil türetme: ‘Su-la-mak’, ‘Göz-le-mek’.
Fiilden fiil türetme: ‘Yaz-dır-mak’, ‘Gör-ün-mek’.

Buradaki ‘-la’, ‘-le’, ‘-dır’, ‘-ün’ ekleri yapım ekidir ve kelimeye yeni bir anlam kazandırır.

3. Birleşik Fiiller

En az iki kelimenin bir araya gelerek yeni bir eylemi karşılamasıyla oluşur. Üç farklı şekilde karşımıza çıkarlar:

Kurallı Birleşik Fiiller: Bir fiile ‘yeterlilik, sürerlilik, tezlik veya yaklaşma’ anlamları katan özel yapılı fiillerdir. (Örn: Yap-abilmek, Gid-ivermek, Bak-akalmak).
Yardımcı Eylemle Kurulanlar: İsim soylu bir kelimenin ‘etmek, olmak, eylemek, kılmak’ yardımcı fiilleriyle birleşmesidir. (Örn: Yardım etmek, Kabul olmak, Fark etmek).
Anlamca Kaynaşmış (Deyimleşmiş) Fiiller: Genellikle bir deyimin fiilleşmiş halidir. Sözcüklerden biri veya ikisi gerçek anlamını yitirmiştir. (Örn: Kulak asmak, Baş vurmak, Gözden düşmek).

İpucu: Bir fiilin türemiş mi yoksa basit mi olduğunu anlamak için önce kelimeyi köküne ayırın. Eğer kök ile kelimenin tamamı arasında anlamsal bir bağ yoksa veya kelime yapım eki almışsa, o fiil türemiştir. Birleşik fiillerde ise iki farklı kelimeyi net bir şekilde görebilirsiniz. Örneğin ‘mutlu olmak’ ifadesinde ‘mutlu’ (isim) ve ‘olmak’ (yardımcı fiil) birleşerek yeni bir anlam oluşturmuştur. Bu yapıları kavradığınızda, cümledeki eylemlerin derinliğini çok daha iyi analiz edebilirsiniz.