Diploma Notu ve Yerleşme
OBP hesaplama aracımız, lise diploma notunuzu girdiğinizde Ortaöğretim Başarı Puanınızı (OBP) ve bu puanın YKS yerleştirme puanınıza yapacağı katkıyı anında gösterir. Diploma notunuz henüz kesinleşmediyse yaklaşık ortalamanızla da hesaplama yapabilirsiniz.
OBP (Ortaöğretim Başarı Puanı) Nedir?
OBP, lise diploma notunuzun 5 ile çarpılmasıyla elde edilen puandır. Diploma notu 50-100 aralığında olduğundan OBP her zaman 250-500 aralığında bir değerdir. Örneğin diploma notu 80 olan bir öğrencinin OBP’si 80 × 5 = 400’dür. Diploma notunuz, lisedeki tüm yıl sonu başarı puanlarınızın ağırlıklı ortalamasından oluşur ve e-Okul üzerinden MEB tarafından ÖSYM’ye aktarılır.
OBP, YKS’ye Kaç Puan Getirir?
OBP, YKS yerleştirme puanınıza doğrudan değil, 0,12 katsayısıyla çarpılarak eklenir: Yerleştirme Puanı = Sınav Puanı + (OBP × 0,12). En yüksek OBP olan 500’ün katkısı 500 × 0,12 = 60 puandır; yani OBP, yerleştirme puanınıza en fazla 60, en az 30 puan ekler. Örneğin diploma notu 80 olan bir adayın OBP’si 400, YKS katkısı ise 400 × 0,12 = 48 puandır. Sıralamaların binlerce adayla belirlendiği YKS’de bu fark, yerleştiğiniz programı doğrudan değiştirebilir.
Kırık OBP Nedir, Ne Zaman Uygulanır?
Bir önceki yıl merkezî yerleştirme veya özel yetenek sınavıyla bir yükseköğretim programına yerleşen adayların OBP katsayısı, sonraki YKS’de yarıya düşürülür: 0,12 yerine 0,06 uygulanır. Buna “kırık OBP” denir. Bu durumda en yüksek katkı 60 yerine 30 puana iner. Kırık OBP kalıcı bir yaptırım değildir; yalnızca yerleşmeyi izleyen ilk sınav dönemi için geçerlidir ve sonraki yıl katsayınız normale döner. Bir programa yerleşip kayıt yaptırmasanız bile “yerleşmiş” sayıldığınızı unutmayın; tercih listenizi bu bilinçle yapmanız önemlidir.
OBP Güncelleme ve Onaylama Nasıl Yapılır?
Diploma notları okullar tarafından e-Okul sistemine işlenir ve MEB aracılığıyla ÖSYM’ye aktarılır. Adaylar, ÖSYM Aday İşlemleri Sistemi (AİS) üzerinden kendilerine tanımlanan ortaöğretim bilgilerini sınav döneminde kontrol edip onaylar. Bilgilerinizde eksiklik veya hata görürseniz düzeltme işlemi mezun olduğunuz okul üzerinden yapılır; bu yüzden AİS kontrolünü son güne bırakmamanızı öneririz.
Bu OBP, Ortaokuldaki (LGS) OBP ile Aynı Şey mi?
Hayır. Ortaokulda OBP, “Okul Başarı Puanı” anlamına gelir; 6, 7 ve 8. sınıf yıl sonu puanlarının ortalamasıdır ve LGS sürecinde kullanılır. Bu sayfadaki OBP ise lise diploma notundan hesaplanan ve üniversite yerleştirmesinde kullanılan “Ortaöğretim Başarı Puanı”dır. LGS için okul puanı hesaplamak istiyorsanız ortaokul OBP hesaplama aracımızı kullanmalısınız.
OBP’nizi Hesapladıktan Sonra Ne Yapmalısınız?
