10. Sınıf Din Kültürü İslam Düşüncesinde Yorumlar

Hz. Muhammed'in vefatından sonra ortaya çıkan 'Halife kim olmalı?' tartışması, başlangıçta idari bir meseleyken zamanla dini ve itikadi bir boyut kazanmıştır. Bu durum, İslam dünyasında ilk mezhebi oluşumların temelini atmıştır. Bu parçada bahsedilen durum, yorum farklılıklarının hangi sebebiyle doğrudan ilişkilidir?

Kur’an-ı Kerim’deki bazı ayetler 'muhkem' (anlamı açık), bazıları ise 'müteşabih' (yoruma açık) niteliktedir. Müteşabih ayetlerin yorumlanmasında alimlerin farklı yöntemler benimsemesi, İslam düşüncesinde zengin bir düşünce iklimi oluşturmuştur. Aşağıdakilerden hangisi bu duruma örnek gösterilebilir?

İmam Maturidi’ye göre akıl, Allah’ın varlığını ve birliğini bulabilecek güçtedir; ancak ibadetlerin nasıl yapılacağı gibi konular ancak vahiy yoluyla bilinebilir. Maturidilik'te aklın bu denli önemsenmesi, aşağıdaki coğrafyalardan hangisinde bu yorumun daha çok yayılmasına neden olmuştur?

Ebu Hanife, fıkhi meseleleri çözerken Kur'an ve Sünnet'in yanı sıra 'akıl yürütme' (re'y) ve 'kıyas' yöntemlerini sıklıkla kullanmıştır. Onun bu yaklaşımı, İslam hukukunun değişen şartlara uyum sağlamasını kolaylaştırmıştır. Buna göre Hanefilik mezhebinin en belirgin özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

İmam Şafii, 'er-Risale' adlı eseriyle fıkıh usulünü (hukuk metodolojisini) sistemleştiren ilk alimdir. O, bir hüküm verirken Kur’an, Sünnet, İcma ve Kıyas hiyerarşisine sıkı sıkıya bağlı kalmıştır. Şafii mezhebinin bu metodolojik yapısı aşağıdakilerden hangisine yönelik bir önlemdir?

Alevilik-Bektaşilik geleneğinde 'Musahiplik' kurumu önemli bir yer tutar. Bu kurum, iki evli çiftin hayat boyu birbirlerinden sorumlu olması, yardımlaşması ve manevi kardeşlik bağı kurması esasına dayanır. Musahiplik kurumunun temeli İslam tarihindeki hangi olayla ilişkilendirilir?

Hacı Bektaş Veli'nin 'Makalat' adlı eserinde sistemleştirdiği, kişinin manevi olgunluğa ulaşması için geçmesi gereken aşamalara 'Dört Kapı Kırk Makam' denir. Aşağıdakilerden hangisi bu 'Dört Kapı'dan biri değildir?

Eş'arilik, daha çok nakli (vahyedilen metni) merkeze alan ve aklı bu metinleri savunmak için kullanan bir ekoldür. Ebul Hasan el-Eş'ari tarafından kurulan bu sistem, özellikle Selçuklu ve Osmanlı medreselerinde resmi akide olarak benimsenmiştir. Eş'ariliğin 'iyi ve kötü' (hüsün-kubuh) konusundaki temel görüşü nedir?

Mevlevilik, Mevlana Celaleddin Rumi'nin görüşleri etrafında şekillenmiş bir tasavvuf yoludur. Bu yolda 'Sema' ayini, sembolik bir anlam taşır. Sema eden dervişin (Semazen) bir elinin yukarı, diğer elinin aşağı bakması neyi sembolize eder?

Caferilik mezhebi, on iki imama inanmayı imanın bir şartı olarak görür ve fıkhi konularda İmam Cafer-i Sadık'ın görüşlerini esas alır. Bu mezhep günümüzde en çok hangi ülkede yaygındır?

