8. Sınıf İnkılap Tarihi Siyasi Alanda Yapılan İnkılaplar
8. Sınıf İnkılap Tarihi Siyasi Alanda Yapılan İnkılaplar Online Testi
1 Kasım 1922'de saltanatın kaldırılmasıyla, Osmanlı Devleti'nin hukuki varlığına son verilmiştir. Bu gelişme, TBMM'nin 'tek temsilci' olma özelliğini pekiştirmiş ve devletin yönetim şeklindeki ikiliği ortadan kaldırmıştır. Buna göre saltanatın kaldırılmasının temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?
Cumhuriyetin ilanı (29 Ekim 1923) ile birlikte devletin yönetim şekli belirlenmiş ve 'Devletin başkanı kimdir?' sorusu yanıt bulmuştur. Ayrıca 'Devletin adı nedir?' sorusu da netleşmiştir. Bu bilgiler ışığında cumhuriyetin ilanı ile çözüme kavuşan temel sorun aşağıdakilerden hangisidir?
3 Mart 1924'te halifeliğin kaldırılması ile birlikte; eğitim ve öğretimin birleştirilmesi (Tevhid-i Tedrisat), Şer'iye ve Evkaf Vekâleti'nin kaldırılması gibi adımlar hız kazanmıştır. Bu durum, halifeliğin kaldırılmasının hangi alandaki etkisini göstermektedir?
Ankara, 13 Ekim 1923 tarihinde Türkiye Cumhuriyeti'nin başkenti ilan edilmiştir. Ankara'nın başkent seçilmesinde; stratejik konumu, Milli Mücadele'nin merkezi olması ve ulaşım yollarına yakınlığı etkili olmuştur. Bu durum Ankara'nın hangi özelliğini vurgulamaktadır?
1921 Anayasası savaş şartlarında hazırlanmış kısa bir metinken, 1924 Anayasası daha kapsamlı ve cumhuriyetin temel ilkelerini içeren bir metindir. 1924 Anayasası'nın kabulü ile aşağıdakilerden hangisi doğrudan amaçlanmıştır?
Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'nın kapatılmasından sonra, Serbest Cumhuriyet Fırkası kurulmuş ancak bu parti de kısa sürede kendini feshetmiştir. Bu girişimlerin başarısız olması aşağıdakilerden hangisini zorunlu kılmıştır?
Mustafa Kemal Paşa: 'Egemenlik, kayıtsız şartsız milletindir.' demiştir. Bu ilke doğrultusunda yapılan aşağıdaki inkılaplardan hangisi doğrudan bu sözün uygulamasıdır?
TBMM'nin açılmasıyla 'Egemenlik millete aittir' ilkesi benimsenmiş, ancak saltanatın varlığı bu ilke ile çelişmiştir. Bu çelişkiyi ortadan kaldırmak için yapılan çalışma aşağıdakilerden hangisidir?
1924 Anayasası'nda yer alan 'Türkiye devletinin şekli Cumhuriyettir' maddesi, devletin yönetim anlayışında köklü bir değişim yaratmıştır. Bu madde ile aşağıdakilerden hangisinin önlendiği söylenebilir?
Çok partili hayata geçiş denemeleri sırasında kurulan Serbest Cumhuriyet Fırkası'nın programında 'kadınlara siyasi haklar verilmesi' maddesi yer almıştır. Bu durum, partinin hangi özelliğiyle doğrudan ilişkilidir?
Şeyh Sait İsyanı sonrasında çıkarılan Takrir-i Sükûn Kanunu, hükümete geniş yetkiler vermiştir. Bu kanunun siyasi hayattaki en önemli sonucu aşağıdakilerden hangisidir?
Mustafa Kemal'in 'Siyasi zaferler, ne kadar büyük olurlarsa olsunlar, ekonomik zaferlerle taçlandırılmazlarsa sonuçsuz kalırlar' sözü, siyasi inkılapların hangi yönüne vurgu yapmaktadır?
Cumhuriyetin ilk yıllarında 'hükümet bunalımı' yaşanmasının temel sebebi, meclis hükümeti sisteminde bakanların tek tek meclis tarafından seçilmesinin yarattığı yavaşlıktı. Bu sorunu kökten çözen gelişme hangisidir?
1924 Anayasası'nda 'Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir' ilkesinin yer alması, devletin hangi niteliğini pekiştirmektedir?
Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'nın kapatılma gerekçelerinden biri de 'dini inançlara saygılıyız' sloganının rejim karşıtı hareketler tarafından istismar edilmesi olmuştur. Bu durum siyasi alanda neyi zorunlu kılmıştır?
Cumhuriyetin ilanıyla birlikte devletin yönetim şekli netleşmiş ancak 'devletin dini İslam'dır' maddesi 1928 yılına kadar anayasada kalmıştır. Bu maddenin 1928'de çıkarılması, siyasi anlamda neyi ifade eder?