TYT ve AYT netlerinizden sınav puanınızı görmek için YKS Puan Hesaplama aracını, puanınıza karşılık gelen tahmini başarı sıralamanızı öğrenmek için YKS Sıralama Hesaplama aracını kullanabilirsiniz. Üniversite ve bölüm taban puanlarını karşılaştırmak içinse YKS Tercih Robotu sayfamıza göz atın.
Meslek lisesi mezunlarına ek puan: ikinci bir 0,06
Kırık OBP ile karıştırılan ama tam tersi yönde çalışan bir düzenleme daha var. ÖSYM kılavuzunun Tablo 6A’sında sayılan okul türü ve alanlardan mezun olanlar, karşılarında belirtilen lisans programlarına yerleştirilirken OBP’nin 0,06 ile çarpılmasıyla elde edilen bir ek puan daha alır. Yani bu adaylarda katkı 0,12 + 0,06 = 0,18 katsayıya çıkar; OBP’si 500 olan bir aday için toplam katkı 60 yerine 90 puan olur.
| Durum | Katsayı | OBP 400 için katkı | OBP 500 için katkı |
|---|---|---|---|
| Standart | 0,12 | 48,0 | 60,0 |
| Kırık OBP (önceki yıl yerleşmiş) | 0,06 | 24,0 | 30,0 |
| Tablo 6A ek puanı (alanında tercih) | 0,12 + 0,06 | 72,0 | 90,0 |
Ek puanın önemli bir koşulu var: yalnızca 30.03.2012 tarihi itibarıyla bir mesleğe yönelik program uygulayan ortaöğretim kurumundan mezun olan ya da o tarihte öğrenim görmekte olan öğrenciler yararlanır. İlgili okula bu tarihten sonra kayıt olan adaylara uygulanmaz. Ayrıca ek puan her programda değil, yalnızca mezun olduğunuz alanın Tablo 6A’da karşısında yazan lisans programlarında geçerlidir; alan dışı bir programı tercih ettiğinizde ek puan işlemez.
Kendi alanınızın hangi programlarda ek puan getirdiğini ÖSYM tercih kılavuzunun Tablo 6A bölümünden kontrol edin. Bu tabloyu okumadan yapılan tercih, hakkı olduğu 30 puanlık katkıyı kullanmadan liste kuran adaylara yol açıyor.
Yerleşen adayların OBP’si gerçekte ne kadar?
OBP’nin ne kadar belirleyici olduğunu anlamanın en somut yolu, geçen yıl programlara en son yerleşen adayların OBP’lerine bakmak. Veri tabanımızdaki 19.106 programın yerleştirme kaydından puan türüne göre ortalamalar:
| Puan türü | Program | Ortalama OBP | Yaklaşık diploma notu | Puan katkısı |
|---|---|---|---|---|
| SAY | 4.874 | 432,1 | 86,4 | 51,9 |
| DİL | 605 | 404,5 | 80,9 | 48,5 |
| EA | 3.424 | 399,1 | 79,8 | 47,9 |
| SÖZ | 1.734 | 378,0 | 75,6 | 45,4 |
| TYT (önlisans) | 8.469 | 367,2 | 73,4 | 44,1 |
Tablo iki şey söylüyor. Birincisi, sayısal programlara yerleşen adayların diploma notu belirgin şekilde yüksek: SAY ortalaması 432,1 iken önlisans programlarında 367,2. Aradaki 65 OBP puanı, yerleştirme puanına 7,8 puanlık bir farka dönüşüyor. İkincisi, hiçbir puan türünde ortalama 500’e yakın değil; yani yüksek diploma notu YKS’de hâlâ ayırt edici bir avantaj.
Buradan çıkan pratik sonuç, hâlâ lisede olan öğrenciler için net: diploma notunu 5 puan yükseltmek yerleştirme puanına 3 puan ekler ve bu, sınav gününe bağlı olmayan tek kazançtır. Hedef programınıza yerleşen adayların OBP’sini program bazında görmek için YKS tercih robotunu kullanabilirsiniz.
