6. Anlatalım — Ünsüz Benzeşmesi (Sertleşme)
a. "Ağaçdan / Ağaçtan"dan hangisi kolay? b. Kelimelere ekleri getirip cümlede kullan. c. Eki değişime uğratan kelimeleri belirle. d. Kuralı tamamla.
a. Daha kolay söylenen ve doğru olan: Ağaçtan (ç sert ünsüzü, "-dan" ekini "-tan" yapar).
| Kelime + Ek | Yeni hâl | Cümle |
|---|---|---|
| ülke + -ce | ülkece | Bayramı ülkece kutladık. |
| mutfak + -da | mutfakta | Annem mutfakta yemek pişiriyor. |
| çalış + -gan | çalışkan | Çok çalışkan bir öğrencidir. |
| dil + -de | dilde | Bu söz her dilde bulunur. |
| kültür + -den | kültürden | Kültürden kültüre gelenekler değişir. |
| araştırma + -cı | araştırmacı | Babam bir araştırmacıdır. |
c. Ekin başındaki sesi değiştiren (sert ünsüzle biten) kelimeler: mutfak (k → -da → -ta), çalış (ş → -gan → -kan), ağaç. ç. Ortak özellik: hepsi sert ünsüzle (ç, k, ş…) biter.
d. Şablon: Sert ünsüz (f, s, t, k, ç, ş, h, p) ile biten bir kelime, yumuşak ünsüz (b, c, d, g) ile başlayan bir ek aldığında, ekin başındaki yumuşak ünsüz sert ünsüzün etkisiyle sertleşir. Bu olaya ünsüz benzeşmesi denir.
