8. Anlatalım — Ünlü Düşmesi
a. "burunu/burnu", "sızılamak/sızlamak" gruplarını söyle; hangisi daha kolay? b. Söyleniş kolaylığı ile harf sayısı ilişkisi. c. Şablonu tamamla. ç. Metinde ünlü düşmesine uğrayan kelimeleri bul.
a. Daha az zorlanılanlar (daire içine alınacaklar): burnu ve sızlamak. b. Kelime kısaldıkça (harf, özellikle ünlü azaldıkça) söylenişi kolaylaşır; söylenişi zor olanlarda fazladan bir ünlü bulunur (burunu/sızılamak).
c. Şablon: Türkçede bazı kelimelere ünlü ile başlayan bir ek getirildiğinde kelimenin son hecesindeki ünlüleri (ı, i, u, ü) düşer. Böylece kelime daha kolay telaffuz edilir. Bu olaya ünlü düşmesi denir.
ç. Metinde ünlü düşmesine uğrayan kelimeler:
• aklına → "akıl" + -ına (ı düşmüş: akıl → akl-)
• burnuna → "burun" + -una (u düşmüş: burun → burn-)
• gönlümüzce → "gönül" + -ümüzce (ü düşmüş: gönül → gönl-)
Örnekteki gibi: "Akıl → 'ı' düşmüş."
