10. Sınıf Tarih Osmanlı Toplum Düzeni ve Ekonomi

Osmanlı Devleti'nde toplum 'yönetenler' (askerîler) ve 'yönetilenler' (reaya) olarak ikiye ayrılırdı. Ancak bu ayrım katı bir sınıf ayrımı olmayıp liyakat ve hizmet karşılığında geçişler mümkündü. Bir reaya çocuğunun medrese eğitimi alarak kadı veya müderris olması bu duruma örnektir. Bu bilgiye dayanarak Osmanlı toplum yapısı için hangi kavram kullanılabilir?

Osmanlı Devleti'nde uygulanan 'Millet Sistemi', toplumun ırk esasına göre değil, inanç esasına göre örgütlenmesini ifade eder. Müslümanlar hâkim unsur iken, gayrimüslimler kendi dini liderlerinin otoritesi altında hukuki ve kültürel özerkliğe sahipti. Bu sistemin temel amacı aşağıdakilerden hangisi olabilir?

Lonca teşkilatında 'gedik' usulü, bir zanaatkarın dükkan açma ve mesleğini icra etme hakkını ifade ederdi. Gedik sahibi olmayan biri o iş kolunda faaliyet gösteremezdi. Bu uygulamanın ekonomik hayattaki temel işlevi nedir?

Osmanlı Devleti'nde 'Çift-Hane Sistemi'ne göre, bir köylü ailesine bir çift öküzün işleyebileceği kadar arazi (çiftlik) verilir ve bu arazi bölünemez, satılamazdı. Devletin bu sistemi titizlikle korumasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı şehirlerinde ticaretin kalbi olan 'Bedesten'ler, değerli eşyaların satıldığı ve muhafaza edildiği, güvenliği yüksek kapalı çarşılardır. Bedestenlerin varlığı Osmanlı ekonomisi hakkında hangisinin göstergesidir?

Osmanlı Devleti'nde vakıf sistemi sayesinde eğitim, sağlık, bayındırlık ve sosyal yardım hizmetleri devlet bütçesine yük olmadan yürütülmüştür. Bu durumun toplumsal sonuçları arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

17. yüzyıldan itibaren Tımar sisteminin bozulmasıyla 'İltizam' sistemi yaygınlaşmış, vergiler peşin alınmaya başlanmıştır. Bu durumun uzun vadede kırsal yaşamdaki en olumsuz etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı Devleti'nde fiyatların devlet tarafından belirlenmesi usulüne 'Narh Sistemi' denirdi. Özellikle temel gıda maddelerinde uygulanan bu sistemin temel amacı nedir?

Osmanlı ekonomisinde 'Gelenekçilik' ilkesi, sosyal ve iktisadi dengelerin korunmasını, mevcut düzenin bozulmamasını savunur. Bu ilke doğrultusunda hareket eden bir devletin aşağıdakilerden hangisini yapması beklenmez?

Osmanlı Devleti'nde yol ağları üzerinde güvenliği sağlayan 'Derbentçiler' ve haberleşmeyi yürüten 'Menzil Teşkilatı' bulunurdu. Bu teşkilatların ortak amacı aşağıdakilerden hangisidir?

Ahi teşkilatının devamı olan Loncalar, sadece ekonomik değil, aynı zamanda ahlaki bir eğitim merkeziydi. Bir zanaatkarın hileli mal üretmesi durumunda 'pabucunun dama atılması' cezası uygulanırdı. Bu durum loncaların hangi fonksiyonunu vurgular?

Fiskalizm ilkesi, hazineye ait gelirleri mümkün olduğu kadar yüksek düzeye çıkarmayı ve harcamaları kısmayı hedefler. Osmanlı Devleti'nin savaşların uzadığı dönemlerde ek vergiler (Avarız) koyması hangi ekonomik ilkeyle doğrudan ilişkilidir?

Osmanlı'da 'Müsadere' usulü, devlet memurlarının haksız kazançlarına veya görevden ayrıldıklarında mallarına devletçe el konulmasıdır. Bu uygulamanın temel siyasi amacı nedir?

Osmanlı Devleti'nde gayrimüslim erkeklerden, askerlik yapmamaları karşılığında ve can/mal güvenliklerinin sağlanması bedeli olarak alınan vergi hangisidir?

Osmanlı toplumunda 'yatay hareketlilik', bireylerin statü değiştirmeden bir bölgeden başka bir bölgeye göç etmesidir. Aşağıdakilerden hangisi bir yatay hareketlilik örneğidir?

Osmanlı Devleti'nde 'Malikâne Sistemi', iltizamın ömür boyu verilmesi usulüdür. Bu sistemin 18. yüzyılda yaygınlaşması taşrada hangi sınıfın güçlenmesine yol açmıştır?

Osmanlı şehirlerinde 'Muhtesib' adı verilen görevli, çarşı ve pazarları denetler, tartı aletlerini kontrol eder ve fiyatlara uyulup uyulmadığına bakardı. Muhtesibin bu görevleri günümüzdeki hangi kurumla benzerlik gösterir?

Kapitülasyonlar başlangıçta yabancı tüccarları Osmanlı limanlarına çekmek ve ticareti canlandırmak için verilmişti. Ancak zamanla bu durum Osmanlı ekonomisine zarar vermeye başladı. Bu zararın temel sebebi nedir?

Osmanlı Devleti'nde vakıf kuran bir kişi, vakfiyesinde vakfın nasıl yönetileceğini ve gelirlerinin nereye harcanacağını belirtirdi. Devlet, vakıf şartlarına müdahale edemezdi. Bu durum aşağıdakilerden hangisini kanıtlar?

Osmanlı toprak sisteminde 'Miri Arazi', mülkiyeti devlete ait olan arazidir. Bu arazilerin kullanım hakkı köylüye, vergi toplama yetkisi ise hizmet karşılığı görevlilere verilirdi. Bu sistemin temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?

Osmanlı toplumunda 'Reaya' olarak adlandırılan grup vergi vermekle yükümlüyken, 'Askerî' grup vergiden muaftı. Bir kişinin reaya sınıfından askerî sınıfa geçebilmesi için aşağıdakilerden hangisi temel şarttı?

Osmanlı ekonomisinde kullanılan 'Kervansaray'lar, ticaret yolları üzerinde 30-40 km mesafelerle inşa edilirdi. Burada konaklayan yolculardan üç gün boyunca ücret alınmazdı. Bu uygulama aşağıdakilerden hangisinin bir göstergesidir?

Osmanlı'da 'Kapan Hanları', şehre gelen belirli bir malın (un, yağ, şeker vb.) toplandığı ve buradan esnafa eşit şekilde dağıtıldığı merkezlerdi. Bu sistemin uygulanması hangisini engellemeye yöneliktir?

Osmanlı Devleti'nde 'Haraç' vergisi, gayrimüslim tebaadan ürettikleri ürün oranında alınan bir toprak vergisidir. Bu verginin Müslümanlardaki karşılığı aşağıdakilerden hangisidir?