10. Sınıf Felsefe Din Felsefesi

Aşağıdaki ifadelerden hangisi 'Deizm' ile 'Teizm' arasındaki temel farkı belirtir?

Çözüm: Her iki görüş de bir yaratıcıyı kabul eder ancak Teizm dinlerin (vahiy, kutsal kitap) varlığını kabul ederken, Deizm Tanrı'nın yaratıp kenara çekildiğini savunur.

Aşağıdakilerden hangisi din felsefesinin temel sorularından biri değildir?

Çözüm: İbadetlerin nasıl yapılacağı konusu din felsefesinin değil, teolojinin (ilahiyatın) ve fıkhın konusudur.

Evrendeki her oluşun bir nedeni olduğu ve bu nedenler zincirinin sonsuza kadar gidemeyeceği fikrinden hareketle, zincirin en başında bir 'İlk Neden' (Tanrı) olması gerektiğini savunan kanıt aşağıdakilerden hangisidir?

Çözüm: Kozmolojik kanıt (nedensellik kanıtı), evrendeki her şeyin bir sebebi olduğunu ve bu sebep-sonuç zincirinin bir ilk başlatıcıya (Tanrı) dayanması gerektiğini savunur.

Teizm görüşüne göre Tanrı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Çözüm: Tanrı ile evreni özdeş sayan görüş Teizm değil, Panteizmdir. Teizmde Tanrı evrenden ayrı ve aşkın bir varlıktır.

Aşağıdakilerden hangisi din felsefesinin özelliklerinden biri değildir?

Çözüm: Din felsefesi kural koymaz, var olan inanç ve kavramları analiz eder. Normatif olan dindir (teolojidir).

Modern dönemde 'Tanrı öldü' diyerek geleneksel Hristiyan değerlerini ve metafiziksel Tanrı anlayışını reddeden düşünür aşağıdakilerden hangisidir?

Çözüm: Nietzsche, 'Tanrı öldü' sözüyle Avrupa kültüründeki mutlak ahlaki ve metafiziksel dayanağın çöktüğünü ifade etmiştir.

Anselm'e göre Tanrı, 'kendisinden daha yetkini düşünülemeyen bir varlık'tır. Zihinde var olan bir yetkinlik, gerçeklikte de var olmalıdır; aksi takdirde en yetkin olamaz. Bu nedenle Tanrı hem zihinde hem de gerçeklikte vardır. Anselm'in bu yaklaşımı hangi kanıtlama türüne girer?

Çözüm: Ontolojik kanıt, Tanrı'nın varlığını dış dünyadaki gözlemlerden değil, doğrudan 'Tanrı' kavramının tanımından ve mükemmel varlık fikrinden yola çıkarak ispatlamaya çalışır.

Tanrı'nın varlığının veya yokluğunun insan aklıyla bilinemeyeceğini, bu konuda kesin bir yargıya varmanın mümkün olmadığını savunan 'bilinemezcilik' görüşü aşağıdakilerden hangisidir?

Çözüm: Agnostisizm, Tanrı'nın varlığına dair kanıtların yetersiz olduğunu, bu meselenin insan bilgisinin sınırlarını aştığını savunarak 'bilmiyorum' der.

Pascal'ın ünlü 'Kumar' (Wager) argümanına göre: 'Tanrı varsa ve siz ona inanıyorsanız sonsuz kazanç elde edersiniz. Tanrı yoksa ve siz inanıyorsanız kaybınız çok azdır. Ancak Tanrı varsa ve inanmıyorsanız kaybınız sonsuzdur.' Pascal bu akıl yürütmeyle neyi hedeflemiştir?

Çözüm: Pascal'ın kumarı, Tanrı'nın varlığına dair kesin bir kanıt sunmaktan ziyade, rasyonel bir tercih olarak inanmanın risk analizine göre daha avantajlı olduğunu savunur.

Spinoza'ya göre Tanrı ve doğa aynı şeydir. 'Tanrı ya da Doğa' (Deus sive Natura) ifadesiyle evrenin Tanrı'nın bir parçası değil, kendisi olduğunu savunur. Bu görüşe ne ad verilir?