Yesevilik, Türk dünyasının manevi mimarı Ahmed Yesevi tarafından kurulmuştur. Onun 'Hikmet' adı verilen şiirleri, İslam'ın Türkler arasında sade ve anlaşılır bir dille yayılmasını sağlamıştır. Yeseviliğin temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?

İslam düşüncesindeki yorum farklılıkları bir 'zenginlik' olarak görülmelidir. Ancak bu farklılıkların birer 'çatışma' unsuru haline gelmemesi için Müslümanların sahip olması gereken en temel tutum aşağıdakilerden hangisidir?

Nusayrilik, Şia kökenli bir oluşum olup özellikle Suriye ve Türkiye’nin Hatay, Adana, Mersin gibi illerinde varlığını sürdürmektedir. Nusayrilikte Hz. Ali’ye atfedilen önem çok yüksektir. Nusayriliğin en önemli kutsal kitabı aşağıdakilerden hangisidir?

Nakşibendilik, Bahauddin Nakşibend tarafından sistemleştirilmiştir. Bu tarikatın en belirgin özelliklerinden biri, zikrin sessizce (kalben) yapılmasıdır. Buna ne ad verilir?

Bir fıkıh alimi, modern dönemde ortaya çıkan 'yapay zeka kullanımı ve sorumluluk' konusunu incelerken, Kur'an ve Sünnet'te doğrudan bir hüküm bulamazsa, benzer meselelerden yola çıkarak bir sonuca varır. Bu sürece ne ad verilir?

Malikilik mezhebi, İmam Malik b. Enes tarafından kurulmuştur. Bu mezhebin en özgün delili, Hz. Peygamber'in sünnetinin en canlı şekilde orada yaşandığı düşüncesiyle 'Medine halkının uygulamaları'dır. Buna göre Malikilikte aşağıdakilerden hangisi önceliklidir?

Alevilik-Bektaşilik'te 'Cem' ibadeti sırasında okunan ve Hz. Ali ile Ehlibeyt sevgisini konu alan şiirlere ne ad verilir?

Hanbelilik mezhebi, Ahmed b. Hanbel’in görüşlerine dayanır. Bu mezhep, akli yorumlardan ziyade ayet ve hadislerin zahiri (görünen) anlamlarına sıkı sıkıya bağlı kalmasıyla bilinir. Bu durum Hanbeliliğin hangi karakterini yansıtır?

İslam düşüncesinde ortaya çıkan yorumlar; itikadi, fıkhi ve tasavvufi olmak üzere üç ana başlıkta toplanır. Buna göre aşağıdakilerden hangisi diğerlerinden farklı bir kategoride yer alır?

Bir kişi, 'Dinin aslı birdir ama uygulanışı zaman ve mekana göre değişebilir' diyorsa, bu kişinin aşağıdakilerden hangisini savunduğu söylenebilir?

Alevilik-Bektaşilik düşüncesinde 'Eline, beline, diline sahip ol' ilkesi, kişinin ahlaki gelişimini hedefler. Buradaki 'beline sahip ol' ifadesi neyi temsil eder?

Kelam ilminde 'akıl' ve 'nakil' dengesi çok tartışılmıştır. Maturidilik, aklı Eş'ariliğe göre bir adım daha öne çıkarır. Aşağıdaki önermelerden hangisi Maturidiliğin bu yaklaşımını destekler?

Tasavvufi yorumlar, İslam'ın daha çok 'ihsan' ve 'zühd' boyutuna odaklanır. Aşağıdakilerden hangisi tasavvufun temel konularından biri değildir?

İslam düşüncesindeki yorumlar, Müslümanların karşılaştığı sorunlara pratik çözümler üretmiştir. Örneğin, suyun bulunmadığı yerde teyemmümün nasıl yapılacağı veya uçakta namazın nasıl kılınacağı gibi meseleler fıkhi yorumlarla netleşmiştir. Bu durum mezheplerin hangi işlevini gösterir?