Metin — "Cepheye Koşan At" (2. bölüm)
Bu bölümde: Çocuk (Ahmet), kısrağını (Gülcemâl) kaşağıyla sevgiyle tımar edip temizler. Dedesi gelip vatanın düşman tarafından sarıldığını, herkesin elindeki her şeyi cepheye göndereceğini anlatır. O sırada köy meydanına gelen bir subay, düşmanın vatana girdiğini, Başkomutan Mustafa Kemal Paşa'nın Tekalif-i Milliye'yi ilan ettiğini söyler; erlerin çorabı, çarığı, süngüsü olmadığını, halktan son bir fedakârlık beklendiğini haykırır. Köyde yalnız ihtiyarlar, kadınlar ve çocuklar kalmıştır.
Öğretmen gözlemi: Yazar burada güçlü bir karşıtlık kurar: bir yanda Ahmet'in atını sevdiği huzurlu, sıcak bir sahne; öte yanda vatanın düştüğü ağır durum. Bu karşıtlık, birazdan yaşanacak fedakârlığı (en sevileni vatana verme) daha da dokunaklı hâle getirir. Ayrıca metin, savaşın yükünü "geride kalanların" (yaşlı, kadın, çocuk) taşıdığını sezdirir.
Kelime notu (örnek cümleyle): kaşağı = at tüyünü temizlemeye yarayan dişli araç; "Atı kaşağıyla tımar etti." · cephe = savaşın yapıldığı ön hat; "Askerler cepheye gitti." · Tekalif-i Milliye = Millî Mücadele'de halktan mal ve erzak toplanmasını sağlayan emirler.