Çözüm: Panteizm (tüm tanrıcılık), Tanrı ile evreni bir ve aynı sayan, Tanrı'nın evrene içkin olduğunu savunan görüştür.

Gottfried Leibniz'e göre; 'Neden hiçbir şey yerine bir şeyler var?' sorusu evrenin rasyonel bir açıklaması olması gerektiğini gösterir. Bu durum, her şeyin bir var olma gerekçesi olduğunu savunan hangi ilke ile ilişkilidir?

Çözüm: Leibniz'in yeter-sebep ilkesi, var olan her şeyin neden var olduğuna dair yeterli bir açıklamasının olması gerektiğini belirtir ve bu açıklamanın sonunda Tanrı'ya ulaştığını savunur.

Tanrı hem evrenin içindedir hem de evreni aşan bir niteliğe sahiptir. Her şey Tanrı'dadır ancak Tanrı her şeyden ibaret değildir. Bu 'çift kutuplu' Tanrı anlayışı aşağıdakilerden hangisidir?

Çözüm: Panenteizm (kamusal tanrıcılık), her şeyin Tanrı'nın içinde olduğunu (içkinlik) ama Tanrı'nın evrenden daha büyük ve aşkın olduğunu savunur.

Din felsefesinde 'İman' ve 'Akıl' ilişkisi konusunda; 'Anlamak için inanıyorum' (Credo ut intelligam) diyen Aziz Augustinus'un temel yaklaşımı nedir?

Çözüm: Augustinus'a göre iman, aklın aydınlanması için bir başlangıç noktasıdır. Önce inanılır, sonra bu inanç akılla temellendirilmeye çalışılır.

William Paley'in ünlü 'saat örneği'ne göre; yolda yürürken bir saat bulsak, onun karmaşık yapısına bakarak kendiliğinden oluştuğunu değil, bir tasarımcı tarafından yapıldığını düşünürüz. Doğa da bir saatten çok daha karmaşık ve düzenli olduğuna göre, onun da bir tasarımcısı olmalıdır. Bu akıl yürütme aşağıdaki görüşlerden hangisini destekler?

Çözüm: Teleolojik kanıt olarak da bilinen düzen ve amaç kanıtı, evrendeki hassas dengelerin ve karmaşık yapının tesadüfen oluşamayacağını, bilinçli bir tasarımın ürünü olduğunu savunur.

Evrendeki her şeyin Tanrı'nın bir yansıması veya tecellisi olduğunu, Tanrı'nın evrene aşkın değil içkin olduğunu savunan tasavvufi düşünce (Vahdet-i Vücud) en çok hangi felsefi görüşle benzerlik gösterir?

Çözüm: Vahdet-i Vücud (varlığın birliği) düşüncesi, Tanrı ile evrenin birliğini savunduğu için Panteizm ile benzerlikler taşır.

Ateizm, Tanrı'nın varlığını reddederken genellikle aşağıdakilerden hangisini temel argüman olarak kullanmaz?

Çözüm: Evrendeki karmaşık düzenin varlığı, ateizmin değil, teizmin 'Düzen ve Amaç' (Teleolojik) kanıtının bir argümanıdır.

Felsefe tarihinde 'Kötülük Problemi'ni sistematik olarak ilk kez dile getiren, 'Tanrı kötülüğü önlemek istiyor da gücü mü yetmiyor, yoksa gücü yetiyor da istemiyor mu?' ikilemini sunan antik çağ düşünürü kimdir?

Çözüm: Epiküros Paradoksu olarak bilinen bu mantıksal kurgu, kötülüğün varlığı ile her şeye gücü yeten ve mutlak iyi olan Tanrı kavramının çeliştiğini savunur.

Kötülük problemine karşı geliştirilen 'Özgür İrade Savunusu' (Free Will Defense) aşağıdakilerden hangisini savunur?

Çözüm: Bu savunmaya göre, Tanrı insanlara özgür irade vermiştir. Gerçek bir ahlaki seçim için kötülük yapma imkanı da olmalıdır; insanlar bu iradeyi yanlış kullandığında kötülük ortaya çıkar.

