3. ETKİNLİK, 4. ETKİNLİK VE 5. ETKİNLİK: FİİLDE ÇATI VE ÖZNE İLİŞKİLERİ
Öğretmen Notu / Çözüm: Fiilde çatı konusu incelenirken, işi bizzat gerçekleştiren gerçek bir öznenin bulunup bulunmadığı denetlenmelidir.
3. ETKİNLİK ÇÖZÜMÜ:
• Şiirin Konusu: Türkiye'nin coğrafi, tarihi ve kültürel zenginlikleri.
• Şiirin Ana Duygusu: Memleket hayranlığı, derin vatan sevgisi ve millî gurur.
4. ETKİNLİK ÇÖZÜMÜ: "Vatanım Türkiye'm", "Boydan Boya Anadolu", "Zaferler Yurdu".
5. ETKİNLİK ÇÖZÜMÜ (Etken-Edilgen Analizi):
• Tüm parasını kitap almak için harcadı. ➔ Etken Fiil (Harcayan belli: O).
• Akşamları evimizin yakınındaki parktan şen çocuk sesleri işitilir. ➔ Edilgen Fiil (İşit-il-ir, sesleri işiten gerçek kişi belli değil).
• Ömer Seyfettin, hikâyelerinde gerçeklere yer vermiş. ➔ Etken Fiil (Yer veren özne belli: Ömer Seyfettin).
• Pencere önündeki çiçekler sulandı. ➔ Edilgen Fiil (Sulan-dı, sulayan kişi belli değil).
Anlam Bakımından Farklılık: Etken cümlelerde işi bizzat yapan özne aktiftir ve bellidir. Edilgen cümlelerde ise işi yapan gizli kalmış, eylemden etkilenen nesne "sözde özne" görevini üstlenmiştir.