7. Sınıf Türkçe Sözcükte Anlam ve Sanatlı Söyleyiş
7. Sınıf Türkçe Sözcükte Anlam ve Sanatlı Söyleyiş Online Testi
Sözcükte Anlam ve Sanatlı Söyleyiş
Türkçede bir sözcüğün anlam dünyası, onu nasıl kullandığımıza göre şekillenir. Sözcükte anlamı tam kavramak, dilin inceliklerini ve ifade gücünü anlamanın anahtarıdır.
1. Sözcükte Anlam Türleri:
- Gerçek Anlam: Bir sözcüğün akla gelen ilk, temel anlamıdır. Örneğin; ‘Çocuğun yanan eli sargıya alındı.’ cümlesinde yanmak, ateşin etkisiyle zarar görmektir.
- Yan Anlam: Sözcüğün temel anlamıyla bağlantılı olarak kazandığı yeni anlamdır. ‘Ayakkabının burnu eskimiş.’ cümlesinde burun, insan organı değildir ancak şekil benzerliğiyle o bölgeye verilen isimdir.
- Mecaz Anlam: Sözcüğün gerçek anlamından tamamen uzaklaşarak kazandığı yeni anlamdır. ‘Söyledikleriyle beni çok kırdı.’ cümlesinde kırmak, fiziksel bir parçalama değil, üzmektir.
2. Söz Sanatları (Sanatlı Söyleyiş):
Dili daha etkileyici ve edebi kılmak için söz sanatlarına başvururuz. İşte en sık karşılaştıklarımız:
- Benzetme (Teşbih): Aralarında ilgi bulunan iki varlıktan zayıf olanı güçlü olana benzetmektir. ‘Aslan gibi cesur çocuk.’ cümlesinde çocuk, cesaretiyle aslana benzetilmiştir.
- Kişileştirme (Teşhis): İnsan dışı varlıklara insani özellikler yüklemektir. ‘Güneş, bulutların arkasından gülümsedi.’ cümlesinde gülümsemek insana özgü bir durumdur.
- Konuşturma (İntak): İnsan dışı varlıkların konuşturulmasıdır. ‘Bahar gelince çiçekler, ‘Hoş geldiniz!’ diye bağırdı.’ örneği buna uygundur.
- Abartma (Mübalağa): Bir durumu olduğundan çok daha büyük veya küçük göstermektir. ‘Dünya kadar ödevim var.’ cümlesinde ödevin miktarı abartılmıştır.
İpucu: Sözcükte anlam sorularını çözerken mutlaka cümlenin tamamını okuyun. Bir sözcüğün anlamı, içinde bulunduğu cümlenin bağlamına göre değişir. ‘Gözüme bir şey kaçtı’ cümlesindeki göz gerçek anlamlıyken, ‘Bu işe gözü kapalı güvenirim’ cümlesindeki göz mecazdır.
Söz sanatlarını bulurken ise şu soruyu sorun: ‘Bu cümlede insan dışı bir varlığa insan özelliği mi verilmiş yoksa bir durum olduğundan daha mı büyük anlatılmış?’ Bu pratik yöntem, soruları hızlı ve doğru çözmenize yardımcı olacaktır. Şimdi öğrendiklerinizi pekiştirmek için bol bol örnek çözme vakti!