İnsan gözünün yapısındaki mükemmellik, güneş sistemindeki gezegenlerin yörüngeleri veya ekosistemdeki hassas denge, din felsefesinde hangi argümanı desteklemek için kullanılır?

Çözüm: Teleolojik kanıt (Gaye ve Nizam delili), evrendeki düzen ve amaçlılıktan yola çıkarak bir yaratıcının varlığını kanıtlamaya çalışır.

Bir araştırmacı, İslamiyet'in ibadet esaslarını ve fıkhi hükümlerini derinlemesine inceleyerek bu inancın doğruluğunu temel kabul eden bir çalışma yürütmektedir. Diğer yandan bir düşünür ise 'Din nedir?', 'Tanrı'nın varlığı rasyonel olarak temellendirilebilir mi?' gibi soruları herhangi bir inancı merkeze almadan, akılcı ve eleştirel bir süzgeçten geçirmektedir. Bu duruma göre araştırmacı ve düşünürün uğraş alanları sırasıyla aşağıdakilerden hangisidir?

Çözüm: Teoloji (ilahiyat), belirli bir dini temel alarak o dinin dogmalarını açıklar ve savunur. Din felsefesi ise genel olarak din kavramını, rasyonel, eleştirel ve objektif bir biçimde sorgular.

Eğer Tanrı sonsuz iyi, sonsuz güçlü ve her şeyi bilen bir varlıksa, dünyada neden bu kadar çok acı, felaket ve kötülük var? Bu soru, din felsefesindeki hangi temel problemi ifade eder?

Çözüm: Kötülük problemi (teodise), mutlak iyi ve güçlü bir Tanrı kavramı ile dünyadaki kötülüklerin varlığı arasındaki çelişkiyi sorgular.

Tanrı'nın evreni yarattığını ancak yarattıktan sonra ona müdahale etmediğini, vahiy veya peygamber göndermediğini savunan; Tanrı'yı bir 'saat ustası' gibi gören görüş aşağıdakilerden hangisidir?

Çözüm: Deizm, Tanrı'nın varlığını akılla kabul eder ancak dinlerin vahiy, mucize ve peygamberlik gibi unsurlarını, Tanrı'nın evrene müdahale etmediği gerekçesiyle reddeder.

Bir grup öğrenci kantinde tartışmaktadır. Ali: 'Evren tesadüfen oluşamaz, harika bir nizam var.' Beren: 'Ben sadece gördüğüme inanırım, kanıtlanamayan şeyi reddederim.' Can: 'Tanrı var mı yok mu bilemeyiz, aklımız buna yetmez.' Bu öğrencilerin savunduğu görüşler sırasıyla hangisidir?

Çözüm: Ali düzen kanıtıyla Teizmi, Beren kanıtlanamadığı için reddederek Ateizmi, Can ise bilinemeyeceğini söyleyerek Agnostisizmi temsil eder.

Kant'a göre Tanrı'nın varlığı teorik akılla (saf akıl) kanıtlanamaz veya reddedilemez. Ancak ahlak yasasının (ödev ahlakı) anlamlı olabilmesi için 'en yüksek iyi'ye ulaşmak gerekir ve bu da ancak adil bir Tanrı'nın varlığıyla mümkündür. Kant'ın bu yaklaşımı hangi kavramla ifade edilir?

Çözüm: Kant, Tanrı'nın varlığını ahlaki yaşamın bir gereği (postulası) olarak kabul eder. Buna ahlak kanıtı denir.

İbn Rüşd'e göre din ve felsefe aynı gerçeğin iki farklı anlatım yoludur. O, bunu 'Aynı memeden emzirilmiş iki sütkardeş' benzetmesiyle açıklar. Bu durum aşağıdakilerden hangisini vurgular?

Çözüm: İbn Rüşd, hakikatin bir olduğunu, dinin (vahiyle) ve felsefenin (akılla) bu tek hakikate farklı yollardan ulaştığını savunarak aralarında bir çelişki olmadığını söyler.