7. Sınıf Türkçe Basit Zamanlı Fiilleri Birleşik Zamanlı Yapma
7. Sınıf Türkçe Basit Zamanlı Fiilleri Birleşik Zamanlı Yapma Online Testi
Basit Zamanlı Fiilden Birleşik Zamanlı Fiile Geçiş
Türkçede fiiller, zaman ve kişi eklerini alarak çekimlenir. Sadece bir kip eki alan fiillere basit zamanlı fiiller denir. Ancak bazen bir eylemin zamanını daha detaylı anlatmak veya geçmişteki bir alışkanlığı belirtmek isteriz. İşte bu noktada birleşik zamanlı fiiller devreye girer.
Birleşik zamanlı fiil, bir fiilin üzerine önce bir kip eki, ardından idi, imiş, ise eklerinden birinin getirilmesiyle oluşur. Formülümüz şöyledir: Fiil + Kip Eki + Ek-Fiil (idi/imiş/ise).
Birleşik Zamanlı Fiil Türleri:
- Hikâye Birleşik Zamanı (-di): Basit zamanlı fiile ‘idi’ eki getirilerek yapılır. Geçmişte kalmış veya tamamlanmış durumları ifade eder.
Örnek: Gel-iyor-du (Geliyordu). - Rivayet Birleşik Zamanı (-miş): Basit zamanlı fiile ‘imiş’ eki getirilerek yapılır. Başkasından duyulma veya sonradan fark etme anlamı katar.
Örnek: Gel-ecek-miş (Gelecekmiş). - Şart Birleşik Zamanı (-se): Basit zamanlı fiile ‘ise’ eki getirilerek yapılır. Bir şartın gerçekleşmesini ifade eder.
Örnek: Gel-ir-se (Gelirse).
Günlük Hayattan Örnekler:
Düşünün ki geçen sene her gün kitap okurdunuz. Burada ‘oku-‘ fiiline önce geniş zaman (-ar) sonra da geçmiş zamanın hikâyesi (-dı) gelmiştir: Okuyordu. Eğer yarın için bir planınızdan başkasının ağzıyla bahsediyorsanız: “Yarın gidecekmiş.” diyerek rivayet birleşik zamanını kullanırsınız.
İpucu: Bir fiilin birleşik zamanlı olup olmadığını anlamak için kelimeyi köküne ve eklerine ayırın. Eğer fiil, zaman eki aldıktan sonra ikinci bir ek-fiil (idi, imiş, ise) alıyorsa o fiil kesinlikle birleşik zamanlıdır. “Gelmişti” kelimesini inceleyelim: Gel- (fiil kökü), -miş (öğrenilen geçmiş zaman), -ti (ek-fiilin hikâyesi). Gördüğünüz gibi iki zaman dilimi üst üste gelmiştir.
Bu kuralı öğrenmek, anlatımınızı zenginleştirmenizi ve geçmişe dair anılarınızı veya gelecek planlarınızı çok daha net ifade etmenizi sağlar. Bolca örnek cümle kurarak bu eklerin fiile kattığı anlamları pekiştirebilirsiniz.
