Tema Değerlendirme - Açık Uçlu Sorulara Devam
4. Bu metinde Edison ile ilgili anlatılanlardan yola çıkarak bir bilim insanının hangi niteliklere sahip olması gerektiğiyle ilgili düşüncelerinizi yazınız.
Bir bilim insanı araştırmacı, yeniliklere açık, dikkatli (ceketinden sarkan ipi bile fark edecek kadar) ve en önemlisi asla pes etmeyen sabırlı bir yapıya sahip olmalıdır.
5. Metnin ana düşüncesini yazınız.
Büyük başarılar, karşılaşılan sayısız başarısızlığa rağmen umudu kaybetmeden ve sabırla çalışmaya devam etmekle elde edilir.
6. Metnin ana düşüncesini destekleyen bir atasözü bularak aşağıya yazınız.
"Sabırla koruk helva olur, dut yaprağı atlas."
Tema Değerlendirme - Test Soruları
7. Cümlelerinin fiilimsi yoluyla birleştirilmiş biçimi aşağıdakilerden hangisi olamaz? (Laboratuvarda sabaha kadar çalıştı. / Bir çiçeğin polenlerini inceledi.)
Çözüm: A, B ve D seçeneklerinde sırasıyla "-arak", "için" (edat grubu) ve "amacıyla" gibi bağlayıcı unsurlarla eylemler birbirine mantıklıca bağlanmıştır. Ancak C) "Laboratuvarda sabaha kadar bir çiçeğin poleni üzerinde çalıştı" cümlesinde "inceledi" eylemi tamamen ortadan kaldırılmış ve fiilimsi yoluyla bir birleştirme yapılmamıştır. Cevap C seçeneğidir.
8. Doğru (D) / Yanlış (Y) Analizi: "Bilimsel araştırmalar yaparak hayatını geçiren bilim insanları, insanlık için çok değerli buluşlar yaptılar."
(Y) Amaç-sonuç cümlesidir. (Cümlede bir amaç değil, durum bildirilmektedir.)
(D) İçinde fiilimsi olan bir cümledir. ("yaparak", "geçiren")
(D) Farklı fiilimsi türlerine yer verilmiştir. (-arak zarf-fiil, -en sıfat-fiil)
(Y) Deyim kullanılmıştır. (Metinde deyimsel bir ifade yoktur.)
(Y) “Bilimsel araştırmalar yaparak” bölümü, zarf tamlayıcısıdır. (Hayır, öznede yer alan sıfat-fiil grubunun (geçiren) kendi içindeki zarfıdır. Cümlenin temel zarf tamlayıcısı değildir.)
(D) Nesnenin vurgulandığı bir cümledir. (Yüklemden hemen önce gelen "çok değerli buluşlar" belirtisiz nesnedir ve vurguludur.)
(D) Cümlenin öznesi söz öbeğidir. ("Bilimsel araştırmalar yaparak hayatını geçiren bilim insanları" bir kelime grubudur.)
(Y) Olumlu bir isim cümlesidir. ("Yapmak" fiil olduğu için fiil cümlesidir.)
9. Boşluğa hangisi getirilirse cümle öznel bir anlam kazanır?
Çözüm: "Yüzde yirmi" veya "kademeli olarak" nesnel ve ölçülebilir kavramlardır. Ancak B) dikkat çekici şekilde ifadesi kişiden kişiye değişebilen bir yorum (öznellik) barındırır. Cevap B seçeneğidir.
10. Aşağıdakilerden hangisi, içinde fiilimsi olan cümledir?
Çözüm: A, B ve D seçeneklerinde fiilimsi bulunmamaktadır. Ancak C) Araştırmalar yaparak teknolojik gelişmeleri takip ediyorum. cümlesindeki "-arak" eki bir zarf-fiil ekidir. Doğru cevap C seçeneğidir.
