10. Sınıf Felsefe Bilgi Felsefesi

Sokrates, hiç geometri bilmeyen bir köleye sorduğu sorularla karmaşık bir geometri problemini çözdürmüştür. Sokrates'e göre bu durum, bilginin dışarıdan öğrenilmediğini, ruhun zaten sahip olduğu bilgilerin 'hatırlandığını' kanıtlar. Bu yaklaşım aşağıdaki akımlardan hangisine temel oluşturur?

John Locke'a göre insan zihni başlangıçta üzerine hiçbir şey yazılmamış beyaz bir kağıt (tabula rasa) gibidir. Zamanla bu kağıt deneyimler aracılığıyla dolar. Locke'un bu görüşü aşağıdaki felsefi sorulardan hangisine verilmiş bir cevaptır?

Immanuel Kant, 'Görüsüz kavramlar boş, kavramsız görüler kördür.' sözüyle bilginin oluşumunda hem duyu verilerinin hem de zihnin kategorilerinin gerekli olduğunu savunmuştur. Kant'ın bu sentezci yaklaşımı aşağıdakilerden hangisidir?

Pyrrhon'a göre nesnelerin gerçek yapısı bilinemez. Her yargının karşısına eşit güçte bir karşı yargı koyulabilir. Bu yüzden yargıda bulunmaktan kaçınmalı (epokhe) ve ruhsal dinginliğe ulaşılmalıdır. Pyrrhon'un bu görüşü hangi başlık altında incelenir?

Modern dünyada bir bilginin 'doğru' kabul edilmesi için o bilginin teknolojik bir cihaz üretimine katkı sağlaması veya bir sorunu çözmesi beklenir. 'Eğer işe yarıyorsa doğrudur' mantığına dayanan bu yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Auguste Comte'a göre insanlık; teolojik ve metafizik aşamalardan geçmiş, artık sadece gözlemlenebilir olgulara dayanan 'pozitif' aşamaya ulaşmıştır. Comte'a göre felsefe, metafizik soruları bırakıp bilimin verilerini temel almalıdır. Bu görüşe göre hangisi 'doğru bilgi'nin konusu olamaz?

Henri Bergson'a göre zeka, maddeyi ve dış dünyayı anlamak için uygun bir araçtır ancak hayatın akışını ve gerçekliği kavramakta yetersiz kalır. Gerçekliği bir bütün olarak ancak 'kalp gözü' veya 'doğrudan kavrayış' ile anlayabiliriz. Bergson'un bu görüşü hangisidir?

Edmund Husserl'e göre bir nesnenin özüne ulaşmak için onun rengi, şekli, ağırlığı gibi rastlantısal özelliklerini bir kenara bırakmak (paranteze almak) gerekir. Bu yöntemle nesnenin saf özü kavranabilir. Bu yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Bir matematik sınavında öğrencinin işlemlerinin sonucunun, formüllerle ve önceki adımlarla çelişmemesi beklenir. Bilginin bu şekilde kendi içinde tutarlı olması durumuna ne ad verilir?

Gorgias'ın 'Hiçbir şey yoktur, olsa da bilinemez, bilinse de başkasına aktarılamaz' sözü bilgi felsefesinde hangi temel duruşu temsil eder?

Bir doktorun hastasına teşhis koyarken tahlil sonuçlarına (deney) bakması, ancak bu sonuçları tıp bilgisiyle (akıl) yorumlaması aşağıdaki akımlardan hangisinin günlük hayattaki karşılığıdır?

Gazali'ye göre duyular insanı yanıltabilir (serap örneği gibi), akıl ise kendi içinde çelişkilere düşebilir. Bu yüzden kesin bilgiye ancak Tanrı'nın insanın kalbine attığı bir nur (sezgi) ile ulaşılabilir. Gazali'nin bu görüşü hangi akıma yakındır?

Bilim insanları bir konuda araştırma yaparken, elde edilen sonuçların dünyadaki tüm diğer bilim insanları tarafından da aynı şekilde kabul edilmesi durumunda o bilgiyi 'nesnel' sayarlar. Bu durum bilginin hangi doğruluk ölçütüyle ilgilidir?

David Hume, bilardo toplarının birbirine çarpması örneğinde, biz sadece bir topun hareketini ve diğerine değmesini görürüz der. 'Neden-sonuç' ilişkisi zihnimizin bir alışkanlığıdır, dış dünyada gözlemlenen zorunlu bir bağ değildir. Hume'un bu eleştirisi hangi akımın bilgi anlayışını sarsmaya yöneliktir?

Bir kişinin 'Şu an bu soruyu okuyorum' önermesi, hem kuşku duyulmayacak kadar net hem de başka bir bilgiyle karıştırılmayacak kadar belirgindir. Bu durum bilginin hangi ölçütüyle açıklanır?

Aşağıdakilerden hangisi 'Gündelik Bilgi'nin bir özelliği değildir?

Felsefi bilgiyi bilimsel bilgiden ayıran en temel fark aşağıdakilerden hangisidir?

Descartes, 'Düşünüyorum, o halde varım' sonucuna ulaşana kadar her şeyden şüphe eder. Ancak onun şüphe etmesi, Pyrrhon gibi 'bilgi imkansızdır' demek için değil, sarsılmaz bir temele ulaşmak içindir. Descartes'ın bu yöntemine ne ad verilir?

Protagoras'ın 'İnsan her şeyin ölçüsüdür' sözü, bilginin kişiden kişiye değiştiğini savunur. Bu yaklaşım bilgi felsefesinde hangi kavramla ifade edilir?

Teknik bilgi, insanın doğayı kendi ihtiyaçları doğrultusunda değiştirmesini sağlar. Buna göre aşağıdakilerden hangisi teknik bilgiye örnek gösterilebilir?

Spinoza ve Hegel gibi filozoflar, evrenin rasyonel bir yapıda olduğunu ve insan aklının bu yapıyı hiçbir deneyime ihtiyaç duymadan kavrayabileceğini savunurlar. Bu filozofların ortak noktası aşağıdakilerden hangisidir?

Bir sanatçının tablosuna bakıp 'Bu tablo çok derin anlamlar taşıyor' demesi ile bir biyoloğun 'Bu hücrede mitokondri var' demesi arasındaki temel fark bilginin hangi yönüyle ilgilidir?

Farabi'ye göre 'Faal Akıl'dan gelen ışıkla insan zihni potansiyel halden aktif hale geçer ve tümel kavramları anlar. Farabi'nin bu süreci akılla açıklaması onu hangi akıma dahil eder?

Epistemoloji (Bilgi Felsefesi) aşağıdaki sorulardan hangisiyle ilgilenmez?