Aşağıdaki cümlelerin hangisinde öznenin kendi iradesi dışında gerçekleşen, bir durum değişikliğini bildiren 'oluş' fiili vardır?

Yağmur yağınca çiçekler hemen sarardı.

Çocuk, odasındaki kitapları rafa dizdi.

Yağmur yağınca çiçekler hemen sarardı.

Annem mutfakta mis gibi yemek pişirdi.

Arkadaşım beni kapının önünde bekledi.

Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde bir iş fiili cümleye nesne ile birlikte kullanılmıştır?

Dün gece uzun süre düşündüm.

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde fiil, öznenin kendi iradesiyle gerçekleşen ancak bir nesneye ihtiyaç duymayan bir durum bildirmektedir?

Çocuklar parkta neşeyle koşuyor.

Güneş batarken gökyüzü kızardı.

Kitabın sayfalarını dikkatle çevirdi.

Aşağıdaki seçeneklerin hangisinde altı çizili fiil, diğerlerinden farklı bir anlam özelliği taşımaktadır?

Yazar, yeni kitabını büyük bir heyecanla yazdı.

Çiçekler susuzluktan kısa sürede soldu.

Dağlardaki karlar güneşle birlikte eridi.

Kışın gelişiyle saçlarına aklar düştü.

Yazar, yeni kitabını büyük bir heyecanla yazdı.

Günlük hayatımızda kullandığımız fiillerin anlamını bilmek, dilin doğru kullanımı için önemlidir. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'iş fiili' kullanılmıştır?

Çantasındaki eşyaları boşalttı.

Yaşlı adam parktaki bankta uyudu.

Çantasındaki eşyaları boşalttı.

Edebiyat dersinde öğretmen, öğrencilerden 'öznenin iradesiyle gerçekleşen ancak bir nesneyi etkilemeyen' bir fiil cümlesi kurmalarını istemiştir. Buna göre aşağıdaki öğrencilerden hangisi öğretmenin istediği tanıma uygun bir örnek vermiştir?

Ayşe: Dün gece sabaha kadar düşündüm.

Ali: Bahçedeki çiçekleri suladım.

Ayşe: Dün gece sabaha kadar düşündüm.

Veli: Demirin paslanması beni üzdü.

Zeynep: Kitabı masanın üzerine koydu.

Bir doğa belgeselinde geçen şu cümlelere dikkat ediniz: 'Kışın sert geçmesiyle gölün yüzeyi tamamen buz tuttu. Buzun üzerinde yürüyen tilki, avını dikkatle izledi. Bir süre sonra tilki ormana doğru uzaklaştı.' Bu metinde geçen fiillerle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

'Buz tuttu' fiili, kendiliğinden gerçekleşen bir süreci ifade ettiği için oluş fiilidir.

'İzledi' fiili, başına 'onu' kelimesi getirilebildiği için iş fiilidir.

'Uzaklaştı' fiili, öznenin içinde bulunduğu bir durumu belirttiği için durum fiilidir.

Metinde tüm fiil çeşitlerine (iş, oluş, durum) yer verilmiştir.

7. Sınıf Türkçe Fiillerde Anlam

1 / 20

20:00

Eski bir saatin mekanizmasını temizleyen saat ustası, parçaları büyük bir titizlikle yerine yerleştirdi. Bu cümlede altı çizili 'yerleştirdi' fiilinin anlam özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

Karalama Defteri

Soru çözerken notlarınızı buraya yazabilirsiniz. Notlarınız otomatik olarak kaydedilir.

Parmağınızla veya farenizle çizim yaparak hesaplamalarınızı yapabilirsiniz. Çiziminiz otomatik olarak kaydedilir.

Renk:

Kalınlık:

Pratik İpuçları

İşlem önceliğine dikkat edin (Parantez, Üs, Çarpma/Bölme, Toplama/Çıkarma).
Soru kökünü ve sizden tam olarak ne istendiğini iyi okuyun.
Klavye kısayolları: Sorular arası geçiş için yön tuşlarını veya ekranı kaydırmayı kullanabilirsiniz.

Fiillerde Anlam: İş, Oluş ve Durum Fiilleri

Türkçede fiiller, bildirdikleri işin niteliğine göre üç ana gruba ayrılır. Bir fiilin hangi gruba ait olduğunu anlamanın en pratik yolu, fiilin başına ‘onu’ kelimesini getirmektir.

1. İş (Kılış) Fiilleri

Öznenin kendi isteğiyle gerçekleşen ve bir nesneyi etkileyen fiillerdir. Bu fiillerde bir ‘nesne’ vardır. ‘Onu’ kelimesini getirdiğimizde anlamlı olur.
Örnekler: Okumak, yazmak, kırmak, dikmek, silmek.
‘Onu okumak’, ‘onu kırmak’ ifadeleri anlamlı olduğu için bunlar iş fiilidir.

2. Durum Fiilleri

Öznenin içinde bulunduğu durumu belirtir. Bu fiillerde öznenin yaptığı işten etkilenen bir nesne yoktur. ‘Onu’ kelimesini getirdiğimizde anlamsız olur.
Örnekler: Uyumak, gülmek, oturmak, ağlamak, uzanmak.
‘Onu uyumak’ diyemeyiz; çünkü uyumak eylemi bir nesneye yönelmez, sadece öznenin kendisiyle ilgilidir.

3. Oluş Fiilleri

Öznenin iradesi dışında, zamanla kendiliğinden gerçekleşen değişimleri ifade eder. Bu fiiller genellikle doğadaki döngüleri veya fiziksel değişimleri anlatır.
Örnekler: Sararmak, paslanmak, uzamak, bayatlamak, büyümek.
Bir yaprağın sararması veya demirin paslanması bizim isteğimizle değil, zamanın akışıyla gerçekleşir.

Pratik İpuçları ve Özet

İş Fiili: Nesne alabilir (Onu + Fiil = Anlamlı).
Durum Fiili: Nesne alamaz (Onu + Fiil = Anlamsız).
Oluş Fiili: Kendiliğinden, zamanla gerçekleşir.

Önemli Not: Bir fiilin iş, oluş veya durum fiili olması, onun cümledeki kullanımına göre bazen değişebilir. Ancak genel mantığı kavramak için yukarıdaki ‘onu’ testi, sınavlarınızda ve günlük dil kullanımınızda size büyük kolaylık sağlayacaktır. Örneğin; ‘Çiçekleri suladım’ cümlesinde ‘suladım’ iş fiilidir çünkü bir nesneyi (çiçekleri) etkiler. Ancak ‘Çiçekler büyüdü’ cümlesinde ‘büyüdü’ oluş fiilidir çünkü kendiliğinden, süreç içerisinde gerçekleşen bir değişimi ifade eder. Türkçenin bu zengin dünyasını anlamak için fiillerin köklerine ve cümlenin bütününe dikkat etmeyi unutmayın!