1924 yılında çıkarılan 'Erkân-ı Harbiye-i Umumiye Vekâleti'nin kaldırılması' ile askeriyenin siyasetten tamamen ayrılması hedeflenmiştir. Bu düzenleme ile aşağıdakilerden hangisinin korunması amaçlanmıştır?
1930 yılında belediye seçimlerinde kadınlara seçme ve seçilme hakkının verilmesi, 1933'te muhtarlık seçimlerinde uygulanması ve 1934'te milletvekili seçimlerinde tam yetki verilmesi süreci yaşanmıştır. Bu aşamalı geçişin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
1926 yılında kabul edilen Türk Medeni Kanunu ile aile hukukunda kadın-erkek eşitliği sağlanmış, tek eşlilik ve resmi nikâh zorunlu kılınmıştır. Bu düzenlemenin siyasi alandaki en önemli yansıması aşağıdakilerden hangisidir?
Mustafa Kemal Atatürk, 'Siyasi partiler, demokrasinin vazgeçilmez unsurlarıdır' demiştir. Ancak 1925 yılında Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'nın, 1930 yılında ise Serbest Cumhuriyet Fırkası'nın kapatılmak zorunda kalması aşağıdakilerden hangisini kanıtlar niteliktedir?
Soru çözerken notlarınızı buraya yazabilirsiniz. Notlarınız otomatik olarak kaydedilir.
Parmağınızla veya farenizle çizim yaparak hesaplamalarınızı yapabilirsiniz. Çiziminiz otomatik olarak kaydedilir.
- İşlem önceliğine dikkat edin (Parantez, Üs, Çarpma/Bölme, Toplama/Çıkarma).
- Soru kökünü ve sizden tam olarak ne istendiğini iyi okuyun.
- Klavye kısayolları: Sorular arası geçiş için yön tuşlarını veya ekranı kaydırmayı kullanabilirsiniz.
Siyasi Alanda Yapılan İnkılaplar
Türkiye Cumhuriyeti’nin temelleri, Kurtuluş Savaşı’nın kazanılmasının ardından siyasi alanda yapılan köklü değişimlerle atılmıştır. Bu inkılapların temel amacı, egemenliği tek bir kişinin elinden alıp milletin iradesine teslim etmek ve modern, laik bir devlet yapısı oluşturmaktır.
1. Saltanatın Kaldırılması (1 Kasım 1922): Lozan Barış Antlaşması’na hem Ankara Hükümeti’nin hem de İstanbul Hükümeti’nin çağrılması, ikilik çıkarma amacı taşıyordu. Bu durum üzerine TBMM, saltanatı kaldırarak millet egemenliğinin önündeki en büyük engeli aşmış ve devlet yönetimindeki ikiliğe son vermiştir.
2. Cumhuriyetin İlanı (29 Ekim 1923): Devletin yönetim şeklinin adının konulması ve devlet başkanlığı sorununun çözülmesi gerekiyordu. Cumhuriyetin ilanı ile ‘Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir’ ilkesi tam anlamıyla hayata geçirilmiş, devletin demokratik ve laik bir yapıya kavuşması sağlanmıştır. Mustafa Kemal Atatürk, Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk Cumhurbaşkanı seçilmiştir.
3. Halifeliğin Kaldırılması (3 Mart 1924): Cumhuriyetin ilanından sonra halifelik makamı, yapılan inkılapların önünde bir engel ve muhalefet odağı haline gelmişti. Teokratik (dine dayalı) yapının tamamen tasfiye edilmesi ve laikleşme yolunda en büyük adımın atılması amacıyla halifelik kaldırılmıştır. Aynı gün Tevhid-i Tedrisat Kanunu kabul edilerek eğitimde birlik sağlanmıştır.
4. Çok Partili Hayata Geçiş Denemeleri: Demokrasinin tam olarak yerleşmesi ve farklı fikirlerin mecliste temsil edilebilmesi için çok partili hayata geçiş çalışmaları başlatılmıştır. Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası ve Serbest Cumhuriyet Fırkası bu amaçla kurulan ilk muhalefet partileridir. Ancak, o dönemin toplumsal yapısı ve rejim karşıtı hareketler nedeniyle bu denemeler uzun ömürlü olmamıştır.
İpucu: Siyasi alanda yapılan bu inkılapları bir yapboz gibi düşünebilirsin. Her bir parça, ‘Milli Egemenlik’ ve ‘Laiklik’ resmini tamamlamak için yerleştirilmiştir. Özellikle Saltanatın kaldırılmasıyla yönetimde, Cumhuriyetin ilanıyla devlette, Halifeliğin kaldırılmasıyla da zihniyette tam bir dönüşüm gerçekleşmiştir. Bu adımlar, Türkiye’nin çağdaş medeniyetler seviyesine ulaşması için atılan en stratejik hamlelerdir.
